Jak Miečysłava Hryba zrabili hienerałam biaz vojska
Ci nie palahaje horkaja praŭda ŭ tym, što asobnyja siońniašnija tytulnyja apazycyjanery tady nia zdoleli zirnuć dalej ułasnaha nosa? Piša ŭ svaim błohu Alaksandar Kłaskoŭski.
Apošnim časam šmat zhadvali pra hadavinu referendumu-95, jakim Łukašenka skasavaŭ histaryčnuju symboliku. A ci ŭsie pamiatajuć, što paralelna ładzilisia vybary ŭ Viarchoŭny Saviet 13-ha sklikańnia? Pryčym siužet byŭ dramatyčny (a miescami i anekdatyčny).

Padrabiaznaści tych padziej z žyvymi detalami ja viedaju z vusnaŭ byłoha śpikiera, hienerała milicyi Miečysłava Hryba. Nahadaju: paśla Šuškieviča jon ačoliŭ Viarchoŭny Saviet 12-ha sklikańnia. A ŭ traŭni 95-ha, balatujučysia na rodnaj Dziatłaŭščynie, prabiŭsia i ŭ novaje sklikańnie. Potym z uśmieškaj zhadvaŭ, što ci nie najmacniejšym kankurentam akazaŭsia miascovy hinekolah (dobry admysłoviec, jaki, naturalna, mieŭ asabliva vysoki rejtynh siarod žanočaj častki elektaratu :-)
Dyk voś, Miečysłaŭ Hryb choć i abraŭsia, ale ž apynuŭsia henerałam biaz vojska. Reč u tym, što prezydentu Viarchoŭny Saviet staŭ užo zaminiščam. Vybary faktyčna tarpedavalisia. Sam kiraŭnik dziaržavy publična zajaviŭ, što hałasavać ni za koha z kandydataŭ nia choča — "usio adno padmanuć!".
Karaciej, ź pieršaje sproby pašenciła abracca tolki 119 deputatam. Ni dva ni paŭtara. Dla pravamocnaha składu tre' było nia mieniej za 174.
Miž tym dziaržaŭnyja medyi, padmiatyja ŭžo administracyjaj, razharnuli kampaniju dyskredytacyi zakanadaŭčaj ułady. Davodzili publicy, što stary deputacki skład vyčarpaŭ paŭnamoctvy dyj što ŭvohule hety parlament — tolki piataje koła ŭ vozie. Błytaje karty maładomu prezydentu!
U vyniku ŭźnikli prablemy z kvorumam siarod "starych" deputataŭ. Suprać ich była ŭžytaja staraja taktyka "padzialaj i uładar".
"Nakolki ja mahu mierkavać, častku deputataŭ, tak by mović, kupili, — uzhadvaŭ Miečysłaŭ Hryb. — Paabiacali pasady, inšyja dabroty. Inšych prosta zapałochali. Prafesijna ž u Viarchoŭnym Saviecie pracavali tolki čałaviek 70-75. Astatnija byli staršyniami kałhasaŭ, vertykalnikami, dyrektarami, ludźmi ŭ pahonach i hetak dalej. Tak ci inačaj jany byli adčuvalna zaležnymi ad prezydenta i jahonych ludziej. Karaciej, praciŭnikam pracy parlamentu šmat kaho z deputataŭ udałosia zatarmazić, kab nie pajechali na sesiju".
U rešcie reštaŭ Viarchoŭnamu Savietu pierakryli kisłarod i ŭ planie materyjalnym. Pierastali nia tolki słužbovyja mašyny davać, ale navat zarobak płacić tym, chto na prafesijnaj padstavie pracavaŭ! Maŭlaŭ, niama kvorumu — niama hrošaj...
"Voś tady i staŭ ja raz-poraz chadzić da premjera Michaiła Čyhira, — raspaviadaŭ mnie paźniej Hryb. — A jon ža jašče i viadomy pčalar. Hetym svaim chobi Čyhir hanaryŭsia. I jak čałaviek ščodry navat u Domie uradu trymaŭ u šafie biton ź miodam. Voś častuje mianie Čyhir tym miodam, razmova ŭ nas łahodna ciače. Pry mnie telefanuje ministru finansaŭ Paŭłu Dziku. Kaža, kab vyrašyŭ pytańnie. I ŭjaviecie sabie: pakul dachodžu ad Čyhirovaha kabineta da Minfinu — užo niečaja vola ŭsio pierajnačyła. Telefony ž u Domie uradu, badaj, spres prasłuchoŭvalisia. I tamu Paŭłu Dziku, peŭna, paśpiavali patłumačyć z bolej hroznaj instancyi, što hrošaj Viarchoŭnamu Savietu davać nia treba. Zarobak za tyja miesiacy parlamentary potym tolki praz sud atrymali.
Ja ž, skažu ščyra, za toj čas darešty stamiŭsia maralna. Chaciełasia, kab daabrali novy parlament dy było kamu pieradać paŭnamoctvy. Tamu pierad paŭtornymi vybarami ŭ listapadzie 95-ha zaprasiŭ da siabie žurnalistaŭ rasiejskich kanałaŭ ORT, RTR dy NTV. Bo BT dać eter admoviłasia. Jano było ŭžo całkam kantralavanaje Łukašenkavaj administracyjaj.
Rasiejskija ž kanały tady jašče całkam tranślavalisia na Biełaruś i mieli vialiki patencyjał uździejańnia. Za što ich potym i abrezali. A tady sens majho zvarotu byŭ u tym, kab hramadzianie pryjšli na vybary. Nijakaj apazycyjnaści, nijakich zakidaŭ u prezydencki bok.
Hety zapis byŭ u piatnicu. A ŭ subotu, napiaredadni hałasavańnia, raptam tyja try rasiejskija kanały prapali pa ŭsioj Biełarusi z ekranaŭ! Tolki chto mieŭ spadarožnikavuju talerku, zmoh pabačyć dy pačuć moj zvarot. Paźniej naša hramada da fokusaŭ z tak zvanaj "prafilaktykaj" rasiejskich kanałaŭ pryzvyčaiłasia. A tady heta byŭ šok. Karaciej, na mnie adpracavali nie adnu brydkuju technalohiju.
Ale Viarchoŭny Saviet u listapadzie 95-ha ŭsio ž abrali. Z hrachom napałam. Zastavałasia kala šaści dziasiatkaŭ deputackich vakansij. Adnak parlament ličyŭsia ŭžo pravamocnym.
U studzieni 1996 hoda adbyłosia pasiedžańnie pieršaj sesii Viarchoŭnaha Savietu 13-ha sklikańnia. Jon sfarmavaŭsia pieravažna na partyjnaj asnovie. Utvarylisia mocnyja frakcyi. Heta byli kamunisty na čale z Kalakinym, ahrarniki Šareckaha, AHP Bahdankieviča, sacyjał-demakraty Leanida Siečki. Nu i "Zhoda" na čale z Kanaplovym, jakaja nia ŭtojvała svajho praprezydenckaha charaktaru.
Zaznaču, što na toj sesii ŭzdymałasia i pytańnie pra dadatkovyja vybary. Kab zapoŭnić reštu vakansijaŭ ŭ parlamencie. Ale pytańnie tak i zahłuchła. Pryčym suprać byli praktyčna ŭsie, a nia tolki prezydencki bok!
Mnohim zdavałasia, što jany niakiepska ŭładkavalisia — i našto "ŭščylniacca" dziela niekaha? Kamunisty, naprykład, nie chacieli, kab u Viarchoŭnym Saviecie dadałosia pravych. A moh ža uziać revanš BNF, jaki tady ŭvohule nie ŭvajšoŭ u parlament.
Miž tym kab my zdoleli dabrać tady 60 čałaviek, to padziei mahli b pajści inačaj. Ale admoŭnuju rolu adyhrali ehaistyčnyja mierkavańni. Potym schamianulisia ŭsie — i čyrvonyja, i zialonyja. Jak ubačyli, što prezydent choča całkam padmiać pad siabie zakanadaŭčuju ŭładu. Ale supraćstajać asfaltavamu katku jahonaj kamandy było ŭžo šmat ciažej. Nasoŭvaŭsia čorny čas druhoha referendumu".
P.S. Hetyja memuary znoŭ staviać rubam pytańnie: ci takim ŭžo fatalnym byŭ toj varyjant raźvićcia padziejaŭ, što pryvioŭ da ciapierašniaha stanovišča? Ci nie palahaje horkaja praŭda ŭ tym, što asobnyja siońniašnija tytulnyja apazycyjanery tady nia zdoleli zirnuć dalej ułasnaha nosa?
U vyniku ž "mahutnaja kučka" deputataŭ 13-ha sklikańnia, jakija ličyli, što dobra ŭładkavalisia i nia varta ŭščylniacca (tym bolej puskać BNF!), była vybitaja z systemnaj palityki i ŭžo katory hod ciešycca imitacyjaj palityčnaj baraćby na svaich kanhresach.
Kamientary