Bamžami nie naradžajucca...

Ciopły žnivieński dzień. Sonca nie prosta śviecić, jano — smalić. Trom mužčynam i žančynie, jakija abiedajuć la vohnišča, nie horača. Za hady, što žyvuć pad adkrytym niebam, jany pryzvyčailisia da ŭsiaho: i da śpioki, i da marozu, i da hańby z boku ludziej, jakija hladziać na ich, bamžoŭ, z pahardaj.

U kustach, niedaloka ad čyhunačnaha prypynku «Fiestyvalny», što ŭ Maładziečnie, jany žyvuć treci hod. Kažuć, što za hety čas navat paśpieli pabudavać sabie niešta nakštałt chacin. Dy viasnoj, chutčej za ŭsio moładź, ich spaliła. U ahni zhareli i dakumienty, i vierchniaje adzieńnie, i takaja‑siakaja bializna. Ciapier ad daždžu i vietru chavajucca ŭ budanie, zroblenym na chutkuju ruku, dy voś‑voś źbirajucca znoŭ zaniacca «budaŭnictvam». U kučcy pad kustom užo lažyć niekalki došak dy cełafan, jakim buduć uciaplać svajo žyllo.

«Hetych ludziej ja viedaju daŭno, — raskazvaje inśpiektar prafiłaktyki Maładziečanskaha adździaleńnia ŭnutranych spraŭ na transparcie Alaksandr Łazavik, —

jany mirnyja, spakojnyja, nie robiać nijakaj škody. Nichto nie zaŭvažaŭ, kab chadzili pa čyhunačnych puciach albo rabili što‑niebudź zabaronienaje. Tamu i nie čapajem ich. Žyvuć, i niachaj sabie žyvuć».

Alaksandr kaža, što nikoli nie adnosiŭsia da ludziej biez peŭnaha miesca žycharstva drenna. Maŭlaŭ, u kožnaha svoj los. Tym nie mienš ličyć, što ŭ takuju situacyju traplajuć pieravažna biazvolnyja, słabacharaktarnyja ludzi, jakija časam nie mohuć spravicca sa svaimi prablemami. Adrazu jany hublajuć rabotu, paśla siamju, kvateru. Za čarkaj, u kampanii siabroŭ bjuć siabie ŭ hrudzi i kažuć, što abaviazkova viernuć status i dakažuć, chto jany na samoj spravie. A paśla zdajucca i znachodziać u svaim ładzie žyćcia navat niejkija plusy: drenna žyć pad adkrytym niebam, ale nie treba z vaśmi da piaci stajać na zavodzie la stanka, nie atrymlivaješ zarpłatu — dyk jana i nie patrebnaja. Nie treba ž ni za kvateru, ni za adukacyju dzieciam płacić. Prajšoŭ dzień i dobra…

«U mianie byli dom i siamja»

Z čatyroch čałaviek, što žyvuć u kustach la prypynku «Fiestyvalny», z žurnalistam pahadziŭsia pahavaryć tolki mužčyna, jaki nazvaŭsia Ivanam Ivanavičam. Pra siabie jon raskazvaŭ chutka, składna i, jak mnie zdałosia, ź niejkim vyklikam. «Vy pytajeciesia, jak ludzi stanoviacca bamžami, — pačynaje jon svaju spoviedź, — tady słuchajcie. Niekali ja žyŭ u Słucku. Byŭ i mužam, i baćkam, razam z žonkaj padymali dvuch synoŭ, i pavažanym na rabocie čałaviekam. Pracavaŭ vadzicielem, maja pałavina — buchhałtaram.

Razumnaja žančyna była, Horackuju sielhasakademiju z čyrvonym dypłomam zakončyła, ale niaščasnaja. U 38 hadoŭ pamierła. I my ź dziećmi stali vučycca žyć adny. Jak vychodziła, tak vychodziła.

A paśla ja adnamu mužčynu vyrašyŭ «ustavić mazhi». Dali šeść hadoŭ.

Svajo pakarańnie adbyvaŭ u adnoj ź viosak Maładziečanskaha rajona . Tam paznajomiŭsia z žančynaj. Syšlisia, žyli. Adnojčy jana pajechała na viasielle, ja ŭ hety čas chaŭturyŭ, kryŭ dach. «Ty mnie choć haścinca jakoha pryviezła?» — spytaŭsia ŭ žonki, kali viarnułasia dadomu. Kaniešnie ž, jana pra mianie nie ŭspomniła. Pakryŭdziŭsia, kupiŭ butelku, vypiŭ. Jana vyklikała milicyju i pasadziła na 10 sutak. Vyjšaŭ i bolš da jaje nie pajechaŭ. Voś treci hod pajšoŭ, jak žyvu na vulicy. Niama kudy ni jechać, ni iści».

«A dzieci što, nie prymuć?» — pytajusia ŭ mužčyny.

«Dzieci vyraśli, paśpieli abzavieścisia svaimi siemjami. Ja nie chaču im pieraškadžać. Tym bolš, što na nohi stanavilisia bieź mianie i mnohaha ŭ žyćci paśpieli dabicca». «A što dalej», — zapaŭniaju ja paŭzu ŭ razmovie. «Dalej budu ładzić jaki‑niebudź budan, kab pieražyć vosień i zimu, — havoryć Ivan. A tam — što Boh daść. Žyć nie prosta, chto viedaje, što moža zdarycca zaŭtra. Viasnoj, naprykład, kali byŭ nalot na našy domiki, Sašku dali kastylom pa hałavie i vybili zub.

«Ja nie prapaŭ dziakujučy Ivanu»

Pačuŭšy svajo imia, da nas padychodzić mužčyna. «Voś jaho pabili», — pakazvaje moj subiasiednik. «A što vas prymušaje žyć u hetym šałašy?» — pytajusia ŭ mužčyny. Jon uciskaje hałavu ŭ plečy, vinavata ŭśmichajecca i maŭčyć. «Saška niaščasny čałaviek, invalidam naradziŭsia», — ustupaje ŭ razmovu adzinaja ŭ hetaj kampanii žančyna i pačynaje płakać. «Nie ravi ty», — sunimaje jaje Ivan i, vyrašyŭšy, što heta paračka ničoha putnaha, mabyć, nie skaža, pačynaje raskazvać Saškavu historyju sam.

Maŭlaŭ, žyŭ mužčyna da hetaha ŭ Minsku. Ad naradžeńnia invalid, bo nie maje ruki. Vychoŭvaŭsia ŭ dziciačym domie, paśla vučyŭsia, žaniŭsia. U adzin hod straciŭ usiu siamju: i žonku, i syna. Kvateru jaho pradali (chto i čamu, ja tak i nie zmahła vyśvietlić), i mužčyna akazaŭsia na vulicy. Niejki čas jon byccam by žyŭ u Maładziečnie ŭ domie dla sastarełych i invalidaŭ. Paśla jaho rasfarmiravali, a Sašku prapanavali pierajechać u Kapyl. Jon pabajaŭsia, tamu što tam internat zakrytaha typu, dy pajšoŭ bamžavać.

«Ja znajšoŭ jaho zimoj pad bałkonam žyłoha doma, — uspaminaje Ivan. — Ranicaj źbiraŭ tam butelki, hladžu, nohi niejčyja tyrčać. Jašče b kolki času i mužyk zamierz. Nu, što rabić, pryvioŭ jaho da siabie ŭ łahier. Z taho času razam».

«Ja žyvy dziakujučy Ivanu, — narešcie ŭstupaje ŭ razmovu Saška.

— Mnie niadrenna, ale žyć tut nie chaču. Kali b była mahčymaść, pajechaŭ by ŭ internat u Minsk ci Łahojsk. Ja invalid II hrupy, mianie b uziali. Ale dakumienty zhareli, a novyja ja tak i nie zrabiŭ».

«Žyviom, jak žyviom»

Umovy, u jakich žyvuć hetyja ludzi, antysanitarnyja. Na palancy, dzie raskinuŭsia ich šałaš, zroblenaja impravizavanaja piečka dla pryhatavańnia ježy i staić posud, hory śmiećcia i brudu. Terytoryja navokał nahadvaje zvałku, pach taksama anałahičny. Vadu da niadaŭniaha času, kab pryhatavać ježu, pamycca, jany brali z krynički. Hetym letam jana pierasochła. Ciapier chodziać u pryvatny siektar albo da kałonki.

Kažuć, što žyvuć dobra i ŭsiaho im chapaje, bo zarablajuć. A svoj rabočy dzień pačynajuć u dźvie hadziny nočy. Źbirajuć butelki, kalarovy mietał, zatym zdajuć. U «chaładzilniku» (jaho rolu vykonvaje stary emaliravany bačok) zaŭsiody jość pradukty. Chapaje i im, i 12 katam, jakich padkormlivajuć.

«Žyviom, jak žyviom, — kaža nam na raźvitańnie Ivan. — Tak, vidać, nakanavana. Vy ž sami viedajecie: bamžami nie naradžajucca, imi — stanoviacca. I kožny da hetaha idzie pa‑svojmu».

Pra što dumała pa darozie ŭ redakcyju? Pra žyćcio, u jakim namiešana ŭsiaho: radaści, hora, ščaślivych chvilin, boli, niaščaściaŭ, prablem, jakija roznyja ludzi vyrašajuć pa‑roznamu. Adny ŭmiejuć vyjści suchimi z vady, druhija padajuć na samaje dno i nie chočuć ci nie mohuć padniacca. I tym nie mienš, kali kamu‑niebudź navat z nas, jak tamu ž Sašku, što zamiarzaŭ pad bałkonam, budzie drenna — jany pasunucca i daduć miesca la kastra, kab sahrecca. U toj čas, kali dziełavy ŭdačlivy mužčyna na darahim aŭto navat nie pahladzić u naš bok.

Maryna Śliž, Rehijanalnaja hazieta

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0