U Anhole znajšli pareštki paŭtysiačy čałaviek. Heta achviary palityčnych represij
U stalicy Anhoły Łuandzie znojdziena masavaje pachavańnie z pareštkami kala 500 čałaviek. Pra heta paviedamili ŭłady krainy. Miesca viadomaje jak «mohiłki 14». Choć pra jaho isnavańnie było viadoma jašče z 1977 hoda, dakładnaje raźmiaščeńnie doŭhi čas nie ŭdavałasia ŭstanavić, piša Euronews.
Ličycca, što ŭ hetym miescy pachavanyja ludzi, jakija stali achviarami represij paśla niaŭdałaj sproby dziaržaŭnaha pieravarotu 27 maja 1977 hoda, źviazanaj z kamunistyčnym dziejačam Nitu Ałvišam. Tady ŭ krainie pačalisia masavyja čystki i rasstreły, u vyniku jakich mahli zahinuć ad niekalkich tysiač da dziasiatkaŭ tysiač čałaviek. Dakładnaja kolkaść achviar dahetul nieviadomaja.
Znojdzienaje pachavańnie stała najbujniejšaj takoj znachodkaj u ramkach pracy anholskaj kamisii pa prymireńni i pošuku miescaŭ masavych pachavańniaŭ. Hetuju strukturu stvaryli ŭ 2019 hodzie, kab dapamahać siemjam znachodzić zahinułych i adnaŭlać histaryčnuju spraviadlivaść paśla hramadzianskich kanfliktaŭ.
Ułady paviedamili, što pareštki buduć adpraŭlenyja na łabaratornyja daśledavańni dla identyfikacyi. Daśledčyki sprabujuć ustanavić asoby zahinułych, kab ich rodnyja mahli daviedacca pra los blizkich. Rasśledavańnie hetaha pachavańnia viałosia kala piaci hadoŭ.
Miaciež Nitu Ałviša (abo «frakcyjanizm») — heta sproba pieravarotu ŭ Anhole 27 maja 1977 hoda, jakaja stała samym kryvavym unutranym kanfliktam u historyi Narodnaha ruchu za vyzvaleńnie Anhoły — Partyi pracy, jakaja kiruje krainaj i dahetul.
Nitu Ałviš, były ministr unutranych spraŭ, tady vystupiŭ suprać tahačasnaha prezidenta Anhoły Antoniu Ahašcińju Nietu. Ałviš pradstaŭlaŭ radykalnaje kryło partyi: jon patrabavaŭ poŭnaj aryjentacyi na SSSR, bolš žorstkaha kamunistyčnaha kursu i vystupaŭ suprać prysutnaści mułataŭ i biełych u kiraŭnictvie krainy, robiačy staŭku na «čorny rasizm». Nietu taksama aryjentavaŭsia na Maskvu — jon navat praz dva hady pamior tam padčas lačeńnia ad raku, — ale byŭ bolš pamiarkoŭny.
Ranicaj 27 maja 1977 hoda prychilniki Ałviša zachapili radyjostancyju ŭ Łuandzie i turmu San-Paŭłu. Jany zaklikali narod da paŭstańnia i zabili niekalkich paplečnikaŭ prezidenta. Adnak narodnaha buntu nie zdaryłasia.
Los krainy vyrašyli kubinskija vojski. Kubincy, jakija mieli ŭ Anhole tanki i ciažkaje ŭzbrajeńnie, padtrymali dziejnaha prezidenta Nietu. Jany chutka vybili miaciežnikaŭ z klučavych punktaŭ i adnavili paradak u stalicy.
Paśla zdušeńnia miaciažu pačalisia maštabnyja čystki. Śpiecsłužby aryštoŭvali i rasstrelvali ŭsich padazravanych u simpatyjach da Ałviša. Kolkaść achviar hetych represij aceńvajecca ad 10 000 da 30 000 čałaviek. Samoha Nitu Ałviša taksama schapili i pakarali śmierciu.
Doŭhi čas padziei 1977 hoda ŭ Anhole, viadomyja jak «paŭstańnie frakcyjanieraŭ», zastavalisia palityčna zabaronienaj temaj. Pry prezidentach Nietu i Žaze Eduardu duš Santušy, jaki kiravaŭ z 1979 pa 2017 hady, Nitu Ałviš i jahonyja prychilniki aficyjna ličylisia zmoŭcami i ŭdzielnikami sprobaŭ kontrrevalucyjnaha pieravarotu.
Navat paśla zakančeńnia šmathadovaj hramadzianskaj vajny ŭ Anhole staŭleńnie da hetych padziej źmianiałasia vielmi pavolna: ułady tolki častkova pryznavali, što padčas padaŭleńnia paŭstańnia mahli być «pierahiby» i «niehatyŭnyja epizody», ale istotnaha pierahladu aficyjnaj pazicyi nie adbyvałasia.
Situacyja pačała źmianiacca tolki paśla prychodu da ŭłady ciapierašniaha prezidenta Žuana Łarensu, kali ŭ krainie pačaŭsia pieryjad tak zvanaj «adlihi». U mai 2021 hoda jon publična pryznaŭ, što represii, dapuščanyja padčas zadušeńnia paŭstańnia, byli praźmiernyja, i paprasiŭ prabačeńnia za heta.
Ciapier čytajuć
Siłaviki śćviardžajuć, što zatrymali dvuch mužčyn za hałasavańnie na vybarach u KR. Ale ci možna hetamu vieryć?14
Kamientary
Škada što našy ludzi nia vierać ú złačynstvy susiedziaú .