Rasijskaja vajskovaja prysutnaść u Biełarusi: čym toje skončyłasia ŭ XVIII st.?

Spačatku Rasija atrymała mahčymaść uvodzić vojski pa patrebie. Paśla — prava raźmiaščać ich pastajanna. Kab narešcie paralizavać dziaržaparat Rečy Paspalitaj.

Desant 6000 rasijskich vajskoŭcaŭ na vučeńni ŭ Biełaruś vyklikaŭ uvahu i časam pratesty. Jon pryciahnuŭ uvahu da vajskovych adnosinaŭ z Rasijaj — susiedam, jaki 200 hadoŭ akupavaŭ Biełaruś.

Rasijskaja vajskovaja prysutnaść u Biełarusi pačałasia daŭno. Jana maje svaju historyju i šerah pryčyn. My pahutaryli na hetuju temu z historykam Jaŭhienam Aniščankam.

«NN»: Spadar Jaŭhien, ź jakoha času možna havaryć ab pačatku prysutnaści rasijskich vojskaŭ na terytoryi Biełarusi?

JAA: Pieryjadyčna rasijskija vajskoŭcy pačali źjaŭlacca na biełaruskich ziemlach jašče ŭ časie tak zvanaha «Vialikaha patopu» – vojnaŭ VKŁ z Maskvoj u XVII st. Žaŭniery najbolš zajmalisia zvyčajnym rabavańniem, zdabyvajučy sabie pradukty.

Pačatkam jurydyčna aformlenaj rasijskaj prysutnaści možna ličyć 1717 hod, kali adbyŭsia tak zvany «Niamy siejm», dzie Piatro I atrymaŭ dazvoł na časovy ŭvod svaich vojskaŭ na terytoryju Rečy Paspalitaj u vypadku vajennaj niebiaśpieki dla Rasijskaj Impieryi. Naturalna, što daloka nie ŭsim toje padabałasia, adnak unutranyja sprečki pamiž mahnackimi rodami Rečy Paspalitaj dazvalali Rasii ŭmiešvacca ŭ spravy krainy.

«NN»: A pačynajučy ź jakoha času rasijskija vojski stała znachodzilisia na našych ziemlach?

JAA: Ad 1768 hoda. Niezadoŭha pierad pieršym padziełam Rečy Paspalitaj rasijskaja impieratryca Kaciaryna II zmahła znajści padtrymku ŭ mahnackaha rodu Čartaryjskich, z dapamohaj jakich byŭ atrymany lehalny status dla rasijskich vajskovych adzinak.

«NN»: Čamu vajskovaja prysutnaść na biełaruskich ziemlach mieła takoje vialikaje značeńnie dla Maskvy? Jakimi byli pryčyny hetaj zacikaŭlenaści?

JAA: Rasijskija vojski na biełaruskich ziemlach źjavilisia pa roznych palityčnych pryčynach. Siarod ich asablivaje miesca zajmała žadańnie Rasii ŭdzielničać u jeŭrapiejskich spravach, zajmać značnaje miesca na mižnarodnaj jeŭrapiejskaj arenie. Jeŭropa zaŭsiody padazrona staviłasia da Rasii i nie žadała dapuskać jaje da svaich spraŭ. Lehalna trymajučy svaje vojski na terytoryi jeŭrapiejskaj krainy, jakoj u toj čas źjaŭlałasia Reč Paspalitaja, Rasijskaja Impieryja mahła pavialičyć svoj upłyŭ na jeŭrapiejskuju palityku.

«NN»: Što adbyvałasia z rasijskimi vojskami paśla padziełaŭ Rečy Paspalitaj? Jakuju rolu jany adyhryvali na biełaruskich terytoryjach?

JAA: Paśla padziełaŭ rasijskija vojski pastajanna znachodzilisia tut. Miescami ich dysłakacyi byli paviatovyja i hubiernckija centry – Kobryn, Lida, Vaŭkavysk i inšyja. Paźniej, z metaj izalacyi rasijskich vajskoŭcaŭ ad miascovaha nasielnictva, ad jahonaha ŭpłyvu, byli pabudavanyja vialikija harnizony, z łazaretami i inšaj infrastrukturaj: u Babrujsku, Dźvinsku, inšych miescach. Vojska było aporaj rasijskaj administracyi na ziemlach Rečy Paspalitaj. Pieršymi čynoŭnikami byli mienavita rasijskija vajskoŭcy.

«NN»: Ci isnavała roźnica ŭ pavodzinach rasijskich vajskoŭcaŭ u Biełarusi i ŭ hłybini Rasijskaj Impieryi?

JAA: Možna skazać, što staŭleńnie da nasielnictva akupavanych biełaruskich ziamiel było bolš łahodnym, čym u Rasii – rasijskaja administracyja ŭličvała toj fakt, što staŭleńnie da jaje z boku karennaha nasielnictva było naściarožanym.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0