Jak Zelva chavała Łarysu Hienijuš + unikalnyja foty

Kali niejkuju źjavu niemahčyma rastłumačyć, kažuć, što adbyŭsia cud. 10 krasavika 1983 hodu, u dzień pachavańnia Łarysy Hienijuš, jon adbyŭsia ŭ niaschilnaj da cudaŭ Zelvie.

Ja apytaŭ dziasiatki vidavočcaŭ, i nichto mnie nia zmoh uciamna rastłumačyć, jak tady, pry mocnaj jašče savieckaj uładzie, u savieckim zapałochanym i darešty kantralavanym miastečku na vulicu Savieckuju pryjšli tysiačy savieckich ludziej, kab pravieści ŭ apošni šlach niesavieckuju hramadzianku. Nichto ž nikoha z chaty nia hnaŭ, z pracy arhanizavana nie adpuskaŭ. Naadvarot, brali na ŭlik tych, chto padpisvaŭ pa-biełarusku vianki, chto źbiraŭsia prysutničać na adpiavańni ŭ carkvie. I ŭsio ž ludzi pryjšli. Jak na maŭklivuju manifestacyju, pieramohšy vonkavy i ŭnutrany strach, usim svaim vyhladam niby paćviardžajučy słovy Łarysy Hienijuš: «My vam nia plemia słuhaŭ, my — narod!»

Laŭreat Nobeleŭskaj premii pa litaratury Marys Meterlink, jaki byŭ jašče i vydatnym pryrodaznaŭcam, u svajoj knizie «Razumnyja kvietki» apisaŭ pavodziny raślinaŭ u samych roznych umovach isnavańnia. Akazvajecca, asobnaja kvietka moža pamylicca, zaćviści nie ŭ paru i zahinuć, moža niesvoječasova vysiejać u ziamlu nasieńnie, jakoje nie daść praciahu rodu. Ale ŭ cełym kvietkavy rod nikoli nie pamylajecca, jon razumny i viedaje, jak dziejničać u nadzvyčajnych sytuacyjach.

Mahčyma, padobnaja systema pavodzinaŭ charakternaja i dla ludziej. Asobna ŭziaty žychar Zelvy moh nie čytać knih Łarysy Hienijuš i nia viedać, z kim žyŭ pobač na adnoj vulicy.

Daremna pradstaŭniki hetaj ułady zapałochvali śviatara zelvienskaj Śviata-Troickaj carkvy i nastojvali, kab nie było adpiavańnia. Ajciec Vasil Čykida pry paŭniutkaj carkvie adpiavaŭ rabu Božuju Łarysu čatyry hadziny. A ŭ svajoj propaviedzi nazvaŭ Łarysu Hienijuš čałaviekam «z kryštalna čystaj dušoj, čyje tvory buduć žyć viečna».

Daremna aficyjnyja rasparadčyki pachavańnia, upaŭnavažanyja toj ža ŭładaj, padhaniali pad carkvu hruzavik z apuščanymi bartami. Trunu ad chrama da samych mohiłak ludzi nieśli na plačach.

Daremna piśmieńnikaŭ z Horadni i Miensku pa čarzie vyklikali ŭ rajvykankam i papiaredžvali, kab «nikakich riečiej» tyja nie pramaŭlali. Na mohiłkach vystupili Adam Maldzis i Ŭładzimier Arłoŭ, jaki pračytaŭ vierš Sieržuka Sokałava-Vojuša, napisany na śmierć paetki.

Daremna ŭ Zelvu panajechała «słužboŭcaŭ u cyvilnym» z Vaŭkavysku i Horadni, jakija musili kantralavać sytuacyju. Naŭrad ci niechta ź ich zdabyŭ čarhovuju zorku na pahony za toje sapraŭdy narodnaje pachavańnie.

«Doma śviečki daŭno pahašany, / i mahiłki pad śnieham śpiać. / Dyk niaŭžo i mianie, niaščasnuju, / pad kanvojem buduć chavać?» — pytałasia Łarysa Hienijuš u adnym z apošnich svaich vieršaŭ. Spaściaroha paetki nia spraŭdziłasia. Chavali jaje pad achovaj lubovi ŭ atmasfery ščyraha čałaviečaha smutku.

Kali ja hladžu na zdymki z taho pachavańnia, mnie mižvoli chočacca paraŭnać raźvitańnie z Łarysaj Hienijuš z pravodzinami ŭ apošni šlach Vasila Bykava. I 10 krasavika 1983 hodu ŭ Zelvie, i 25 červienia 2003 hodu ŭ Miensku, za trunoj išoŭ Narod, dziela jakoha hetyja tvorcy žyli i pisali.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0