Piatnica ŭ narodnych vieravańniach

Piaty dzień tydnia niasie ŭ sabie žanočy pačatak, źjaŭlajecca niacotnym i posnym dniom. U sukupnaj charaktarystycy dnia prysutničajuć i stanoŭčyja, i niehatyŭnyja rysy. U hadavym cykle śviatkavańniaŭ piatnica karystajecca vialikaj pavahaj.

Va ŭschodnich słavian isnuje šerah padańniaŭ, u jakich piersanaž Piatnicy atrymaŭ detalizavanuju partretnuju charaktarystyku: «Jana chodzić pa dvarach i praz vokny naziraje za tym, jak ludzi ŭšanoŭvajuć jaje…»;

Histaryčnaja prynaležnaść piatnicy da značnych chryścijanskich padziej robić zrazumiełym pažadańnie prytrymlivacca pasta. Isnavali adpaviednyja rehłamientavanyja normy pavodzin biełarusaŭ. Naprykład: «Chto śmiajecca ŭ piatnicu, toj u niadzielu budzie płakać».

Piatnica siarod astatnich dzion tydnia zajmaje pieršaje miesca pa kolkaści zabaron i rehłamientacyj. Asabliva zaścierahalisia, kali jana papiaredničała vialikamu śviatu. Na Viciebščynie ličyłasia, kali paścicca ŭ piatnicu pierad Błahavieščańniem abo ŭ Čysty paniadziełak, to letam čałavieku budzie šancavać u pošuku jajek dzikich ptušak. Ličyłasia, kali karova acielicca ŭ piatnicu, to budzie mała davać małaka. Kab nie psavać voŭnu, u piatnicu zabaraniałasia myć i stryhčy aviečak. U piatnicu zabaraniałasia šyć, kab jahniaty nie adbivalisia ad statka. Arać, šyć i praści ŭ piatnicu ličycca ŭ biełarusaŭ za vialiki hrech. «Chto narodzicca ŭ posny dzień, u sieradu abo piatnicu, toj budzie skupy», — havaryli ŭ narodzie.

Źviestki ab ušanavańni piatnic u staražytnaści pryvodziacca ŭ viadomym apakryfičnym tvory «Pavučeńnie Klimienty pra dvanaccać piatnic…». Samyja pieršyja śpisy «śviatych» piatnic datujucca XIII-XV stst. Padobnyja apisańni možna znajści i ŭ biełaruskaj etnahrafičnaj litaratury. Analiz hadavych śviatočnych piatnic daje padstavu śćviardžać, što jany čaściej za ŭsio raspačynali rytualna-abradavy kompleks pa ŭšanavańni prodkaŭ. Na Paleśsi pamierłych svajakoŭ paminali asobna: u piatnicu — mužčyn (Dziedava piatnica), u subotu — žančyn (Baby).

Razam z tym z usich śviatočnych piatnic hoda asobna vyłučajucca piatnicy, tak abo inakš źviazanyja z Paschalnym cykłam: Pachvalnaja piatnica na trecim pieradvielikodnym tydni; Vialikaja piatnica, Krasnaja, Čyrvonaja, Vielikodnaja — piaredadzień śviatkavańnia Vialikadnia; Hradavaja piatnica pieršaha Vielikodnaha tydnia, Dzieviatucha i Dziesiatucha — piatnica na dziaviatym i dziasiatym tydniach paśla Vialikadnia i inš.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0