Śviatar: U Biełarusi sfarmavalisia ŭmovy dla admieny śmiarotnaha pakarańnia

Kiraŭnik Biełarusi Alaksandr Łukašenka 2 śniežnia paviedamiŭ, što najbližejšym časam prymie rašeńnie pa pytańni ab pamiłavańni Dźmitryja Kanavałava i Uładzisłava Kavalova, prysudžanych 30 listapada da rasstrełu za ŭčynieńnie teraktu ŭ minskim mietrapalitenie 11 krasavika 2011.

Niahledziačy na toje, što ź viasny dziaržaŭnyja ŚMI Biełarusi nazyvali padazravanych terarystami i raspaŭsiudžvali kamientary prychilnikaŭ śmiarotnaha pakarańnia, u biełaruskim hramadstvie niama adnaznačnaha mierkavańnia što da pravamiernaści vysnovaŭ śledstva, mocnyja pazicyi prychilnikaŭ admieny śmiarotnaha pakarańnia jak takoha.

Pra pazicyju Biełaruskaj pravasłaŭnaj carkvy pa pytańni prymianieńnia śmiarotnaha pakarańnia i pra hatoŭnaść biełaruskaha hramadstva pryniać admienu śmiarotnaha pakarańnia ŭ intervju karespandentu IA REGNUM raskazaŭ kandydat bahasłoŭja, dacent Duchoŭnaj akademii, pres-sakratar Minskaha jeparchijalnaha ŭpraŭleńnia protaijerej Sierhij Lepin.

«Staŭleńnie Pravasłaŭnaj Carkvy da śmiarotnaha pakarańnia nie źviazanaje ź vinavataść abo nievinavataściu Kavalova i Kanavałava»

— Čamu Biełaruskaja pravasłaŭnaja carkva vykazałasia nakont śmiarotnaj kary nie adrazu? Čamu heta adbyłosia amal praz 10 dzion paśla reakcyi z boku katalickaj carkvy ŭ asobie mitrapalita Tadevuša Kandrusieviča?

— Pryncypy našaj raboty vyklučajuć paśpiešlivaść. Ja dumaju, niama i nie moža być nijakaha rehłamientu, jaki b nas abaviazvaŭ adreahavać praz peŭny pramiežak času. Tut niama nijakich narmatyvaŭ i ŭžo tym bolš honak na apiaredžańnie ź biełaruskimi katalikami — choć by tamu, što ŭ takich pytańniach my sajuźniki, a nie supierniki.

My vielmi ŭdziačnyja tym, chto ščyra cikaviŭsia pazicyjaj BPC — nam vielmi važnaja hetaja ŭvaha, i ja rady, kali «Tłumačeńni» [13 śniežnia 2011 BPC vykazałasia pa prablemie śmiarotnaha pakarańnia. «Tłumačeńni pres-słužby BPC» stali reakcyjaj na zapyty viernikaŭ, jakija pačaścilisia ŭ suviazi z vyniasieńniem śmiarotnaha prysudu Kanavałavu i Kavalovu — IA REGNUM] sa spadarožnymi materyjałami pasłužyli adkazam na hetuju cikavaść.

— Čamu aŭtary tekstu abstrahavalisia ad kankretnaha sudovaha pracesu, vyniki jakoha i pasłužyli infarmacyjnaj nahodaj dla «Tłumačeńniaŭ»?

— Nasamreč listy, pra jakija havaryłasia ŭ preambule dakumienta, zbolšaha prasili nas rastłumačyć staŭleńnie pravasłaŭja da śmiarotnaha pakarańnia. Što, ułasna, pres-słužba i zrabiła: patłumačyła. Viadoma, byli i pravakacyjnyja listy, jakija naviazvali nam peŭnyja acenačnyja emacyjna-niehatyŭnyja mierkavańni pra ŭładu i pravasudździe, sprabavali ŭziać nas «na słabo» i ŭklučyć u palityčnyja intryhi. Ale ja dumaju, što niežadańnie biełaruskaj carkvy vieścisia na takija pravakacyi zrazumiełaja i nie maje patreby ŭ dadatkovych tłumačeńniach. Staŭleńnie pravasłaŭnaj carkvy da śmiarotnaha pakarańnia nijakim čynam nie źviazanaje ź vinavataściu ci nievinavataściu Kavalova i Kanavałava. Heta pryvatny vypadak, na jaki raspaŭsiudžvajucca pryncypy našaha staŭleńnia da pakarańnia śmierciu naohuł: admiena śmiarotnaha pakarańnia pažadanaja.

«Mitrapalit Fiłaret — daŭni praciŭnik śmiarotnaha pakarańnia»

— Kamientatary sietkavych resursaŭ vykazvajuć ździŭleńnie z nahody takoha pałažeńnia «Tłumačeńniaŭ», jak: «U carkoŭnym vieravučeńni my nie znachodzim vyčarpalnych źviestak, jakija b zrabili chryścijanskaje staŭleńnie da dadzienaj prablemy adnaznačnym». Ci možna patłumačyć pazicyju BPC?

— U vieravučeńni carkvy jość tolki toje, što jość, a nie toje, što chočacca mnie ci jašče kamuści. Metazhodnaść abo niemetazhodnaść śmiarotnaha pakarańnia nie jość pradmietam vieravučeńnia i marali carkvy.

U asobna ŭziataha viernika moža być svaja hramadzianskaja pazicyja, svaja pazicyja moža być i ŭ carkvy (nazaviem jaje sacyjalnaj). Kali my pahladzim na historyju chryścijanskaj carkvy (jak uschodniaj, tak i zachodniaj), to ŭbačym šmat mierkavańniaŭ pa dadzienym pytańni, u tym liku procilehłych. Tamu chłusić, kab zadavolić peŭnyja hramadskija nastroi i z papulisckaj pretenzijaj na ŭsieahulnaść kazać, što śmiarotnaje pakarańnie całkam vyklučajecca chryścijanskim hramadstvam — prynamsi niepryhoža. U pryncypie, i katalicki mitrapalit Tadevuš Kandrusievič skazaŭ toje ž samaje: tradycyjnaje vučeńnie nie vyklučaje śmiarotnaha pakarańnia pry peŭnych umovach. I voś pra toje, što heta za ŭmovy, my ciapier i havorym.

Ja nie budu pierakazvać źmiest Asnovaŭ sacyjalnaj kancepcyi RPC i paŭtarać tekst «Tłumačeńniaŭ», ale siońnia my možam kanstatavać: umovy dla admieny śmiarotnaha pakarańnia całkam sfarmavalisia. Kali kazać pra pazicyju Carkvy ŭ dadzienym pytańni — jana padtrymlivaje imknieńnie da jaje admieny, kali kazać pra pazicyi ciapierašniaha i papiaredniaha patryjarchaŭ — jany za admienu śmiarotnaha pakarańnia, kali kazać pra pazicyi mitrapalita Fiłareta — jon naohuł daŭni praciŭnik śmiarotnaha pakarańnia, da admieny jakoha zaklikaje ŭžo nie adno dziesiacihodździe. Źviarnicie ŭvahu na jaho «Tezisy ab śmiarotnaj kary», prykładzienyja da «Tłumačeńniaŭ pres-słužby». Uładyka jašče ŭ 1996 hodzie zaklikaŭ padtrymać jaje admienu napiaredadni refierendumu. Pra ŭsio heta skazana ŭ «Tłumačeńniach». Ja sam asabista braŭ udzieł u kanfierencyjach i kruhłych stałach, pryśviečanych hetaj temie, zadoŭha da teraktu i kali jašče nie byŭ pres-sakratarom. Takim čynam, sacyjalnaja pazicyja Carkvy — padtrymka admieny śmiarotnaha pakarańnia, hramadzianskija pazicyi patryjarchaŭ i mitrapalita — suprać śmiarotnaha pakarańnia. Jakoje tut jašče mohuć być ździŭleńnie?

— A jak nakont zapavietu «Nie zabi!»? Ci maje jon dačynieńnie da śmiarotnaha pakarańnia?

— Heta vielmi składanaje śpiecyjalnaje pytańnie. Adkažu karotka i sproščana. Kali razumieć zapaviet u kantekście, u jakim jon byŭ dadzieny, to nie, nie maje (akramia tych vypadkaŭ, kali sud vynosić zaviedama iłžyvy śmiarotny prysud). Kali ličyć, što zapaviet «Nie zabi!» zabaraniaje sudam vyniasieńnie śmiarotnych prysudaŭ, to tady zapaviet «nie sudzić» pavinien patrabavać skasavańnia sudoŭ. Absurdnaść hetaha, dumaju, zrazumiełaja ŭsim.

Jość vypadki, na jakija zapaviet «Nie zabi!» dziejničaje z abmiežavańniem — pra što i kažuć katechizisy pravasłaŭnaj, katalickaj i, ja padazraju, mnohich inšych cerkvaŭ. Naprykład, pry samaabaronie, pry abaronie Ajčyny vykarystańnie siły i zbroi apraŭdanaje (nie biez ahavorak, viadoma). Śmiarotny prysud zakonnaha suda ŭ jakaści skrajniaj miery abarony biaśpieki hramadstva tradycyjna vyklučajecca sa śfiery dziejańnia hetaha zapavietu, jaho «litary». Tamu navat praciŭniki śmiarotnaha pakarańnia kali i spasyłajucca na jaho, to tolki tamu, što z pryčynie niedaskanałaści ziamnoha pravasudździa mohuć być zabityja nievinavatyja. Heta značyć, pry takim padychodzie śmiarotnaje pakarańnie niedapuščalnaje nie tamu, što nielha pakarać śmierciu złačyncaŭ, a tamu, što nielha pakarać śmierciu nievinavatych.

«Ź mierkavańniem prostaha naroda treba jašče pracavać i pracavać»

— «Tłumačeńni» apielujuć da mierkavanaj narodnaj padtrymki vyklučnaj miery pakarańnia. U 1996 hodzie na ahulnarespublikanskim refierendumie za zachavańnie śmiarotnaha pakarańnia prahałasavała zvyš 80% biełarusaŭ. Nakolki vialikaja hetaja padtrymka siońnia?

— Ja nie mahu nazvać inšych ličbaŭ, akramia tych, što ŭžo pryvodzilisia. U nas niama nijakich padstavaŭ mierkavać, što za hety čas staŭleńnie abyvaciela da śmiarotnaha pakarańnia radykalnym čynam źmianiłasia — tym bolš u lepšy bok. Bolšaść — za. Z hetym zhadžajucca i biełaruskija pravaabaroncy, a nie tolki pradziaržaŭnyja krynicy. I biełarusy ŭ hetym dačynieńni, darečy, nie źjaŭlajucca narodam-vyklučeńniem.

Moj udzieł u debatach na adpaviednuju temu pierakanaŭ mianie ŭ paŭsiudnaj pieravazie ŭchvaleńnia śmiarotnaha pakarańnia siarod nasielnictva ledź nie ŭsiaho śvietu, asabliva siarod najmienš adukavanaj i najmienš aktyŭnaj jaho častki. Tamu, u pryncypie, vynosić pytańnie ab śmiarotnaj kary na refierendum — toje ž, što vynosić na ŭsienarodnaje abmierkavańnie pytańnie ab pavieličeńni zarobkaŭ i piensij. Vynik pradkazalny. Pryviadu prykład: śmiarotnaje pakarańnie ŭ FRH była admienienaje ŭ 1949 h., choć 74% niemcaŭ byli za jaho (a jurystaŭ — 83%!). Admiena śmiarotnych prysudaŭ — amal zaŭsiody valavoje rašeńnie ŭłady, a nie naroda.

Toj, chto zajaŭlaje pra ŭsieahulny nastroj biełarusaŭ na karyść admieny śmiarotnaha pakarańnia — ci chłusić, ci sam padmanuć. Treba pahladzieć praŭdzie ŭ vočy: ź mierkavańniem prostaha naroda treba jašče pracavać i pracavać. Padmanvajučy, my nie zrobim ničoha.

— A jak ža internet-forumy? Heta taksama peŭny zrez nasielnictva. Miarkujučy pa dadzienych krynicaŭ, praciŭnikaŭ śmiarotnaha pakarańnia ŭ biełaruskim hramadstvie dastatkova šmat.

— Forumy? Davajcie ŭjavim, što pradstaŭniki inšapłanietnaj cyvilizacyi vyrašyli daviedacca pra staŭleńnie ziamlan da miasnoj ježy i vyrašyli pačytać forumy. Što atrymajecca? Prablema hetaja, jak praviła, nie chvaluje tych, chto prosta jeść miasa. Jana chvaluje tych, chto jaho nie jeść. Apošnija pra heta vielmi šmat pišuć na forumach. Takich mienšaść, ale mienavita ich pazicyja budzie najbolš prykmietnaj. I heta zakanamierna: niaredka mienšaść kampiensuje niedachop kolkaści jakaściu — aktyŭnaściu, ekspresijaj ci navat ahresijaj.

Paŭtarusia: ja b vielmi chacieŭ, kab biełarusy prajaŭlali svaje najlepšyja jakaści i ŭ dačynieńni da śmiarotnaha pakarańnia, ale, na žal, pakul, miarkujučy pa ŭsim, heta nie tak. Aktyvizacyja praciŭnikaŭ śmiarotnaha pakarańnia nie moža nie radavać, naściarožvajuć i rasčaroŭvajuć tolki niekatoryja formy hetaj aktyŭnaści. Heta majo asabistaje mierkavańnie.

«Časam my majem spravu z banalnym palitykanstvam»

— Na Vašuju dumku, ci možna zrabić vysnovu pra toje, što ŭ biełaruskim hramadstvie nieadnaznačnaje staŭleńnie da apošniaha śmiarotnaha prysudu — Kanavałavu i Kavalovu?

— Na maju dumku, tak. I ci moža być inakš? Zaŭsiody adzin za, inšy suprać. Ale jak by tam ni było, davajcie nie błytać dźvie roznyja prablemy: staŭleńnie da śmiarotnaha pakarańnia naohuł i staŭleńnie da peŭnaha sudovaha rašeńnia. Heta ž nie adno i toje ž. Dumaju, što daloka nie ŭsie z tych, chto zaŭziata nastojvaje na spraviadlivaści ci, naadvarot, niespraviadlivaści prysudu, asabista znajomilisia z 470 tamami kryminalnaj spravy, naviedvali pasiedžańni suda abo chacia b prosta raźbirajucca ŭ sudavodstvie. Havorka idzie, takim čynam, pra vieru, pačućci, emocyi, pieraduziataści, ale nijak nie pra viedy. I ja padazraju, što apynisia na łavie padsudnych choć sam satana, znajšlisia b i tyja, chto asprečvaŭ by sudovaje rašeńnie na karyść abvinavačanaha. Čamu? Dy tamu, što sprava nie zaŭsiody ŭ asobie abvinavačanaha. Časta havorka idzie pra niedavier da sistemy naohuł — z roznych pryčynaŭ.

A časam, što samaje sumnaje, my majem spravu z banalnym palitykanstvam, žadańniem nabrać palityčnych bonusaŭ na čužoj biadzie. Dzie byli ŭsie praciŭniki śmiarotnaha pakarańnia letam, kali pakarali dvuch čałaviek, asudžanych Hrodzienskim abłasnym sudom? Hety vypadak nie asabliva zacikaviŭ sietkavych krykunoŭ. A čamu? A tamu, što tam było vielmi mała miesca dla palityčnych manieŭraŭ: aŭčynka była nie vartaja vyčynki! Realnyja praciŭniki śmiarotnaha pakarańnia, jakija ŭmiejuć adstojvać svaju pazicyju niahledziačy na asoby asudžanych i abstrahujučysia ad palityki, vykazvalisia i tady, ale było ich, miakka skažam, značna mienš…

Jašče raz padkreślu: BPC vitaje hramadskija imknieńnia da admieny śmiarotnaha pakarańnia, ale lić vadu na čyjści młyn prapahandy jana nie źbirajecca. Ja nie maju na ŭvazie, što niechta nie maje prava na ŭłasnyja palityčnyja pohlady ci na vykazvańnie i prapahandu ich. Ja pra toje, što i Carkva maje svaje pravy, u tym liku i prava nie dałučacca ni da čyich palityčnych akcyjaŭ i razhladać najaŭnaść śmiarotnaha pakarańnia tolki jak etyčna-sacyjalnuju prablemu.

Nahadajem, 9 śniežnia pradstaŭnik arhanizacyi Amnesty International Chizer Makhił paviedamiła, što za admienu śmiarotnaha pakarańnia ŭ Biełarusi sabrana 250 tysiač podpisaŭ z bolš čym 30 krain. Viarchoŭny pradstaŭnik ES pa mižnarodnych spravach i palitycy biaśpieki Ketryn Eštan 1 śniežnia zaklikała aficyjny Minsk uvieści maratoryj na śmiarotnaje pakarańnie. Kamitet ministraŭ Rady Jeŭropy i šerah inšych jeŭrastruktur, a taksama mižnarodnyja arhanizacyi i šerah kanfiesij zaklikali ŭłady Biełarusi admovicca ad śmiarotnaha pakarańnia. Uviadzieńnie maratoryja na śmiarotnaje pakarańnie źjaŭlajecca abaviazkovaj umovaj dla adnaŭleńnia statusu śpieczaprošanaha dla Biełarusi ŭ PARIE.

U listapadzie 1996 hoda na respublikanskim refierendumie hramadzianie Biełarusi vykazalisia pa siami pytańniach, prapanavanych kanfliktujučymi prezidentam i parłamientam. Za admienu śmiarotnaha pakarańnia vykazalisia kala 18% tych, chto prahałasavaŭ, suprać — kala 80,5% (kala pałovy nasielnictva — amal 5 młn čałaviek).

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0