Na Ziamli jość try terytoryi, jakija nie choča zabirać nivodnaja kraina. Čamu tak atrymałasia?

Kolki pavierchni Ziamli nikomu nie naležyć? Kali ŭličvać akijany, to davoli šmat: kala 43% pavierchni płaniety zajmajuć mižnarodnyja vody, na jakija nie raspaŭsiudžvajecca suvierenitet nivodnaj dziaržavy.

A voś z sušaj inakš. Amal usia jana padzielena pamiž krainami, ale jość niekalki vyklučeńniaŭ. Dla takich terytoryj isnuje łacinski termin terra nullius — «ničyjnaja ziamla».

U minułym hetaje paniaćcie vykarystoŭvali i dla apraŭdańnia kałanijalnych zachopaŭ. Jeŭrapiejcy abviaščali ničyjnymi ziemli, na jakich žyli karennyja narody, ale nie isnavała dziaržaŭ u zvykłym dla jeŭrapiejcaŭ razumieńni.

Siońnia ž zachavalisia tolki asobnyja terytoryi, na jakija nie pretenduje nivodnaja dziaržava. I ŭ kožnaj ź ich svaja historyja.

Ziamla Mery Berd

Najbolšy ŭ śviecie ŭčastak sušy, na jaki nie pretenduje nivodnaja dziaržava, znachodzicca ŭ Antarktydzie. Heta Ziamla Mery Berd płoščaj bolš za 1,6 miljona kvadratnych kiłamietraŭ — amal vosiem terytoryj Biełarusi. Nazvanaja jana ŭ honar žonki amierykanskaha palarnaha daśledčyka Ryčarda Berda, jaki vyvučaŭ Antarktydu kala sta hadoŭ tamu.

U svoj čas siem krain — Arhiencina, Aŭstralija, Čyli, Francyja, Novaja Ziełandyja, Narviehija i Vialikabrytanija — zajavili pra svaje pravy na roznyja častki kantynienta. Adnak Ziamla Mery Berd nie zacikaviła nivodnuju ź ich.

Pavialičyć

U 1959 hodzie byŭ padpisany Dahavor ab Antarktycy, jaki zamaroziŭ isnyja terytaryjalnyja pretenzii i zabaraniŭ vyłučać novyja, pakul jon dziejničaje. ZŠA i Rasija pry hetym zachavali za saboj prava zajavić pra svaje patrabavańni ŭ budučyni.

Hałoŭnaja pryčyna, čamu Ziamla Mery Berd zastałasia ničyjnaj, — jaje vyklučnaja ciažkadastupnaść. Rehijon raźmieščany daloka ad inšych macierykoŭ, a dabracca tudy składana navat pavodle antarktyčnych standartaŭ.

Zrešty, kali tam znojduć kaštoŭnyja pryrodnyja resursy abo rastavańnie ldoŭ zrobić hetyja ziemli bolš dastupnymi, cikavaść da ich moža ŭzraści.

Bir-Tavil

Zusim inšaja historyja ŭ Bir-Tavila — pustynnaj terytoryi na miažy Jehipta i Sudana. Tut ziamla zastałasia ničyjnaj nie praź ciažkadastupnaść, a z-za pamiežnaj sprečki, jakaja ciahniecca bolš za stahodździe.

Usio pačałosia ŭ časy brytanskaha panavańnia, kali ŭłady dvojčy praviali miažu pamiž hetymi krainami. U 1899 hodzie jana była pramoj, a ŭ 1902‑m jaje źmianili z ulikam administracyjnych asablivaściaŭ rehijona. Miaža atrymała vyhlad S-padobnaj kryvoj, jakaja spačatku apuskajecca, a potym padymajecca.

Pavialičyć

U vyniku ŭźnikli dźvie terytoryi, prynaležnaść jakich zaležyć ad taho, jakuju miažu ličyć sapraŭdnaj: pustynny Bir-Tavil i značna bolš kaštoŭny trochkutnik Chałaib, jaki maje vychad da Čyrvonaha mora.

Jehipiet pryznaje miažu 1899 hoda, a Sudan — 1902-ha. Pry hetym abiedźvie krainy pretendujuć na Chałaib, ale nivodnaja nie choča zabirać Bir-Tavil. Sprava ŭ tym, što pryznańnie svaich pravoŭ na Bir-Tavil aznačała b pryznańnie toj linii miažy, pavodle jakoj Chałaib naležyć susiedniaj dziaržavie.

Hetaj niezvyčajnaj situacyjaj u 2014 hodzie pasprabavaŭ skarystacca amierykaniec Džeremaja Chitan. Jon pryjechaŭ u Bir-Tavil, pastaviŭ tam ściah i abviaściŭ terytoryju ŭłasnym karaleŭstvam. Tak mužčyna chacieŭ ažyćciavić maru svajoj dački — zrabić jaje sapraŭdnaj pryncesaj. Adnak nivodnaja dziaržava jaho karaleŭstva nie pryznała.

Hornia-Siha

Jašče adna ničyjnaja terytoryja znachodzicca ŭ Jeŭropie, na miažy Charvatyi i Sierbii. Heta Hornia-Siha — nievialiki ŭčastak ziamli płoščaj kala siami kvadratnych kiłamietraŭ na bierazie Dunaja. Jak i ŭ vypadku ź Bir-Tavilem, pryčyna jaho niezvyčajnaha statusu — pamiežnaja sprečka. Tolki tut usio pačałosia sa źmieny rečyšča raki.

Pavialičyć

U XIX i pačatku XX stahodździa Dunaj u hetym rehijonie sprostvali, kab palehčyć sudnachodstva. U vyniku jaho novaje rečyšča pierastała supadać ź miežami, paznačanymi na starych kartach.

Charvatyja nastojvaje, što miaža pavinna prachodzić pavodle histaryčnych kart, a Sierbija ličyć jaje miažoj sučasnaje rečyšča Dunaja. Pry hetym pryznańnie Hornia-Sihi svajoj terytoryjaj mahło b asłabić charvackija pretenzii na inšyja, bolšyja ŭčastki ziamli. Tamu ni adna ź dźviuch krain nie ličyć Hornia-Sihu svajoj.

U 2015 hodzie hetaj situacyjaj skarystaŭsia češski palityk Vit Jedlička, jaki abviaściŭ tut niezaležnuju dziaržavu Libierłend, a siabie — jaje prezidentam.

U novaj «krainy» źjavilisia prychilniki ŭ roznych častkach śvietu. Libierłend prapanuje ŭłasnaje hramadzianstva za prykładna $10 tysiač i sprabuje damahčysia mižnarodnaha pryznańnia. Adnak pakul biezvynikova.

Nie ŭdajecca i stvaryć paŭnavartasnaje pasielišča. Charvackija pamiežniki kantralujuć dostup da terytoryi i pieraškadžajuć budaŭnictvu pastajannych zbudavańniaŭ. U vyniku Libierłend pakul isnuje pieravažna ŭ internecie, a Hornia-Siha, niahledziačy na ŭsie sproby abviaścić jaje niezaležnaj dziaržavaj, tak i zastajecca ničyjnaj ziamloj.

• 14
• 0
• 8
• 0
• 1
• 1
• 0
• 0