Zianon Paźniak: Nacyjanalnuju revalucyju možna śfinansavać tolki nacyjanalnaja buržuazija

Napiaredadni prezidenckich vybaraŭ Zianon Paźniak adkazaŭ na pytanni karespandenta Euramost.org.

– Zianon Stanisłavavič, davajcie pačniom z taho – jakimi Vam bačacca hetyja vybary?

– Jany ŭžo zrobleny zaraniej. I scenar hety vykazaŭ rasijski palitołah Hleb Paŭłoŭski, choć pra hetaje samaje my raskazvali jašče pierad Novym hodam. Usio zaraz spraŭdžvajecca. Stvarajucca dva byccam by apazicyjnyja kandydaty, jakija zaležnyja ad Maskvy. Maskva maje mahčymaść imi kiravać, daje im adpaviednyja srodki dy kansultacyi i vyznačaje im peŭnuju płanku. Jany biaruć na siabie pratestny elektarat, ale nie vyšej. Stolki, kolki im vyznačajuć. U vyniku stvarajecca anturaž byccam by demakratyčnych vybaraŭ, potym hałoŭnamu ihraku – Łukašenku – zabiaśpiečvajecca 75 pracentaŭ, a astatnija pracenty dzielacca siarod astatnich. A sapraŭdnyja siły, budziem tak kazać, revalucyjnyja, jakija mahli b abjadnacca navat za hetych kandydataŭ, jany prosta staviacca ŭ takija ramki, što nie mohuć na vybarach pieravysić toj uzrovień, jaki im vyznačajecca. U vyniku stvarajecca elehantnaja pieramoha…

– Niaŭžo ŭsio tak prosta?

– Nie, jość, biezumoŭna, u ich i peŭnyja ciažkasci, bo jany nie mohuć ŭsio pradbačyć i ŭsim kiravać, i najbolš im niebiaśpiečny niejkija niepradbačanyja stychijnyja vystupy. Tamu my nazirajem zaraz vielmi žorstkuju palityku z boku režymu, i nijakaje prava, nijaki zakon nie vykonvajucca. Kožnaha možna aryštavać na vulicy pa luboj padstavie, pradjavić jamu chulihanstva, łajanku, aryštavać i pasadzić na kolki zachočuć. Tak rabili balšaviki ŭ pieršyja hady Savieckaj ułady, kali jany pravodzili vybary ŭ Adesie, va Ukrainie… Jany sadžali pa 10–20 tysiač za adzin dzień. Sadžali, zapaŭniali padčas vybaraŭ imi ŭsie padvały, a potym adpuskali. Serca balić na ŭsio heta hladzieć, tamu što Maskva hetaha navat nie chavaje, a Hleb Paŭłoŭski navat pra heta piša.

– Zianon Stanisłavavič, Alaksandra Milinkieviča Vy taksama ŭklučajecie ŭ spis «čałavieka z Maskvy»?

– Tak, bo jon nie jość čałaviek samastojny. Milinkievič ža finansujecca Maskvoj.

– A biełaruskaja dziaržaŭnaja prapahanda śćviardžaje, što Zachadam.

– Nie važna – kim. Zachad pravodzić uzhodnienuju palityku z Maskvoj – heta vidavočna. I vidavočna, jak padzialajucca śfiery ŭpłyvu. A sprava ŭ tym, što pry lubych palityčnych situacyjach, asabliva padčas vybaraŭ, finasavacca čužymi, a nie nacyjanalnymi siłami, heta hibłaja sprava. Heta poŭnaja zaležnaść, nijakaj samastojnaj palityki być nie moža. Tamu heta adrazu zrazumieła – asabliva, kali finansuje Maskva. Kandydaty ŭsio cudoŭna razumiejuć.

– Zaraz Alaksandr Milinkievič i Alaksandr Kazulin vyrašyli vystupać suprać Łukašenki adzinym frontam…

– Heta jakraz i paćviardžaje toj scenar – heta vielmi istotny momant, jaki robić z ich dvuch byccam by takich apazicyjnych kandydataŭ, jakija zaležnyja ad źniešnich sił. Razumiejecie, usiakaja nacyjanalnaja revalucyja, usiakaja nacyjanalnaja palityka, jak pakazvaje historyja, jana abapirajecca tolki na svaje nacyjanalnyja srodki. Voś u hetym vyśviatlajecca kłasičnaja rola nacyjanalnaj buržuazii. Jana finansuje svaju palityku. U Biełarusi niama svajoj nacyjanalnaj buržuazii, niama nacyjanalnaha siaredniaha kłasa, niama ludziej, jakija buduć finansavać svaju palityku. Navat, kali b byŭ poŭny dazvoł, u ich niama nacyjanalnaj śviadomasci. Hetyja ŭsie pradprymalniki – «oni žie vsie protiv biełorusskoho jazyka». Dla ich nie isnuje nacyja. Zusim druhaja situacyja była na Ukrainie, dzie i škoły ŭkrainskija, i jość svaja nacyjanalnaja buržuazija, jakaja zafinansavała Majdan.

– Inakš kažučy, Vy chočacie skazać, što ŭ Biełarusi «ŭkrainski varyjant» nie prachodzić?

– Nie. Tamu što niama toj situacyja, jakaja była na Ukrainie. U nas zaraz takaja davoli imitacyjnaja situacyja: maŭlaŭ, davajcie pojdziem na płošču i vykažam svajo «fe», svoj pratest. Hałoŭnaje, kab tolki nie było kryvapralićcia. Kali imitujuć bojku, hałoŭnaje nie schapić pa pysie. Pravilna? Voś takaja psichałohija.

– Dumajecie, što narod nie vyjdzie na vulicu?

– Čamu? Niekalki tysiač vyjduć, moža jakuju tysiaču prapuściać, pabjuć troški… Usio heta chočuć pastavić u takija ramki, kab heta vyhladała mizerna i z druhoha boku, kab heta było zastrašana dla ludziej. Zaraz strašać, havorać niesuśvietnyja hłupstvy. Heta paranojia – kazać, što mitynh pryraŭnivajecca da teraryzmu. Heta ŭsio prajaŭleńnie peŭnaj palityki. Ułada razumieje, što situacyja moža vyjsci z–pad kantrolu, niervoznaść jość, adnak usio heta pastaŭlena ŭ takija ramki, kali ŭłada poŭnaściu situacyju trymaje pad kantrolem z pazicyi siły. I jany hetaha nie chavajuć.

– Pa Vašych słovach atrymlivajecca, što Alaksandr Łukašenka pieramahaje ŭ lubym vypadku…

– Ja daŭno kazaŭ pra heta. I adziny vychad byŭ, jak zmahacca z hetaj napaściu, – narodnaje hałasavańnie. Zakonny i pravilny adziny vychad. Adnak suprać hetaha vystupili ž usie sioniašnija kandydaty. Ja tamu i išoŭ pretendentam, kab pryjechać u Biełaruś i pravodzić narodnaje hałasavańnie, za što i ahitavaŭ by. Heta značyć, što ja nie padtrymlivaŭ by aficyjnuju schiemu hałasavańnia, kab ludzi išli i hałasavali pa schiemie Łukašenki. Sutnaść narodnaha hałasavańnia – vykinuć Łukašenku z vybarčaha pracesu na zakonnych padstavach. Voś u čym sutnaść. A potym pravodzilisia b vybary. U adzin etap hetyja vybary vyjhrać niemahčyma, tamu što isnuje falsifikacyjnaja mašyna – adkrytaja i cyničnaja, jakaja dziejničaje z pazicyi siły. Niama inšaha mietadu, kab hetuju mašynu pieramahčy, jak tolki praz narodnaje hałasavanie. I tamu zaraz kandydaty kažuć ludziam: maŭlaŭ, idziecie hałasavać, ale Łukašenka ŭsio roŭna pieramoža. A tady pojdziem na płošču i skažam svajo słova. A płoščaj kiruje Łukašenka z pazicyi siły, a Maskva – z pazicyi svajho ŭpłyvu. Heta vielmi hniusnaja palityka! Heta idzie iznoŭ ašukańnie naroda, jak było ŭ 2004 hodzie, kali hetyja ž ludzi hnali narod na niezakonny refierendum. Heta ž vyrašałasia pytańnie treciaha terminu! Voś tady jašče, tady pavinien być bajkot. Nie, viedali, što prajhrajuć i hnali, kab skazać svaje «nie» Łukašenku. Vynik – treci termin. Heta ž było ŭsio viadoma, skazana i napisana. Ciapier adbyvajecca toje samaje. Tamu nacyjanalnyja siły, jakija zavajavali niezaležnaść, byli razbityja i adsunutyja ŭbok, a zaraz palityku robiać siły, jakija zaležać ad čužych centraŭ. Nie maje značeńnia – ci toje budzie Brusiel kiravać, ci toje Maskva.

– Zianon Stanisłavavič, tady jakim Vy bačycie dalejšy los Biełarusi?

– Ja dumaju, što šlach, jakim viadzie Łukašenka – heta poŭny tupik. Heta čałaviek, jaki idzie ŭ svoj kaniec. Heta adkryty šlach dyktatury. I ŭvieś śviet heta bačyć. Heta ŭbačyć i svoj narod – navat tyja, chto za Łukašenku. Jany prosta nie mohuć hetamu supraćstajać. Ja maju na ŭvazie adukavanych ludziej, biźniesoŭcaŭ, rabotnikaŭ dziaržstruktur. Jany nie mohuć nie ŭbačyć. Viaskovyja ludzi – heta zambiravanyja ludzi, jany ŭ ciažkim sacyjalnym stanie, im niama kali asabliva zadumvacca ab palitycy. Dyk voś vyšenazvany šlach apirajecca tolki na siłu i prymityŭnuju palityku, jakaja doŭha nie pratrymajecca. Tamu heta ŭłada nie budzie doŭhaj i mocnaj. Inšaja sprava, što situacyja vielmi niebiaśpiečnaja dla Biełarusi ŭ cełym, bo kraina moža trapić u vialikuju zaležnaść ad źniešnich siłaŭ – ekanamičnuju, palityčnuju… Heta taja samaja situacyja, jakaja była pry raździele Rečy Paspalitaj. Adna Maskva nie mahła zniščyć Vialikaje Kniastva, adnak, kali jany abjadnalisia ź niemcami, tady prablema i vyrašyłasia. Idzie zniščeńnie Biełarusi. Naša biada ŭ tym, što niezaležnaść nie paśpieła mocna stać na nohi, nie vychavaŭsia palityčny kłas, jaki apirajecca na duchoŭnuju historyju svajho narodu.

– Miž tym, zaraz Vy znachodziciesia za miažoj, a nie ŭ Biełarusi. Moža varta było viarnucca dadomu, navat kali b i daviałosia adsiadzieć za kratami? Nie było takoha žadańnia?

– Vy zadajcie hetyja pytanni Juryju Zacharanku, Viktaru Hančaru, inšym… Vy ŭ ich zapytajcie – niachaj jany vam adkažuć.

– Zianon Stanisłavavič, a čym Vy zaraz zajmajeciesia i dzie žyviacie?

– Žyvu na dvuch bakach akijana – pamiž Ńju–Jorkam i Varšavaj. Dla mianie jany stali adnym horadam. Ja nie zajmaŭsia ŭładkavańniem svajho žyćcia, tamu što ŭsie spadziavanni byli na toje, što praca, jakoj ja zajmajusia, jana pryviadzie da viartańnia na Biełaruś i da źmieny situacyi.

– Hałasavać za miažoj Vy nie majecie prava?

– Nie maju. Ja nie mahu stupić na terytoryju biełaruskaha pasolstva, bo tam mianie mohuć adrazu ž aryštavać.

Alaksandr Samusievič

Euramost.org

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0