Vinceś Mudroŭ. Viečar u “Prezydent-hateli”

 Vinceś Mudroŭ

Viečar u “Prezydent-hateli”

Papularny kinahieroj Kazadojeŭ byŭ, jak viadoma, zaciatym prazachodnikam i tamu nazyvaŭ miascovuju haścinicu “Atlantyka” na zachodni manier — hatelem “Atlantic”. U navačasnaj Maskvie ŭsio navokał praciata tlatvornym kazadojeŭskim ducham, vestfilskaja tla apanavała haradzkuju tapanimiku, i voś užo haścinica ź miłahučnym i palityčna vytrymanym nazovam “Kastryčnickaja” pieranazvanaja ŭ “Rresident-Hotel”. Pierad hetym samym hatelem ja j paŭstaŭ zołkim listapadaŭskim adviačorkam, ściskajučy ŭ potnaj ruce zaprašeńnie na dyplamatyčnaje pryjmo.

Patrapić u hatel było spravaj nialohkaju. Daviałosia doŭha iści ŭzdoŭž žaleznaha parkanu, jakim byŭ abharodžany “R-H”, a potym stajać u čarzie la KPP, dzie troje maładych milicyjantaŭ spraŭdžvali dakumenty ŭ tych, chto pnuŭsia ŭbicca ŭ hatelnaje nutro. Akurat pierada mnoj stajali kabiety daloka ŭžo nie balzakaŭskaha vieku j mužčyna Balzakavaha vyhladu, u jakim ja paznaŭ byłoha brežnieŭskaha śpičrajtera Alaksandra Jaŭhienaviča Bovina. Jak potym vyśvietliłasia, i kabiety, i były śpičrajter, i aŭtar hetych natatak išli na adnu i tuju ž imprezu.

Faje hatelu — pa-rasiejsku raźlehłaje i pa-saviecku niaŭtulnaje, — kali i mahło čym urazić, dyk heta svajoj publikaj, što snoŭdałasia siudy-tudy, ź flehmatyčnaj abyjakavaściu pazirajučy na šeryja hatelnyja ścieny. Pry hetym tolki adzin mužčyna — cybaty j darešty schudnieły — vyjaŭlaŭ chaleryčnaść. Mužčyna stajaŭ pasiarod faje, hamaniŭ z padchorcistym šatenam i, kidajučy zachoplenyja pozirki na nievierahodna toŭstuju murynku, machaŭ rukami j štoraz paŭtaraŭ: “Kołosal!”

Z himoraj hatelnaha zaŭsiodnika ja padniaŭsia na druhi pavierch, ahledzieŭsia i pačuŭ znajomy hołas: — Hospodin Vinčienc!

Voklič taki moh naležać tolki adnamu čałavieku ŭ śviecie — sakrataru albanskaj ambasady Lihoru Cułufe, nie staromu jašče, ale spres sivomu mužčynu, ź jakim my trojčy, pa-albansku, abnialisia.

— Si jeni? [Jak maješsia?] — vydychnuŭ mnie na vucha sakratar ambasady i tut ža, užo pa-rasiejsku, viesieła zapytaŭsia: — Kak tam poživajet pisatiel Čiernickij?

U 1994 hodzie sp.Cułufe pryjaždžaŭ da nas u Navapołacak na litaraturnuju kanferencyju, i tam, padčas siabroŭskaj biasiedy, jaho ŭrazili tvorčyja mahčymaści zhadanaha piśmieńnika. Mušu adyści ad asnoŭnaj temy i zhadać toj zadaŭny i, pa našych mierkach, zvyšbanalny epizod. Takim čynam: Alaksandar Čarnicki taho viečaru spaźniŭsia na biasiedu, padbieh da našaha stała, i ja, zrazumieła, naliŭ jamu štrafnuju šklanku. Tvorca jaje kulnuŭ, niečym zakusiŭ, padsieŭ da druhoha stała, a albanski hość, jaki siadzieŭ pobač, taropka papraviŭ halštuk i prykmietna zachvalavaŭsia.

— A čto budiet s etim hospodinom? — spytaŭsia hość paśla chviliny odumu.

— Z kim? Z Čarnickim? — nie zrazumieŭ ja i azirnuŭsia: tvorca ŭ hety čas kulaŭ čarhovy kilišak. — A što ź im pavinna stacca?

Sp.Cułufe ź lohkaj panikaj uvačču zirnuŭ na pustuju šklanku, i ja zrazumieŭ pryčynu jahonaj tryvohi. Piśmieńnik Čarnicki, va ŭjaŭleńni albanskaha hościa, adnym macham vypiŭ śmiarotnuju dozu.

— Čiernickij tvorit... vsiem śmiertiam nazło, — paviedamiŭ ja, cisnučy Lihoravu ruku, my zaśmiajalisia, i Lihor, azirnuŭšysia, machnuŭ rukoj: — Jorgo, eja kiotu! [Jorha, chadzi siudy!]

I voś ja ŭžo cisnu ruku znakamitamu albanskamu paetu i pierakładniku, a ŭ niedalokim minułym dysydentu Jorhu Błacy. Jak i mnohija sumlennyja ludzi ŭ Albanii, paet zaznaŭ smak turemnaj poliŭki, a potym doŭhich dvaccać šeść hadoŭ pracavaŭ roznarabočym na ŭdarnych budoŭlach.

— Jorhu za pierakłady Puškina rasiejski orden dali, — zaŭvažyŭ Lihor, i paet niezadavolena skryviŭsia — jon vidavočna nie lubiŭ reklamy.

U hety momant chtości kranuŭsia majho łokcia.

Heta byŭ A.Ja.Bovin.

— Ot duši pozdravlaju, — pramoviŭ były śpičrajter, prymajučy mianie za albanca, pacisnuŭ ruku, i ja z udziačnaściu kiŭnuŭ hałavoju.

28 listapada albancy adznačajuć svajo hałoŭnaje śviata — Ditio e Flamurit — Dzień Ściaha. Mienavita taho dnia ŭ dalokim užo 1912 hodzie ich kraina stała niezaležnaju, i albanskaja ambasada ŭ Maskvie štohodu ładzić z taje nahody dyplamatyčnaje pryjmo. Supracoŭniki ambasady dva razy zapar prysyłali mnie zaprašeńnie, ale jechać nie vypadała, i voś, narešcie, ja staju ŭ zyrka aśvietlenaj zali i rukajusia z sp.Vukajem — Nadzvyčajnym i Paŭnamocnym pasłom Albanii ŭ Rasiejskaj Federacyi i, pa sumiaščalnictvie, u Respublicy Biełaruś.

— Zoti Mudrov nga Bjellorusia [Spadar Mudroŭ ź Biełarusi], — vyhuknuŭ za majoj śpinaj supracoŭnik ambasady; ja prykłaŭsia da ruki vysokaj biełatvaraj kabiety — žonki pasła — i mielkam ahledzieŭ zalu.

Zala ŭražvała. U centry jaje, praciaŭšy vysokuju stol, pnulisia ŭhoru niejkija nietutejšyja raśliny; dzieści ŭvyšyni cvyrkali ptuški i hučeła muzyka — instrumentałka z “Porhi i Bes”; na druhim kancy zali, pasiarod impravizavanaj betonnaj sažałki, strumieniŭ fantančyk, i niekalki kabietaŭ nieadryŭna hladzieli ŭ vadu, vyhladajučy, vidać, akvaryjumnych rybak. Ale što najbolš uraziła, dyk heta daŭžezny stoł: jon stajaŭ pa perymetry zali, i jaho serviroŭka indukavała ŭ pamiaci imia biblejskaha Baltazara. Jak ja zaŭvažyŭ, kańjak na stale — kańjačnyja butelki stajali roŭnym šychtom z dystancyjaj u metar — byŭ albanski, a vino — francuskaje.

Pakul ja ličyŭ butelečnyja rylcy, mianie iznoŭ uziali za łokać.

— Vy iz Biełoruśsii? — nievysokaja žančyna ŭ dekaltavanaj sukiency — vočy krychu zatumanienyja, hrudzi krychu pryviałyja — blisnuła aślaplalna-biełymi zubami. — U mienia v Minskie stolko znakomych, stolko znakomych... Vy znajetie, nas s vami nikomu nie razjediniť. My odno ciełoje, — kabieta ŭschvalavana pieraviała dych i šmatabiacalna paśmichnułasia.

— Tak užo i nikomu, — zaŭvažyŭ ja ŭ adkaz i tut ža dadaŭ: — A vaš muž?

Kabieta sumiełasia i praciała mianie sarkastyčna-aceńvajučym pozirkam, zatrymaŭšy vočy na tym miescy, dzie pačynajucca nohi.

— Mužčiny vsiehda vsio nie tak ponimajut, — pramoviła dekaltavanaja nieznajomka i padałasia hladzieć rybak.

Dobruju čverć hadziny ja błukaŭ pa zali, čakajučy ŭračystaj častki, i raptam ubačyŭ, što ŭsie navokał, uklučajučy i pasła, padymajuć čarki i pad vysokaj stollu hučyć albanskaje “Giozuar!” [Budźma zdarovy!]

— Hospodin Vinčienc... čto ž ty stoiš? — paet Jorha Błacy pakłaŭ mnie dałoń na plačuk, padvioŭ da stała. — Znakoḿtieś… učionyj-archieołoh Diemośfien Budina. S 1961 hoda živiot v Moskvie.

Ja znajomlusia z archieolaham, i jon nalivaje ŭ kiliški pa kropli burštynavaha kańjaku.

— Prijechał v Moskvu mołodym čiełoviekom, žieniłsia na russkoj, a kohda Nikita s Envierom razruhaliś — ostałsia v Sojuzie, — paviedamiŭ sp.Budzina i znoŭ napoŭniŭ čarki.

— A kali b viarnulisia?

Surazmoŭca moŭčki machnuŭ rukoj i nahbom, zusim pa-rasiejsku, kulnuŭ čarku.

Kab pieravieści razmovu ŭ inšaje rečyšča, ja pacikaviŭsia albanskaj archiealohijaj, i sp.Budzina z natchnieńniem staŭ apaviadać pra antyčnyja harady, jakija jamu daviałosia raskopvać, pra materyjalnuju kulturu iliraŭ, pra tak zvanuju bahiniu Butrynta — staražytnahreckuju skulpturu, znojdzienuju ŭ Albanii italijskimi archieolahami, a potym, jak by miž inšym, spytaŭ:

— Vy moskvič?

Pačuŭšy, što ja ź Biełarusi, stary archieolah niejak adrazu pasuravieŭ i nieŭprykmiet adyšoŭ ubok.

Zrešty, biez surazmoŭcy ja nie zastaŭsia.

— Darma vaš Łukašenka abdymaŭsia ź Miłošavičam,— pramoviŭ na dziŭnaj miešaninie rasiejskich i albanskich słoŭ mužčyna, jaki stajaŭ poruč. — Ja prafesar Pryšcinskaha ŭniversytetu, zajmajusia palitalohijaj i mušu skazać: hetyja abdymki karyści Biełarusi nie pryniasuć.

Ja adkazaŭ prafesaru, što z nazvanymi asobami nia maju aničoha supolnaha, my vypili pa čarcy i zakusili čyrvonaj rybaj.

Publika raźniavolena i davoli hučna hamaniła, i siarod hetaha hamankoha zboju prykmietna vyłučaŭsia karžakavaty maładzion u klatčastym pinžaku. Maładzion hamaniŭ hučniej ad astatnich i, padobna, byŭ pavažanaj asobaj — usie navypieradki imknulisia ź im vypić.

— Chto heta? — zapytaŭsia ja ŭ prafesara.

Nakolki ja zrazumieŭ z adkazu, heta byŭ kasavar, kiraŭnik budaŭničaj firmy, jakaja pracuje ŭ Maskvie pa kantrakcie.

— Gani! — kryknuŭ prafesar, i maładzion azirnuŭsia.

— Mio lejoni t'ju prezantoj me mikun nga Bjellorusi [Dazvol tabie pradstavić siabra ź Biełarusi...] — pačuŭ ja z prafesarskich vusnaŭ, i toj, kaho klikali Hani, nastruniena pierabiŭ: — Lukashenko? — Prafesar iznoŭ zahavaryŭ, ale taropka — ja razabraŭ tolki adno słova “opozitio”, — i maładzion pałahadnieŭ z tvaru.

Spytaŭšy — na jakoj movie ja razmaŭlaju, Hani naliŭ mnie poŭnuju čarku i na dobraj rasiejskaj movie pačaŭ kazać, što nam, albancam i biełarusam, nia varta “vajavać” z ZŠA dy astatnim cyvilizavanym śvietam.

— Albanija svojčas pavajavała, — vydychnuŭ razam z kańjačnym ducham maładzion, — i biez štanoŭ zastałasia.

Prafesar na znak zhody kiŭnuŭ hałavoj i palapaŭ spakreviča pa plačy, maŭlaŭ: nie čytaj lekcyj, ludzi pryjšli na śviata.

Hani ŭziaŭ moj natatnik, zapisaŭ numar telefonu.

— Budziecie ŭ Pryšcinie — zvanicie. Prymu, jak rodnaha brata.

Nastupnymi maimi surazmoŭnikami byli: aŭtar “Historyi Albanii” Arš (“Dziakuj Łukašenku — jon adziny nia zdradziŭ našamu braterstvu”); maładaja albanskaja paetka Mirela Spachiŭ (“Jakub Kołas — heta vaš?”); redaktarka albanskaj redakcyi radyjostancyi “Hołas Rasiei” Lilija Milko (“Pierakładzicie na biełaruskuju movu Jorha Błacy. U jaho paprostu hienijalnyja vieršy”); narešcie, maskoŭski mastak Aŭhien Mołakaŭ, tvory jakoha ekspanavalisia ŭ Albanii (“Prychodźcie zaŭtra na Kuźniecki — pahledzicio maje novyja rečy”).

Razmaŭlajučy z mastakom, śpinaj adčuŭ niečy pahlad. Kabieta, što mieła proćmu znajomcaŭ-mienčukoŭ, hladzieła ŭ moj bok, a poruč ź joju toŭksia jašče niechta, apranieny ŭ ščyhulny “dyplamatyčny” harnitur. Hety “niechta” nieŭzabavie apynuŭsia kala mianie.

— Vy iz Minska? Ja słyšał vaš razhovor s hospodinom Budinoj i zachotieł s vami poznakomiťsia.

— A vy, vidać, z FSB? — zapytaŭsia ja, kulnuŭšy apošni kilišak, i “niechta” darešty niaŭpeŭnienym hołasam pramarmytaŭ: — S čieho vy vziali?

Napiataje maŭčańnie pierarvaŭ zalivisty žanočy śmiech. Tyja samyja kabiety, jakich ja sustreŭ na KPP, visieli na šyi Lihora Cułufe i, pierabivajučy adna druhuju, hukali: — Lihor, daj ja ciabie pacałuju!

Sakratar ambasady pry hetym pačuvaŭ siabie nijakavata. Dyj dziva što — u jahonaj napaŭmusulmanskaj krainie žančyny, dy jašče stałaha vieku, na šyjach u čužych mužoŭ nia visnuć.

— Mianie ž adzin albaniec pakachaŭ, student piataha kursu, — paviedamiła, z nastalhičnym prydychańniem, adna z kabietaŭ, — pisaŭ potym listy, a ja nie adkazała.

— Rabotali kohda-to v Ałbanii, — patłumačyŭ sp. Cułufe, adbiŭšysia ad zalacańniaŭ, i praciahnuŭ mnie torbu ź plaškaj albanskaha kańjaku: — Vyṕješ za našie zdorov́je...

La šatni mianie pieraniaŭ usio toj ža facet u ščyhulnym harnitury.

— Adriesok svoj vsio-taki dajtie.

Ja dastaŭ natatnik, śpiecham napisaŭ: “hor. Minsk, pr-t hien. Bułak-Bałachoviča... M.A.Striekopytovu”, addaŭ “adriesok” facetu i vyjšaŭ z hatelu.

Znadvorku huła, śviaciła ahniami i śmiardzieła vychłapnym čadam Vialikaja Jakimanka — adna z centralnych maskoŭskich vulic. Kab pazbycca zamaračnaha šumu, ja zaviarnuŭ u zavułak i ŭźbiŭsia na hranitnuju nabiarežnuju. Tut było sucišna i pryciemna; pa race płyŭ sierabrysty šaron, i žoŭtyja adbitki lichtaroŭ śviatlavymi afijurami varušylisia ŭ ciomnaj vadzie. Pravaruč hruvaściłasia niejkaja ciomnaja harhara — pryhledzieŭšysia, ja paznaŭ cereteleŭski pomnik Piatru, — a levaruč, na tle neonavaj zaranicy, napiatymi strunami źvinieli vanty Krymskaha mostu.

Raka z uračystaj pavolnaściu prapłyvała mima, ničoha nie patrabujučy, ni ab čym nie škadujučy. Jana była ŭvasableńniem žyćcia, jakoje taksama płyło niekudy i ŭ ciomnych hłybiniach jakoha pryvidnymi afijurami śviacilisia redkija radaści. Ja rušyŭ uzdoŭž hranitnaha parapetu, prystasoŭvajučy krok da miernaha bulkacieńnia 0,7-litrovaj plaški, i tolki tady zrazumieŭ, što hetaja plaška — estafeta, pieradadzienaja pradstaŭniku samaj zaturkanaj krainy Eŭropy, — i bronzavy Piatro, kolišni haspadar tutejšych miaścin, pahroźliva hladzieŭ mnie ŭśled, pukatym vokam śvidrujučy ciemru.