Biełaruskamoŭnaja navuka stanie «bolš kampaktnaj»
Bližejšym časam u Nacyjanalnaj akademii navuk mohuć być likvidavanyja Instytut movy i litaratury i Instytut mastactvaznaŭstva, etnahrafii i falkłoru.
Na ich bazie płanujecca adzinaja struktura kštałtu centra humanitarnych navuk.
Adpaviedny prajekt užo padrychtavany i čakaje padpisańnia.
Jak viadoma, jašče ŭ lutym Alaksandr Łukašenka pastaviŭ zadaču kardynalna refarmavać akademiju.
«Nam nieabchodna surjozna zadumacca nad tym, ci patrebna krainie hruvastkaja i takaja šmatprofilnaja Akademija navuk? — adznačyŭ Łukašenka i papiaredziŭ: — Drobnymi pierastanoŭkami adbicca nie atrymajecca. Stymulavać Akademiju navuk, u cełym navuku ŭ Biełarusi da reformaŭ my budziem najbolš efiektyŭnym sposabam — rublom, skaračajučy biudžetnyja finansavańni i adnačasova patrabujučy pavyšeńnia jaje addačy».
«Pažadańnie» Łukašenki było pačutaje. Voś tolki hetyja «akademičnyja reformy» čamuści vyrašyli pačać mienavita ź biełaruskamoŭnaj navuki.
Zhodna z prajektam, pad likvidacyju padpadajuć Instytut movy i litaratury i Instytut mastactvaznaŭstva, etnahrafii i falkłoru. Na ich bazie płanujecca stvaryć adzinuju strukturu kštałtu centra humanitarnych navuk.
— Prajekt pakul nie padpisany, tamu skazać štości kankretnaje niemahčyma, — adznačyŭ u intervju «Salidarnaści» dyrektar Instytuta mastactvaznaŭstva, etnahrafii i falkłoru Alaksandr Łakotka. — Usio heta idzie ŭ ahulnym kantekście refarmavańnia akademičnaj sistemy i arhanizacyi navuki ŭ krainie. U cełym, rearhanizacyja navuki patrebnaja. Z druhoha boku, treba, kab navuka była sumaštabnaja krainie, sumaštabnaja vałavamu praduktu, jaki napracoŭvajecca, sumaštabna patrabujemym inavacyjam, jakija ad navuki čakajuć, kab adpaviadała kankretnym zadačam.
Treba adznačyć, što heta nie pieršaja sproba zrabić biełaruskamoŭnuju navuku «bolš kampaktnaj». Tak u 2008 hodzie ŭ Akademii navuk likvidavali Instytut movaznaŭstva imia Jakuba Kołasa i Instytut litaratury imia Janki Kupały. Na ich bazie i byŭ utvorany siońniašni Instytut movy i litaratury imia Jakuba Kołasa i Janki Kupały, jaki, jak my bačym, znoŭ staić na parozie čarhovaj rearhanizacyi.
Minułaje abjadnańnie adhuknułasia dla biełaruskamoŭnaj navuki skaračeńniem kadraŭ i adnaznačna nie ŭźniało navukovyja daśledavańni na jakasna novy ŭzrovień.
Za hety čas pa biełaruskaj movie nie było abaroniena nivodnaj doktarskaj dysiertacyi, značna skaraciłasia kolkaść abaronienych kandydackich prac.
Jak adabjucca siońniašnija «reformy» na ahulnym stanie biełaruskamoŭnaj navuki taksama ŭjavić nie ciažka.
Što da ŭłasna biełaruskaj movy, to adsutnaść u krainie asobnaha instytuta movaznaŭstva i litaraturaznaŭstva niehatyŭna adabjecca na raźvićci nacyjanalnaj samaśviadomaści. Navat za savieckim časam, kali «biełaruskaje pytańnie» było adsunuta na druhi płan, pracavali try asobnyja ŭstanovy — instytuty movaznaŭstva, litaratury, mastactvaznaŭstva. Naprykład, va Ukrainie zaraz dziejničajuć adrazu dva instytuty, jakija zajmajucca tolki pytańniami linhvistyki — Instytut ukrainskaj movy i Instytut movaznaŭstva. U skład Rasijskaj Akademii navuk uvachodziać Instytut linhvistyčnych daśledavańniaŭ, Instytut movaznaŭstva, Instytut ruskaj movy i ceły šerah rehijanalnych movaznaŭčych instytutaŭ.
U 2013 hodzie ŭ Biełarusi budzie prachodzić Mižnarodny źjezd słavistaŭ. Pa ŭsim vidać, što hety prestyžny forum adbudziecca ŭžo ŭ krainie, dzie nie budzie isnavać navat asobnaha instytuta movy.
Likvidacyja instytutaŭ, zrazumieła, paciahnie za saboj skaračeńnie štataŭ i inšyja, bolš drobnyja prablemy.
Pakul hety prajekt znachodzicca ŭ stadyi padpisańnia.Ale, miarkujučy pa tendencyjach, kančatkovaje rašeńnie — tolki sprava času. Z kožnym hodam biełaruskamoŭnaja navuka ŭsio bolš rastvarajecca ŭ pavietry.
Ciapier čytajuć
«Patrabavali, kab ja z kalehami pry dzieciach pa-biełarusku nie razmaŭlała». Ci sutykajucca biełaruskamoŭnyja z bulinham u krainie27
Kamientary