U Bierlinie zahadkava źnikajuć vierabji. Navukoŭcy nie viedajuć čamu
U Bierlinie za niekalki hadoŭ stała prykładna na 70% mienš vierabjoŭ. Ich źniknieńnie ździŭlaje navukoŭcaŭ.
Damavy vierabiej (Passer domesticus) stahodździami žyvie pobač z čałaviekam i dobra prystasavaŭsia da žyćcia ŭ haradach. Kaliści asabliva šmat kormu jamu davali koni: zbožža zastavałasia ŭ stajniach i traplała na vulicy razam z konskim hnojem.
Kali ŭ pačatku XX stahodździa koniej pačali masava zamianiać aŭtamabili, vierabji stracili bahatuju krynicu kormu, i ich kolkaść pačała skaračacca. Niejki čas zdavałasia, što papulacyja stabilizavałasia na bolš nizkim uzroŭni.
Adnak u apošnija dziesiacihodździ ŭ haradach Zachodniaj Jeŭropy kolkaść hetych ptušak znoŭ stała skaračacca. Siarod mahčymych pryčyn nazyvajuć sučasnuju zabudovu, praź jakuju stanovicca mienš prydatnych miescaŭ dla hniezdavańnia, zabrudžvańnie navakolnaha asiarodździa, rost kolkaści drapiežnikaŭ, u tym liku katoŭ, i maštabnaje skaračeńnie kolkaści nasiakomych.
Bierlin, adnak, doŭhi čas zastavaŭsia vyklučeńniem. Jaho navat nazyvali «vierabjinaj stalicaj» Hiermanii. Adnak za apošnija piać hadoŭ horad straciŭ značnuju častku svaich vierabjoŭ. Pavodle acenak śpiecyjalistaŭ, ich kolkaść skaraciłasia prykładna na 70% u paraŭnańni z 2021 hodam, kali ŭ horadzie naličvałasia kala 190 tysiač hniezdavych par.
«Takoje ŭražańnie, byccam jany prosta rastvarylisia ŭ pavietry», — kažuć u Niamieckim sajuzie achovy pryrody NABU.
Čamu źnikajuć vierabji, raźbirałasia vydańnie Tagesspiegel.
Čamu mienavita Bierlin?
Bierlin ličyŭsia asabliva spryjalnym dla hetych ptušak, bo jon, pavodle śpiecyjalistaŭ, «mienš sterylny» za mnohija inšyja niamieckija miehapolisy. Zialonyja zony tut paraŭnalna redka kosiać, a na vulicach chapaje charčovych adkidaŭ. Toje, što moža razdražniać ludziej, dla vierabjoŭ akazvajecca pieravahaj.
Pry hetym umovy za apošnija hady istotna nie źmianilisia. Kali b hałoŭnaj prablemaj byŭ niedachop kormu, padobnaje skaračeńnie nazirałasia b i siarod inšych pieŭčych ptušak. Ale ničoha supastaŭnaha daśledčyki nie bačać.
Nie tłumačyć maštab padzieńnia i niedachop miescaŭ dla hniezdavańnia. Mnohija prydatnyja dla hetaha nišy ŭ Bierlinie ciapier prosta pustujuć.
Rezkaje źniknieńnie vierabjoŭ prymusiła śpiecyjalistaŭ šukać pryčynu siarod chvarob. U pryvatnaści, jany źviarnuli ŭvahu na ptušynuju malaryju, jakuju vyklikajuć adnakletačnyja parazity płazmodyi. Pieranosiać ich kamary.
Pry bolš vysokich tempieraturach i ŭzbudžalniki, i ich pieranosčyki chutčej raźvivajucca i lepš raspaŭsiudžvajucca. Tamu źmianieńnie klimatu moža pavialičvać ryzyku takich infiekcyj.
Padstavy dla takoj hipotezy jość. U 2019 hodzie daśledavańnie vierabjoŭ u Łondanie vyjaviła suviaź pamiž zaražeńniem płazmodyjami i śmiarotnaściu ptušak. Parazity nie abaviazkova zabivajuć ich niepasredna, ale asłablajuć arhanizm.
Dla Bierlina padobnaha daśledavańnia pakul niama. Tamu ptušynaja malaryja zastajecca tolki adnoj z mahčymych pryčyn, a zahadka rezkaha źniknieńnia vierabjoŭ pakul nie razhadanaja.
Kamientary