«Ja nie praduhledzieła tolki adnaho: što mienavita hety kružočak vykarystajuć suprać mianie». Spoviedź Aliny Charysavaj paśla skandału z KDB

Paśla vychadu prapahandysckaha siužeta pra palitołaha, ekśpiertku Ofisa Śviatłany Cichanoŭskaj Alinu Charysavu vakoł jaje imia razharełasia adna z samych hučnych dyskusij apošnich tydniaŭ u biełaruskich demakratyčnych kołach. Dziaŭčyna pahadziłasia na supracoŭnictva nibyta z ukrainskimi śpiecsłužbami, jakija nasamreč akazalisia kadebistami. Paśla hetaha pačalisia ŭnutranyja pravierki, sprečki ŭ sacsietkach, abmierkavańnie ŭ prafiesijnaj supolnaści i šmatlikija pytańni da samoj Charysavaj.

Da hetaha času Alina Charysava nie davała vialikich publičnych kamientaroŭ, čakajučy vynikaŭ pravierak i źbirajučy dokazy svajoj viersii padziej. U manałohu Alina padrabiazna raskazała «Našaj Nivie» svaju praŭdu — pra šmathadovy cisk z boku KDB, historyju z SBU i z tym samym «kružočkam», pahrozy, depresiju, pravierki, chiejt i padtrymku, jakuju atrymała paśla skandału.

«Na mianie cisnuli nie tolki praź siamju. Cisnuli praz usich, da kaho mahli daciahnucca»

«Cisk z boku KDB viadziecca na mianie ŭžo niekalki hadoŭ. Ale apošni hod jon staŭ asabliva masiravanym. I kali ja kažu «masiravany cisk», to maju na ŭvazie nie toje, pra što ciapier niekatoryja ludzi pišuć: maŭlaŭ, na kaho ź biełarusaŭ nie cisnuli.

Šmat maich kalehaŭ byli ščyra ździŭlenyja tym maštabam, jaki byŭ u maim vypadku. Bo heta byŭ cisk nie tolki na mianie i navat nie tolki na maju siamju. Heta byŭ cisk na siabroŭ, znajomych, susiedziaŭ. Na ŭsich, da kaho možna było daciahnucca.

Dachodziła da vielmi dziŭnych i vielmi žorstkich rečaŭ. Naprykład, mahli vyvieści majho svajaka z balnicy litaralna pierad apieracyjaj, pasadzić jaho ŭ mašynu KDB i prasić patelefanavać mnie ź jahonaha telehrama, kab ja adkazała supracoŭnikam śpiecsłužbaŭ, paviedamleńni jakich ihnaravała.

Ludzi, jakija kali-niebudź sutykalisia z padobnym ciskam, dobra razumiejuć hety stan. Ty ŭvieś čas vymušany manieŭravać. Z adnaho boku — nie pajści ni na jakija ździełki, nie zrabić taho, čaho ad ciabie damahajucca. Ź inšaha — ciabie ŭvieś čas sprabujuć uciahnuć u kamunikacyju. I ty vymušany niejak isnavać pamiž hetymi dźviuma rečami: nie paddacca na pravakacyju i adnačasova nie naškodzić ludziam vakoł siabie.

Pra hety cisk ja raskazvała i ŭ pracoŭnych kołach, i ŭ intervju miedyjam, i blizkim ludziam. Heta nie była niejkaja tajamnica.

Mnie zdajecca, što ludzi taksama nie zaŭsiody razumiejuć, jak vyhladaŭ moj kantakt z KDB ciaham hetaha hoda. Bo heta nie była situacyja, dzie mnie niešta prapanavali, a ja siadzieła i razvažała, ci pahadžacca. Naadvarot. Majoj asnoŭnaj stratehijaj było jakraz ničoha nie rabić: ihnaravać, ciahnuć čas, prykidvacca, što nie razumieju, čaho ad mianie chočuć.

Kali jany prymušali mianie adkazvać praz rodnych, kali mnie kazali: «Adkažy zaraz ža», ja vielmi časta adkazvała pytańniem na pytańnie. Prasiła niešta ŭdakładnić. Prykidvałasia, što nie razumieju. Potym mahła niekalki dzion uvohule nie adkazvać. I tak praciahvałasia miesiacami.

Mnie zdajecca, što heta taksama važna razumieć. Bo historyja z hetym čałaviekam, jaki pradstaŭlaŭsia supracoŭnikam SBU, adbyvałasia nie ŭ vakuumie. Jana adbyvałasia na fonie ŭžo vielmi doŭhaj historyi supraćstajańnia i sprob nie paddacca na cisk.

«Ja napisała siabru: «Hladzi, u KDB novyja mietady»

Na hetym fonie 3 kastryčnika minułaha hoda mnie napisaŭ čałaviek, jaki pradstaviŭsia supracoŭnikam SBU. Ciapier šmat chto kaža, što ja pavieryła jamu adrazu. Ale nasamreč usio było naadvarot. 

U mianie zachavalisia paćviardžeńni taho, što ŭžo ŭ pieršy dzień ja padazravała, što heta čałaviek z KDB. Ja litaralna zrabiła skrynšot pieršaha paviedamleńnia i adpraviła jaho blizkamu čałavieku sa słovami: «Hladzi, u KDB novyja mietady».

Heta možna paćvierdzić pierapiskami, jakija zastalisia ŭ inšych ludziej. Padčas pravierak my źbirali takija fakty litaralna pa častkach. Bo choć sam dyjałoh paśla byŭ vydaleny, zastalisia maje paviedamleńni siabram, hałasavyja, skrynšoty, dzie ja raskazvała pra svaje padazreńni.

Pavialičyć

Pavialičyć

I z samaha pačatku ja ŭsprymała hetaha čałavieka jak mahčymuju apieracyju KDB.

Čamu adkazała

Mianie nichto nie prasiŭ niešta źlivać. Mnie nie prapanoŭvali pieradavać infarmacyju. Mnie kazali, što dapamohuć razabracca z tymi ludźmi z KDB, jakija na mianie cisnuć. Što dapamohuć zrazumieć, chto heta, što mohuć niešta pravieryć i padkazać, jak lepš pavodzić siabie ŭ hetaj situacyi.

I ja padumała: dobra, pahladzim, zhulajem u hetuju hulniu. Maja łohika była vielmi prostaja. Kali heta kadebešnik — jon chutka siabie vydaść. Kali heta supracoŭnik SBU — ja ničoha nie hublaju, bo ad mianie nichto ničoha asabliva nie patrabuje.

U niejki momant mianie paprasili zapisać kružočak. I voś heta była maja hałoŭnaja pamyłka. Na toj momant mnie zdavałasia, što kružočak — heta nie niešta surjoznaje. Mnie zdavałasia absurdnym, što niejkaja śpiecsłužba moža budavać surjoznuju apieracyju vakoł kružočka ŭ telehramie.

Ja dumała: kali heta kadebešnik, jon chutka pačnie zadavać dziŭnyja pytańni i vykryje siabie. Tady ja prosta raskažu pra heta kaleham, papiaredžu inšych ludziej i ŭsio.

Ja nie praduhledzieła tolki adnaho: što mienavita hety kružočak paśla vykarystajuć suprać mianie.

«Usio, što ja mahła adpravić, heta spasyłku na navinu z huhła»

Paśla kružočka pačalisia pytańni. Spačatku jany byli vielmi dziŭnymi. Takimi, niby čałaviek uvohule nie znachodzicca ŭ kantekście taho, pra što pytajecca.

Byŭ momant, kali ŭ mnie niešta pytalisia, a ja prosta adkryvała huhł, znachodziła artykuł «Lusterka» ci inšaha miedyja i pierasyłała spasyłku.

Padčas pravierak my navat znachodzili hetyja pošukavyja zapyty ŭ historyi majho akaŭnta.

Potym pačalisia ŭžo inšyja pytańni. Naprykład, mianie pytalisia, chto zajmajecca pierajezdami Ofisa. Ja adkazvała, što nie mahu na heta adkazvać. Paśla hetaha kamunikacyja pačała stanavicca ŭsio bolš ahresiŭnaj. I ŭ niejki momant ja kančatkova pierakanałasia, što maju spravu z KDB. Bo supracoŭniki SBU, jak mnie zdajecca, prosta nie pavodzili b siabie takim čynam.

Ja zabłakavała hety akaŭnt i vydaliła dyjałoh. Paśla hetaha mnie pačali pisać užo ź inšaha akaŭnta. Tam byli paviedamleńni kštałtu: «Tyja, chto ŭstupiŭ z nami ŭ kamunikacyju, prosta tak ź jaje nie vychodziać», «My ciabie ŭsio roŭna dastaniem» i hetak dalej.

Ja zrabiła toje samaje — zabłakavała i hety akaŭnt. I na hetym usio skončyłasia.

Hetaja hulnia doŭžyłasia litaralna niekalki tydniaŭ. I na fonie ŭsiaho astatniaha cisku heta navat nie vyhladała hałoŭnaj prablemaj u maim žyćci.

«Pra kryptavalutu stała ŭžo žartam. Ja navat nie ŭmieju joju karystacca»

Kali vyjšaŭ prapahandyscki siužet, tam sprabavali pakazać, što hetaja kamunikacyja praciahvałasia ledź nie hod. Heta niapraŭda. Jana praciahvałasia litaralna niekalki tydniaŭ.

Jašče jany sprabavali pakazać, što nibyta ja niešta pieradavała ŭ abmien na kryptavalutu. Dla mianie heta ŭvohule adzin z samych absurdnych momantaŭ usioj historyi. Pra kryptavalutu heta ŭžo stała ŭnutranym žartam u maim asiarodździ.

Ja toj čałaviek, jaki ŭvohule nie viedaje, jak karystacca kryptavalutami.

Paśla vychadu hetaha siužeta ja adrazu pajechała ŭ Varšavu na pravierki. Ja litaralna skazała: voś maje pryłady, voś maje paroli, praviarajcie ŭsio, što chočacie. Mnie nie było čaho chavać.

Praviaralisia ŭsie akaŭnty, usie pryłady, historyja vykarystańnia prahram. 

I nie znajšłosia ničoha. Nivodnaha kryptakašalka. Nivodnaha prykładańnia, źviazanaha z kryptavalutaj. Nijakich śladoŭ atrymanych płaciažoŭ.

Ničoha.

Tamu što kali čałaviek sapraŭdy karystajecca kryptavalutaj, heta pakidaje ślady. U maim vypadku ich prosta niama.

I tut jość jašče adna reč, jakaja zdajecca mnie vielmi važnaj.

Kali dapuścić, što ja sapraŭdy była niejkaj ahientkaj KDB, što ja sapraŭdy niešta im pieradavała, to navošta im tady samim mianie vykryvać? Heta ž nie maje nijakaj łohiki.

I jašče važnaje — u tym siužecie niama nivodnaha fakta taho, što mienavita ja niešta pieradavała. Nivodnaha. Niama nivodnaha paćvierdžańnia. U ich atrymaŭsia litaralna tolki adzin kružočak.

I ŭsio.

Tamu ŭ mianie jość adčuvańnie, što jany prosta vielmi pakryŭdzilisia na toje, što ŭ ich nie atrymałasia atrymać niešta bolšaje. Što nie atrymałasia prymusić mianie zrabić toje, čaho jany chacieli. Što nie atrymałasia chutka mianie złamać. I tamu jany vyrašyli chacia b z hetaha kružočka zrabić vialikuju historyju.

Jašče adzin vielmi važny momant — usie hetyja skrynšoty, jakija paśla pačali raspaŭsiudžvacca. Ja liču, što jany byli zroblenyja śpiecyjalna pad hetuju historyju.

U apošnija dni pierad vychadam siužeta šmat kamu z maich kalehaŭ pačali pisać z akaŭnta, jaki vielmi nahadvaŭ moj. Žurnalistam pisali, što nibyta mianie vyhnali, što mianie kinuli, što ja chaču raskazać praŭdu. Maim kaleham pisali, što treba razam šukać vyjście ź situacyi.

Pry hetym byŭ stvorany akaŭnt z amal takim samym nikam, jak u mianie. Adroźnieńnie było tolki ŭ tym, što ŭ im nie chapała pieršaj litary. Usio vyhladała vielmi padobna. I hety akaŭnt byŭ stvorany tolki ŭ krasaviku.

Tamu mnie zdajecca vielmi vierahodnym, što mienavita praź jaho i mahli być zroblenyja tyja skrynšoty, jakija potym pakazvali ŭ siužecie. Bo toje, što tam napisana, nie maje nijakaha dačynieńnia da mianie. Heta prosta niejkaja fantazija ludziej, jakija heta rychtavali.

«Mnie navat na słych było čuvać, što heta nie moj hołas»

Z aŭdyja situacyja była krychu praściejšaja. Kali ja ich pačuła, mnie adrazu stała zrazumieła, što heta nie moj hołas. Heta było čuvać mnie. Heta było čuvać maim siabram. Heta było čuvać ludziam, jakija sa mnoj štodnia razmaŭlajuć.

Ale ja razumieła, što dla inšych ludziej hetaha niedastatkova. Tamu patrebnyja byli dokazy.

Spačatku vykarystoŭvalisia adkrytyja anłajn-servisy, jakija mohuć analizavać aŭdyja na pradmiet vykarystańnia štučnaha intelektu. Potym padklučylisia mižnarodnyja ekśpierty. I heta byŭ vielmi važny dla mianie momant.

Bo hetyja ludzi navat nie razmaŭlajuć pa-biełarusku i pa-rusku. Jany nie analizavali źmiest. Jany nie aceńvali palityčny kantekst. Jany prosta hladzieli na techničnyja paramietry fajłaŭ. I ich vysnova była adnaznačnaja: heta zhienieravanaje štučnym intelektam aŭdyja.

Pavialičyć

Pavialičyć

Bolš za toje, jany padrychtavali materyjały, uklučna z kodam analizu. I ja dumaju, što paźniej apublikuju heta ŭ adkrytym dostupie, kab ludzi, jakija zajmajucca data science i pracujuć z takimi instrumientami, mahli samastojna ŭsio pahladzieć.

Dla mianie heta było vielmi važna. Bo ja chacieła, kab heta byli nie prosta maje słovy suprać słovaŭ prapahandy. Mnie byli patrebnyja fakty.

«Heta ŭžo vyhladaje jak padručnikavy kiejs transnacyjanalnych represij»

Ščyra kažučy, ja ŭsprymaju ŭsiu hetuju historyju jak vielmi piersanalizavanuju ataku. Mnie zdajecca, što meta była nie prosta zrabić čarhovy prapahandyscki siužet. Meta była ŭ tym, kab vybić mianie ź dziejnaści. Dyskredytavać. Prymusić adyści ŭbok.

Kali pahladzieć na ŭsio ŭ kompleksie, karcina atrymlivajecca vielmi charakternaja. Jany viedajuć, dzie ja žyvu. Jany zdymali moj dom.

Tur adkryta pahražaje mnie, što ja chutka źniknu i mianie nie znojduć ni Bellingcat, ni The Insider, ni Žyhar.

Pratasievič piša pra toje, što mnie mohuć anulavać mižnarodnuju abaronu, što mianie mohuć departavać i mianie sustrenuć «z kvietkami» na miažy.

I mianie vielmi ździŭlaje, što ŭ biełaruskim asiarodździ na heta źviarnuli značna mienš uvahi, čym na kružočak. Bo dla mianie heta značna bolš surjoznaja historyja. Heta ŭžo vyhladaje jak vielmi padručnikavy kiejs transnacyjanalnych represij. I mienavita heta mianie pałochaje najbolš. Nie skandał. Nie sacyjalnyja sietki. A toje, što ludzi, jakija pracujuć na režym, viedajuć, dzie ja žyvu, i adkryta dajuć mnie zrazumieć, što viedajuć heta.

Paśla hetaha pačali źjaŭlacca jašče i roznyja čutki. Naprykład, pra toje, što ja nibyta sama dała svoj adras KDB, kab mnie dasyłali kvietki. Heta taksama niapraŭda. Heta pajšło z «Čata refarmataraŭ».

Tam niechta papraknuŭ mianie hetaj historyjaj, a ja ŭ adkaz pažartavała, što mahu dasłać fota siabie z ružami. Tamu što Raman Pratasievič u svaim dopisie asobna napisaŭ, što ja nibyta nie lublu ružy.

Heta byŭ žart. Ja nie pieradavała nijakaha adrasa. Nichto nie dasyłaŭ mnie kvietak. Nichto nie dasyłaŭ mnie hrošy. Usio heta prosta dadumali ludzi.

I treba razumieć jašče adnu reč.

U Hiermanii znajści adras čałavieka nie tak składana, jak mnohim zdajecca. Isnuje asobnaja pracedura, jakaja dazvalaje zakryć dostup da hetych danych. Ale ŭ mianie takoj abarony nie było. Tamu mianie nie ździviła, što moj adras znajšli.

Mianie ździviła inšaje. Mianie ździviła, što ŭ Hiermanii znajšlisia ludzi, jakija hatovyja pracavać na biełaruskuju prapahandu i KDB. I paśla pahroz Tura ja sapraŭdy vielmi surjozna zadumałasia pra toje, kab źmianić miesca žycharstva.

Ja žyvu ŭ vielmi cichim rajonie na ŭskrajku horada kala lesu. Tam žyvuć pieravažna piensijaniery i siemji. My viedajem adno adnaho. I tamu vielmi dziŭna, kali ŭ takim miescy kala tvajho doma hadzinami stajać niejkija nieznajomyja ludzi.

Ja heta bačyła. I ja nie viedaju, chto heta byŭ. Mahčyma, ludzi, jakija rychtavali hety siužet. Mahčyma, nie. Ale heta sapraŭdy adbyvałasia.

«Ja nastolki nie mahła ŭjavić supracoŭnictva sa śpiecsłužbami, što ŭ mianie pačałasia depresija»

Jość jašče adna reč, pra jakuju mnie ciažka havaryć, ale ja liču važnym pra jaje skazać. Tamu što ciapier vielmi šmat ludziej abmiarkoŭvajuć hetuju historyju, budujuć niejkija viersii, spračajucca pra toje, što ja pavinna była zrabić ci nie pavinna była zrabić. Ale vielmi mała chto viedaje, u jakim stanie ja znachodziłasia ŭ toj momant.

Ja ščyra skažu: ja naohuł nie ŭjaŭlaju sabie supracoŭnictva sa śpiecsłužbami.

Dla mianie heta nie niejkaja tearetyčnaja historyja. Nie niejkaja maralnaja dylema, jakuju možna abmiarkoŭvać dzieści ŭ kamientarach. Ja sapraŭdy nie mahu ŭjavić sabie situacyju, u jakoj ja pajšła b na heta.

I mienavita tamu ŭsio toje, što adbyvałasia z boku KDB ciaham apošniaha hoda, vielmi mocna ŭdaryła pa majoj psichicy.

Kali na ciabie cisnuć — heta adno. Kali cisnuć na ludziej, jakich ty lubiš, — heta zusim inšaje.

Ja bačyła, jak ciarpiać maje blizkija. Bačyła, jak ich uciahvajuć va ŭsiu hetuju historyju. Bačyła, jak vykarystoŭvajuć rodnych, siabroŭ, znajomych tolki dla taho, kab dabracca da mianie.

I ŭ niejki momant ja apynułasia ŭ situacyi, kali nie mahła znajści nijakaha rašeńnia. Z adnaho boku, ja nie mahła ŭjavić sabie, što pahadžusia na toje, čaho jany chočuć. Ź inšaha boku, ja nie mahła spynić toje, što adbyvałasia z maimi blizkimi. I ja litaralna chadziła i dumała tolki pra adno: jak zrabić tak, kab usio heta skončyłasia. Jakim čynam možna adnačasova nie pajści na supracoŭnictva i pry hetym zrabić tak, kab ad ciabie adčapilisia.

I ŭ niejki momant ja pačała łavić siabie na vielmi strašnaj dumcy. Adzinym adkazam, jaki ja znachodziła, było: kali mianie prosta nie budzie, tady jany pakinuć inšych ludziej u spakoi.

Mienavita tak u mianie źjavilisia suicydalnyja dumki. Ja vielmi dobra pamiataju hety pieryjad. Ja pamiataju, jak zrazumieła, što heta ŭžo nienarmalna. Što heta nie prosta stomlenaść, nie prosta stres. Kali čałaviek pačynaje rehularna dumać u takim kirunku, heta ŭžo prablema, jakuju treba vyrašać. Tamu ja źviarnułasia da ŭrača. I mienavita tamu mnie ciapier tak ciažka čytać historyi pra toje, što ja nibyta była hatovaja supracoŭničać z kimści.

Tamu što ŭvieś hety čas ja litaralna łamała siabie ab toje, što nie mahu navat ujavić sabie takuju mahčymaść.

Jašče adzin momant, jaki mianie vielmi ździviŭ paśla ŭsioj hetaj historyi, — kolkaść roznych fantazij, jakija pačali ŭźnikać vakoł majho žyćcia.

Naprykład, historyja z mašynaj. Ja dahetul nie vielmi razumieju, adkul jana ŭziałasia ŭ tym vyhladzie, u jakim jaje pačali pierakazvać.

Bo niekatoryja ludzi pačali pisać, što ja nibyta znachodziłasia ŭ aŭtamabili, u jaki niechta ŭrezaŭsia, što tam byli niejkija inšyja akaličnaści. 

Nasamreč usio było vielmi prosta. Ja viartałasia z adnoj z kanfierencyj. Pryjechała na hałoŭny čyhunačny vakzał. U hety čas u horadzie prachodziŭ piŭny fiestyval. Ja prosta išła pieššu. I mianie źbiŭ niećviarozy kiroŭca. Heta nie była niejkaja katastrofa, paśla jakoj mianie miesiacami lačyli ŭ reanimacyi. Ale heta i nie była drobiaź.

U mianie było lohkaje strasieńnie mozhu. Byli vielmi mocnyja siniaki pad vačyma, tamu što paśla ŭdaru kroŭ prosta pieraciakła pad skuraj. Nastupstvy hetaha ja adčuvaju dahetul.

Pra heta viedała vielmi šmat ludziej. Viedali maje kalehi. Viedali ludzi ź fieminisckaj supolnaści. Bo kali mianie pakłali ŭ balnicu i ja niekalki dzion nie vychodziła na suviaź, ludzi pačali mianie šukać. Tamu dla mianie było vielmi dziŭna čytać usie hetyja novyja viersii historyi.

«KDB praciahvaŭ cisnuć jašče niekalki miesiacaŭ»

Hetaja razmova z čałaviekam, jaki pradstaŭlaŭsia supracoŭnikam SBU, praciahvałasia litaralna niekalki tydniaŭ. Paśla hetaha KDB praciahvaŭ cisnuć na mianie jašče niekalki miesiacaŭ. Praciahvalisia sproby kantaktaŭ. Praciahvaŭsia cisk praź inšych ludziej. Praciahvalisia ŭsie tyja ž historyi, jakija byli i raniej.

Apošnija niekalki miesiacaŭ heta ŭžo nie adbyvajecca ŭ takich maštabach. Prynamsi niepasredna. Ale ŭ Biełarusi cisk na blizkich ludziej usio jašče isnuje. I tamu mnie vielmi ciažka surjozna ŭsprymać viersiju, što ja nibyta niešta atrymała ad hetaj historyi.

Nie. Ničoha nie źmianiłasia. KDB praciahvaŭ dziejničać tak, jak dziejničaŭ da hetaha.

I kali pahladzieć na vynik usiaho hetaha hoda, to jon vielmi prosty.

Za hod vielmi masiravanaha cisku ŭsio, što jany atrymali ad mianie, — heta adzin kružočak. I ničoha bolš. Mahčyma, mnohija ciapier akcentujuć uvahu na maim uzroście. Mahčyma, KDB sapraŭdy ličyŭ, što maładoha čałavieka praściej złamać. Što na jaho praściej nacisnuć. Što jon chutčej zdasca. Ale hetaha nie adbyłosia.

I tamu ŭ mianie sapraŭdy jość adčuvańnie, što hety prapahandyscki siužet staŭ svojeasablivaj pomstaj za toje, što nie atrymałasia chutka atrymać zorački na pahonach.

«Ja zaŭsiody starałasia paviedamlać pra toje, što adbyvajecca»

Adno z pytańniaŭ, jakoje mnie zadajuć čaściej za ŭsio, hučyć prykładna tak: čamu pra ŭsio heta nie viedali kalehi? I tut ja chaču vielmi vyrazna raźvieści niekalki rečaŭ.

Pra cisk KDB ja paviedamlała. Pra toje, što adbyvajecca z majoj siamjoj, pra ŭsie hetyja sproby vyjści na mianie praź inšych ludziej, pra ŭsie historyi z rodnymi — pra heta viedali.

Bolš za toje, kali ŭ razmovach z pradstaŭnikami KDB źjaŭlałasia choć niejkaja kankretyka, ja zaŭsiody išła i paviedamlała pra heta tym ludziam, kaho heta mahło datyčyć.

Naprykład, byŭ momant, kali mnie faktyčna skazali, što ich cikavić hałoŭny redaktar «Jeŭraradyjo». Mnie dali zrazumieć, što havorka idzie nie pra Paŭła Śviardłova.

Ja sama nie viedała adkazu na hetaje pytańnie. Ale paśla hetaha ja pajšła da ludziej z «Jeŭraradyjo» i skazała: słuchajcie, jość takaja situacyja, jość čałaviek, jaki zadaje takija pytańni. Budźcie aściarožnyja.

Tak ja starałasia dziejničać zaŭsiody.

I mienavita tamu ja vielmi spadziajusia, što ŭsia hetaja historyja pryviadzie da jašče adnoj važnaj razmovy — pra biaśpieku i pra padtrymku ludziej, jakija znachodziacca pad ciskam. Bo časam čałavieku patrebnyja nie tolki pratakoły. Časam čałavieku patrebna elemientarnaja dapamoha. Psichałahičnaja padtrymka. Adčuvańnie, što jon nie adzin. I ciapier ja vielmi dobra razumieju, nakolki hetaha moža nie chapać.

«Ja całkam zhodnaja z tym, što sa śpiecsłužbami nielha supracoŭničać»

Kali kazać pra reakcyju ludziej na ŭsiu hetuju historyju, to jana była vielmi roznaj. I dla siabie ja ŭmoŭna padzialaju jaje na niekalki hrup.

Pieršaja — heta razumnaja i dobrasumlennaja krytyka.

Naprykład, była pazicyja Nasty Roŭdy. Jana kazała pra toje, što nielha iści ni na jakoje supracoŭnictva sa śpiecsłužbami. I ja absalutna z hetym zhodnaja.

Tut u mianie niama nijakich sprečak. Ja sapraŭdy liču, što sa śpiecsłužbami nielha supracoŭničać. Ja sapraŭdy škaduju, što ŭvohule ŭstupiła ŭ hetuju kamunikacyju.

Ale tut jość adzin važny niuans.

Kali hučała hetaja krytyka, ja jašče faktyčna nie mieła mahčymaści raskazać svaju viersiju taho, što adbyłosia. Z maich publičnych kamientaroŭ byŭ tolki adzin karotki tekst, jaki ja napisała litaralna ŭ pieršyja chviliny paśla taho, jak mnie patelefanavali i paviedamili pra vychad hetaha siužeta. Ja tady navat nie paśpieła asensavać, što adbyvajecca. Nie paśpieła pahladzieć vypusk. Nie paśpieła sabrać dokazy. Nie paśpieła prajści pravierki. Tamu atrymałasia tak, što ludzi ŭ asnoŭnym bačyli viersiju prapahandy.

I navat kali krytyka była słušnaj, jana ŭsio roŭna častkova abapirałasia na karcinu padziej, jakuju namalavali prapahandysty. Bo prapahanda śćviardžała, što ja pieradavała niejkuju infarmacyju, što ja pahadziłasia na supracoŭnictva, što pamiž mnoj i hetym čałaviekam isnavali niejkija damoŭlenaści.

A hetaha nie było.

Bolš za toje, u samoj pierapiscy ja adkryta pisała, što nie vieru, što pierad mnoj supracoŭnik SBU. Ja prosta kazała jamu: ja pačnu vieryć, što ty sapraŭdy supracoŭnik SBU, tolki tady, kali ty arhanizuješ mnie zaprašeńnie va Ukrainu i pakažaš svajo paśviedčańnie asabista. Da hetaha momantu ja budu zychodzić z taho, što mahu razmaŭlać z kim zaŭhodna. U tym liku z supracoŭnikam KDB. Ja pisała heta adkrytym tekstam.

Tamu kali ciapier ludzi kažuć pra niejkaje supracoŭnictva, mnie vielmi chočacca, kab jany ŭsio ž taki bačyli poŭnuju karcinu.

Tamu što pamiž «pavieryła čałavieku i pačała pracavać na jaho» i «sprabavała zrazumieć, chto pierad taboj, uvieś čas padazrajučy, što heta KDB» jość vielmi vialikaja roźnica.

Druhaja hrupa reakcyj była značna mienš pryjemnaja. Byli ludzi, jakija prosta vielmi ŭzradavalisia tamu, što adbyłosia.

Ja dumaju, u kožnaha čałavieka, jaki doŭha znachodzicca ŭ publičnaj prastory, jość ludzi, ź jakimi byli niejkija kanflikty. Nie abaviazkova palityčnyja. Časam asabistyja. Časam niejkija pracoŭnyja. Časam prosta čałaviečyja.

I voś častka takich ludziej uspryniała hetuju historyju jak mahčymaść narešcie ŭdaryć. Pačali źjaŭlacca niejkija viersii pra majo žyćcio. Niejkija interpretacyi. Niejkija historyi, jakija nie mieli nijakaha dačynieńnia da realnaści. 

Ja nie mahu skazać, što mianie heta ździviła. Niepryjemna — tak. Ale nie ździviła.

Byli i inšyja ludzi. Naprykład, ludzi, jakija prosta nie lubiać Ofis Śviatłany Cichanoŭskaj. Dla ich sam fakt taho, što ja pracavała ŭ Ofisie, užo byŭ dastatkovaj padstavaj, kab pačać atakavać mianie. Nie tamu, što jany raźbiralisia ŭ hetaj historyi. Nie tamu, što ich cikaviła praŭda. A tamu, što heta była mahčymaść udaryć pa tym, što im nie padabajecca.

I heta taksama było vielmi prykmietna. Časam hetaja ahresija dachodziła da absalutna dzikich rečaŭ. Ludzi pisali pahrozy. Pisali vielmi ahresiŭnyja paviedamleńni. U tym liku byli ludzi, jakija pahražali mnie fizičnaj raspravaj. I kali ŭžo cytavać dasłoŭna, to byli pahrozy ŭ styli «raźbić *bała». I voś heta ŭžo sapraŭdy strašna.

Bo ŭ niejki momant ty pierastaješ razumieć, dzie zakančvajecca internet i pačynajecca realnaść.

«Hetaja padtrymka — toje, na čym ja litaralna trymajusia dahetul»

Ale kali kazać sumlenna, to razam z usim hetym ja atrymała i vielmi šmat padtrymki. I kali b nie jana, ja nie viedaju, jak by prajšła praz apošnija tydni. Asabliva mianie ŭraziła padtrymka ludziej, jakich ja ŭvohule nie viedaju asabista. Byli ludzi, jakija sami napisali i prapanavali dapamohu. Byli ludzi, jakija dapamahali šukać fejki. Byli ludzi, jakija dapamahali analizavać aŭdyja. Byli ludzi, jakija zapuskali hetyja fajły praz roznyja servisy vyjaŭleńnia štučnaha intelektu i dasyłali mnie vyniki. Byli ludzi, jakija prosta achviaravali svoj čas na toje, kab dapamahčy razabracca ŭ hetaj historyi.

I heta było nievierahodna kranalna. Asobna ja vielmi dobra pamiataju adnaho niamieckaha jurysta. Jon ubačyŭ naviny pra toje, što adbyvajecca, i sam sa mnoj źviazaŭsia. Jon litaralna raśpisaŭ mnie ŭsio pa punktach. Kudy iści. U jakuju ŭstanovu źviartacca. Jakija farmuloŭki vykarystoŭvać. Pa jakich artykułach lepš padavać zajavu. Jakija dakumienty padrychtavać.

I jon zrabiŭ heta prosta tamu, što paličyŭ patrebnym dapamahčy. Biez usialakaj asabistaj vyhady. Prosta dapamoh.

I voś hetaja padtrymka — jana sapraŭdy toje, na čym ja litaralna trymajusia dahetul.

«Biełaruskaja burbałka i mižnarodnaja reakcyja vyhladali jak dva roznyja suśviety»

Jašče adna reč, jakaja vielmi kinułasia mnie ŭ vočy, — heta roźnica pamiž reakcyjaj u biełaruskim asiarodździ i reakcyjaj ludziej za jaho miežami.

U biełaruskaj burbałcy asnoŭnaja ŭvaha była skancentravanaja na kružočku. Na tym, čamu ja adkazała. Na tym, što treba było zrabić inakš. Na tym, ci pravilna ja siabie paviała. I ja razumieju, čamu heta adbyvałasia. Heta łahičnyja pytańni.

Ale kali ja pačała čytać reakcyi ludziej ź mižnarodnaj supolnaści, to ŭbačyła zusim inšuju karcinu. Majo instahram-asiarodździe — heta pieravažna amierykancy, jeŭrapiejcy, ludzi, jakija nie žyvuć u biełaruskim palityčnym kantekście. I ich amal nie cikaviŭ kružočak. Jany byli ŭ šoku ad inšaha. Ad taho, što supracoŭniki aŭtarytarnaha režymu mohuć dziejničać u Hiermanii. Ad taho, što čałavieku pahražajuć źniknieńniem. Ad taho, što zdymajuć jaho dom. Ad taho, što represii praciahvajucca navat paśla vyjezdu ź Biełarusi. Mienavita na heta jany źviartali ŭvahu.

I mienavita tamu ja vielmi spadziajusia, što hetaja historyja budzie mieć niejkija nastupstvy nie tolki dla mianie. Bo siońnia ŭ Hiermanii atrymać mižnarodnuju abaronu biełarusam vielmi składana. Biełaruś da hetaha času časta ŭsprymajecca jak adnosna biaśpiečnaja kraina pachodžańnia. I heta absalutna nie adpaviadaje realnaści. Tamu što represii nie spynilisia. Jany prosta pierajšli praź miežy krainy. I kali hetaja historyja dapamoža choć krychu źviarnuć uvahu na hetuju prablemu, to ŭ hetym budzie choć niejki sens.

«Tak, ja škaduju»

Kali kazać pra hałoŭnuju vysnovu dla mianie samoj, to jana vielmi prostaja.

Tak. Ja škaduju.

Ja sapraŭdy škaduju, što ŭstupiła ŭ hetuju kamunikacyju. Było pamyłkaj ustupać u hetuju hulniu.

Da hetaha majoj hałoŭnaj stratehijaj zaŭsiody było ihnaravańnie. I jana pracavała. Kali mnie pisali — ja nie adkazvała. Kali možna było nie ŭstupać u razmovu — ja nie ŭstupała. I kali ciapier aziracca nazad, to ja razumieju, što mienavita tak treba było zrabić i ŭ toj situacyi.

Heta byŭ urok. Vielmi niepryjemny. Ale ŭrok, jak nie treba rabić u takoj situacyi.

I, darečy, paśla hetaha, kali ludzi prychodzili da mianie z padobnymi historyjami, maja hałoŭnaja parada była vielmi prostaj: nie adkazvajcie. Navat kali zdajecca, što vy ŭsio kantralujecie.

I ja spadziajusia, što hetaja historyja stanie ŭrokam nie tolki dla mianie, ale i dla inšych ludziej. Tamu što ja ŭpeŭnienaja: ja nie adziny čałaviek, na jakoha siońnia viadziecca takaja ataka. Takich ludziej značna bolš.

I mienavita tamu patrebnyja lepšyja pratakoły biaśpieki. Patrebnaja psichałahičnaja padtrymka. Patrebnyja bolš davierlivyja adnosiny pamiž ludźmi ŭnutry arhanizacyj. Patrebna razumieńnie taho, što adbyvajecca z čałaviekam, jaki miesiacami žyvie pad takim ciskam. Bo biełaruskaja palityka — heta vielmi stresavaje asiarodździe. Nastolki stresavaje, što my ŭžo pačynajem usprymać nienarmalnyja rečy jak normu.

Kali ja pryjšła ŭ niamieckuju palicyju i pačała raskazvać usio, što adbyvałasia, jany spačatku navat nie mahli pavieryć, što heta realna. Dla ich heta byŭ niejki paralelny suśviet. A dla nas heta ŭžo štodzionnaść. I heta vielmi niebiaśpiečna. Tamu treba kłapacicca pra svaju psichiku. Treba šukać padtrymku. Treba źviartacca da psichołahaŭ. I heta datyčyć usich. Navat samych mocnych ludziej. Navat samych brutalnych mužčyn, jakija ŭpeŭnienyja, što mohuć usio vytrymać sami. Ja ŭpeŭnienaja, što paśla ŭsiaho hetaha jany taksama vyjduć z traŭmami. I pra heta treba pamiatać.

Što datyčyć mianie, to ja sapraŭdy dumała ŭziać paŭzu. Paśla ŭsiaho hetaha mnie zdavałasia, što treba adyści, adpačyć, pierastać udzielničać u hramadskaj dziejnaści. Bo ŭsio heta vielmi baluča. Bolšaść biełaruskaj dziejnaści siońnia — heta albo vałanciorstva, albo praca za vielmi ścipłyja hrošy. Ty robiš heta nie dziela karjery, zarobku. Ty robiš heta tamu, što vieryš u spraviadlivaść. Tamu, što lubiš svaju krainu. Tamu, što lubiš ludziej vakoł siabie. I kali paśla hetaha atrymlivaješ taki ŭdar, naturalna ŭźnikaje žadańnie prosta ŭsio kinuć.

Ale potym ja supakoiłasia i zrazumieła adnu reč. Mienavita hetaha jany i chacieli. Jany chacieli, kab ja syšła. Kab zamaŭčała. Kab pierastała niešta rabić. I ja nie chaču dapamahać prapahandzie dasiahać hetaj mety.

Tamu ja budu praciahvać.

• 10
• 0
• 2
• 4
• 0
• 2
• 0
• 2