Pavał Sieviaryniec. Svaboda ŭ kapercie

Nikoli dahetul nie čytaŭ kanadzkich hazetaŭ – bo nia byŭ u Kanadzie. Nia mieŭ u chacie suveniraŭ z Rymu – nie daviałosia naviedać Viečnaha horadu. Nia jeŭ aŭstryjskaj čakalady; nia viedaŭ, što pradajuć u supermarkietach Farmindejłu, štat Ńju-Jork; nie znajomiŭsia ź niamieckimi dziaŭčatami... pakul nia trapiŭ u Małoje Sitna.

«Abmiežavańnie voli», što zabaraniaje pieramiaščeńnie j prymacoŭvaje čałavieka da pracy, paradaksalnym čynam daje inšyja svabody, časta zaniadbanyja na «vialikaj ziamli». Svabodu spakojnaje razvahi. Svabodu paznańnia ŭsiaje Radzimy praz suzirańnie maleńkaha kutočku, jaki ŭvieś čas pierad vačyma. Narešcie, svabodu pavažnych dačynieńniaŭ z Boham, jakim nie pieraškadžajuć sumiatnia, iluzii dy spakusy.

U takim stanoviščy pačynaješ daceńvać i tyja kaŭtočki svabody, jakich na voli prosta nie zaŭvažaješ. Naprykład, mahčymaść prymružycca dy zazirnuć u niaźviedanyja miaściny Biełarusi, u dalokija krainy praz ščylinu paštovaje skrynki.

Za hod vysyłki mnie pryjšło 487 listoŭ i pieradačaŭ salidarnaści. Adkazvaŭ praktyčna ŭsim, chto paznačaŭ zvarotny adras. Kožny list byŭ sposabam choć na chvilinu vyrvacca z vysyłki, parazmaŭlać z tymi, chto dychaje tym ža ducham, skarystać kaliva svabody z najbolšym efektam. Urešcie za 12 miesiacaŭ u hłuchoj vioscy zdoleŭ daviedacca pra ludziej, ź jakimi my robim adzinuju spravu, bolš, čym za niekalki papiarednich hadoŭ.

Z-pa-za Biełarusi mnie pisali z 15-ci krainaŭ, u asnoŭnym biełarusy dyjaspary. Adsiul i kanadzkija hazety, i mastackija pryvitańni ad Ivonki Surviłły, i pasyłka z cudoŭnymi cukierkami ź Vieny, i pakunki z knihami dy kanctavarami sa Stakholmu, i paštoŭki ad biełarusaŭ Polščy, i parcalanavy Kalizej ad rymskich hreka-katalikoŭ, i vinšavańni ad Valancina Hryckieviča ź Picieru, i apisańnie amerykanskaha ładu žyćcia ad zvyčajnych pensijaneraŭ – biełarusaŭ ZŠA. Adsiul i paštoŭki salidarnaści ad šarahovych niemcaŭ, švedaŭ, belhijcaŭ, łatyšoŭ, i prapanovy supracy ad ukrainskaje «Prośvity»...

Z samaje Biełarusi pošta čaściakom prychodziła ź miaścinaŭ, pra isnavańnie jakich, ščyra kažučy, i nie zdahadvaŭsia – vioska Chilimonaŭcy Śvisłackaha rajonu, Łužok pablizu Karmy abo pasiołak Enerhietykaŭ na Kojdanaŭščynie. Na voli nia zdoleŭ naviedać Słonimu, Salihorsku, Vierchniadźvinsku, Ivienca, Biehamja, Iŭja, Zaleśsia, Hiermanavičaŭ, kab paznajomicca z tamtejšymi ludźmi, – až voś sami ludzi pišuć siudy, u Małoje Sitna.

Samaja vialikaja kolkaść listoŭ – ź Miensku: amal 45%. Ź inšych haradoŭ adrasoŭ salidarnaści najbolej u rodnym Viciebsku (11%), Połacku (6%) dy Bieraści (5%). Aprača Viciebščyny, dziasiatki listoŭ prychodziać ź Mienščyny j Haradzienščyny.

Kali raniej mnie zdavałasia, što zvyčajnyja listy ŭ naš elektronny viek pišuć chiba što pensijanery, dyk ciapier, padrachavaŭšy statystyku ŭłasnych listavańniaŭ, ździviŭsia: zvyš 37% adrasataŭ – mužčyny siaredniaha vieku (30–35 hadoŭ); 18% – dziaŭčaty ad 30-ci; amal 15% – chłopcy, maładziejšyja za 30. Mužčyny, starejšyja za 55, składajuć mienš 13% listavalnikaŭ; žančyny pensijnaha vieku – kala 10%.

Listavańnie akazałasia vydatnym sposabam narešcie hruntoŭna pahutaryć z najlepšymi znaŭcami biełaruskaści.

Z historykam Anatolem Hryckievičam, jaki adzin pracuje za ceły instytut historyi (niahledziačy na hady, vykładańnie j biaskoncyja aperacyi) – pra stan biełaruskaj navuki, adukacyi j hramadztva.

Z Valancinaj Tryhubovič, kiraŭnicaj «Biełaruskaj perspektyvy», jakaja dziasiatkami rychtuje da druku najcikaviejšyja biełaruskija knižki – ad dziciačych vieršaŭ da relihijnych zbornikaŭ – pra carkvu j palityku.

Z chryścijanskim sacyjalistam, adnym ź pieršych biełaruskich niezaležnikaŭ, Anatolem Sidarevičam – pra lavicu da pravicu ŭ ajčynnaj historyi.

Z Andrejem Katlerčukom, biełaruskim historykam z Švecyi – pra naš prahres i rehres u paraŭnańni z «załatym viekam».

Z kinakrytykam Andrejem Rasinskim – pra dačynieńni kinematohrafu j chryścijanstva.

Z vydaŭcom biełaruskamoŭnaha habrejskaha biuleteniu «My jašče tut!» Volfam Rubinčykam – pra los i značeńnie biełaruskaha Izrailu.

Z publicystam Alesiem Biełym – pra mahiłu Torvalda Vandroŭnika j archietypy Adradžeńnia...

Z Alenaj Makoŭskaj, staršynioj upravy «Baćkaŭščyny» – pra stan spravaŭ na Baćkaŭščynie.

Z architektaram Irynaj Łaŭroŭskaj, lepšym admysłoŭcam što da bieraściejskaje daŭniny, – pra Bieraście sučasnaje.

Z Ełaj Olinaj, adnoj z arhanizatarak kamitetu salidarnaści – pra hetuju samuju salidarnaść...

Ličy, ceły hod zavočnaha navučańnia ŭ lepšych vykładčykaŭ – lubaja aśpirantura adpačyvaje!

Praz poštu da mianie dachodziła praktyčna ŭsia niezaležnaja presa, jakaja jašče zastavałasia ŭ krainie. Redakcyi pierasyłali «Našu Nivu», «Narodnuju volu», «Naša słova», «Biełarusa», baćki – «Biełorusy i rynok», «Biełhazietu», «Komsomołku» j «Svobodnyje novosti». Na voli nikoli nia mieŭ takoje padšyŭki. Knihi ad Uładzimiera Arłova j Niła Hileviča, Lavona Barščeŭskaha j Michasia Skobły, muzyka ad Uładzimiera Ciarochina, «Dziejasłoŭ» i «ARCHE», «Naviny NISEPD» i biuleteń «Baćkaŭščyny», «Naša viera» i «Carkva»... Usio heta ciapier chodzić u Sitnie pa rukach.

Praŭda, svaboda ŭ kapercie tut usio-taki abmiežavanaja. Listy časta prychodziać pakamiečanyja, nadarvanyja, pieraklejenyja; vialikija pasyłki paŭskryvanyja i z saramlivym podpisam «paškodžana pry mechaničnaj apracoŭcy» (tolki čamuści bieź piačatki Połackaj filii KDB), a niezaležnuju presu ŭ pakunkach chtości rehularna papiarednie raźbiraje dy pieračytvaje. Što ž, infarmacyja pašyrajecca, i heta hałoŭnaje.

Peŭna, ludzi taksama zaŭvažajuć, što ichniuju poštu čytaje jašče chtości. Ale pišuć. Praciahvajuć ładzić akcyi kapertavanaje salidarnaści.

Vializny dziakuj usim tym, chto pisaŭ i piša ŭ Małoje Sitna – i darujcie, što nie mahu pieraličyć u hetym liście ŭsich.

Darahija biełarusy! Kali łaska, pišecie listy. Kazulinu, Statkieviču, Fińkieviču, «partnercam». Tym, chto za miažoju. Tym, chto žyvie ŭ hłybincy. Prosta adno adnamu. Bo kožny biełaruski list dadaje maleńkaje, ale čepkaje złučvo ŭ ahromnistuju bieł-čyrvona-biełuju pałatninu Nacyjanalnaha abudžeńnia.

v.Małoje Sitna

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0