LISTY Ŭ REDAKCYJU

 LISTY Ŭ REDAKCYJU

U abaronu Polskaha instytutu

Prašu prabačeńnia za krychu zapoźnienuju reakcyju na artykuł “Zyčlivaja abyjakavaść”, na jaki ja spačatku prosta nie źviarnuŭ uvahi. Napeŭna, z taje pryčyny, što tema “zaniadbanaj i pahardžanaj” biełaruskaj movy ŭvohule mianie mała cikavić.

Šanoŭny sp.Tumar adnak zdoleŭ dadać niešta novaje ŭ hamu pakutnickich pačućciaŭ tych “abaroncaŭ rodnaha słova”, jakija pačuvajucca pakryŭdžanymi ledźvie nie na ŭvieś śviet. Na hety raz kryŭdzicielami akazalisia zamiežnyja (nie rasiejskija, zrazumieła) dyplamaty i pradstaŭnictvy. Pačniem, adnak, usio ž taki z movy. Całkam vidavočna, što sytuacyja ź biełaruskaj movaj ciaham užo kolkich hadoŭ nahadvaje chutčej stanovišča katakombavaj carkvy, čym publičnaj instytucyi, jakaja paśpiachova raźvivaje j pašyraje svoj upłyŭ na roznyja baki sacyjalnaha žyćcia.

I ŭsio ž taki źvierniem uvahu na toje, što hetaja sytuacyja zusim nie padobnaja na tuju, što isnavała ŭ kancy 70—80-ch hadoŭ, kali biełaruskaja mova realna funkcyjanavała adno što ŭ kuluarach biblijateki Akademii Navuk ci ŭ Instytucie litaratury. Možna, viadoma, paškadavać, što raspačataja ŭ 90-ch hadach biełarusizacyja była hvałtoŭna spynienaja ciapierašnimi ŭładami, ale pry hetym varta pamiatać, što anijakija škadavańni ci patasnyja pramovy ŭ abaronu “matčynaj movy” praktyčna ničoha nie źmianiajuć i nie vyrašajuć. Ničoha nie źmianiajuć i nie vyrašajuć taksama i pretenzii da tych, chto “nie pavažaje” rodnaj movy albo nia bačyć sensu ŭ karystańni joju. Jašče mieniej kanstruktyŭnaja pazycyja — mazachisckaje staŭleńnie da moŭnaj prablemy. I heta jość toje “novaje”, što vynajšaŭ šanoŭny aŭtar “NN”, dajučy volu svaim pačućciam, kab jašče raz paškadavać samoha siabie j usich biełarusaŭ razam. Voś ža, hladzicie, jakija my niahiehłyja: “Nia vyjšli ź biełaruskaje emihracyi prafesary, nia vyjšli hubernatary, nia vyjšli senatary, — piša Barys Tumar. — Nia vyjšli tyja, da kaho śviet prysłuchoŭvajecca. Tamu j nie zaŭvažajuć biełarusaŭ”. Ad hetaha sumna i markotna šanoŭnamu aŭtaru “NN”.

Najlepiej, viadoma, škadavać samoha siabie, kali ŭ dadatak da ŭsiaho maješ jašče i pačućcio prynižanaści. Miž tym vidavočna, što sp.Tumara mienavita jak pavažanuju asobu zaprašajuć na roznyja dyplamatyčnyja pryjomy, ale nia viedaje naš “harotny biełarus”, kudy siabie padzieć ad “zrusifikavanych” zamiežnych dyplamataŭ nia tolki ŭ eŭrapiejskich, ale i ŭ amerykanskaj ambasadzie.

“Tatalnaja rusifikacyja dziejnaści zamiežnych pradstaŭnictvaŭ u Biełarusi, — skrušna zaznačaje aŭtar artykuła, — pavialičvaje pačućcio izalacyi. Mižvoli dumaješ: a mo nasamreč u biełarusaŭ niama sapraŭdnych sajuźnikaŭ u śviecie”.

Mazachisty, jak viadoma, najpierš sami zahaniajuć siabie ŭ psychalahičnyja rezervacyi, a ad čałavieka pakryŭdžanaha losam (ci to biełaruskaj dolaj) najmieniej treba čakać realistyčnych i spraviadlivych mierkavańniaŭ. Mušu adnak zaznačyć, šanoŭny sp.Tumar, što nasamreč majem šmat sajuźnikaŭ niezaležnaj, svabodnaj i demakratyčnaj Biełarusi. Inšaja sprava, što hetych sajuźnikaŭ nia varta vyznačać pavodle moŭnaj prykmiety i tym bolš nia treba ich zaličvać u vorahi biełaruščyny.

Voś ža i Polski instytut u Miensku dy polskaja ambasada, pavodle sp.Tumara, apynulisia ŭ liku sumnieŭnych i nienadziejnych sajuźnikaŭ demakratyčnaj i niezaležnaj Biełarusi. Nia budu pryvodzić arhumentaŭ suprać, a chaču tolki paprasić prabačeńnia za Vaš artykuł, jaki, papraŭdzie, nie adlustroŭvaje ni majoj dumki, ni dumki maich siabroŭ i znajomcaŭ, jakija nia majuć kompleksu pakryŭdžanych biełarusaŭ.

Vas taksama cikavić, što robiać 250 biełaruskich studentaŭ-uciekačoŭ u Varšavie, na što jany tam vučacca? Dakładna nia viedaju, ale dakładna viedaju niekalkich maładych ludziej, jakija navučalisia ŭ Polščy i viarnulisia na Radzimu. Heta vielmi sensoŭnyja dla našaj biełaruskaj sytuacyi maładyja ludzi.

Prablema vyžyvańnia i realnaha funkcyjanavańnia biełaruskaj movy, biezumoŭna, nadzvyčaj važnaja, ale heta nie prablema zamiežnych pradstaŭnictvaŭ i dyplamataŭ. Heta naša z Vami, sp.Tumar, prablema. I najlepiej jana vyrašalnaja nie tady, kali farmulujucca pretenzii ci nazapašvajucca kryŭdy na tych, chto źviartajecca da Vas na rasiejskaj movie.

Zdajecca, užo navat TBM zrazumieła, što mieć dziesiać dobrych menedžeraŭ u spravie pramocyi biełaruščyny značna lepš, čymsia sotniu drukavanych artykułaŭ, napisanych tymi, chto ŭsio jašče “płača pa rodnaj starocny”.

Aleś Ancipienka

P.S. Ź vialikaj pryjemnaściu vinšuju sp.Tumara i ŭsich supracoŭnikaŭ “NN” ź dziasiataj hadavinaj Vašaj i našaj adnoŭlenaj hazety. Tryvajcie!

Šanoŭnaja redakcyja “NN”!

Sardečna vinšuju Vašu hazetu z 10-hadovym jubilejem!

Zyču Vam pośpiechaŭ, vialikich nakładaŭ dy prybytkaŭ. Niachaj “NN” zavajuje dušy tysiačaŭ ukrainskich, polskich, litoŭskich dy rasiejskich čytačoŭ (u dadatak, jasnaja reč, da 100%-ha achopu nasielnictva Biełarusi). Prynamsi adzin stały čytač va Ŭkrainie ŭ Vas jość: ja ŭžo hod jak štotydnia naviedvaju Vašu Internet-bačynu. I, napeŭna, najzapavietniejšaje dla Biełarusi (i Ŭkrainy) “pabažańnie”: Svabody ŭsim (palityčnaj, duchoŭnaj, tvorčaj taksama).

Pieraprašaju za mahčymyja pamyłki ŭ biełaruščynie. Čytaju joju tolki hod, pišu ŭ treci raz, razmaŭlać pakul što nie davodziłasia. Asobnaja padziaka Viciebskaj supołcy moładzi “Vieras” za elektronny słoŭnik.

Trochi pra siabie: prahramist, aśpirant, linhvist-amatar, maju 22 hady, živu ŭ Kijevie.

Z pavahaju, Ihar Bułyha

[email protected]

Zamožnaść

Dzień dobry, šanoŭnaja redakcyja. Spačatku chaču pavinšavać usich nas ź dziesiacihodździem adnaŭleńnia “NN”. Sam ja pačaŭ čytać hazetu ŭ 93-m. Pakul była mahčymaść — vypisvaŭ, potym čas ad času nabyvaŭ pry naviedvańni Biełarusi.

Čytajučy artykuły j listy ŭ “NN”, ja časta baču ŭ ich rasčaravańnie j adčaj. Maryli ab adnoj krainie — eŭrapiejskaj, bahataj i biełaruskamoŭnaj, a žyć prychodzicca ŭ inšaj, jakoj adna nazva — RB. Usio tak. Ale, spadarstva, projdzie čas, i my zusim pa-inšamu pahladzim na hetaje dziesiacihodździe. Pryhadajem 70-ja. Chto tady z nas maryŭ pra niezaležnuju Biełaruś? A chto z nas razmaŭlaŭ pa-biełarusku? Adzinki. Adbyŭsia Boski cud. Biełaruś — niezaležnaja. Biełaruskamoŭnaja hramada naličvaje tysiačy, a mo j dziasiatki tysiačaŭ. Boh daŭ nam šaniec. Jak my jaho vykarystajem — zaležyć ad kožnaha z nas. Nichto, akramia mianie, nia vychavaje maju dačku biełaruskaj. Nichto, akramia śviedamych biełarusaŭ, nia zrobić Biełaruś narmalovaj eŭrapiejskaj krainaj. Ni Zachad, ni, tym bolš, Rasieja. Heta treba razumieć. Treba pracavać, naradžać dziaciej, zarablać hrošy. Buduć u śviedamych biełarusaŭ hrošy — budzie isnavać i raźvivacca nacyjanalnaja kultura. Popyt vyklikaje prapanovu. Nia zdolejuć śviadomyja biełarusy zrabicca zamožnymi — na biełaruskaj kultury j movie možna budzie pastavić kryž. Kali raniej movu zdoleła vyratavać biednaść, dyk ciapier jaje moža ŭratavać tolki bahaćcie. Tamu nacyjanalnaja ideja ŭ nas adna — zamožnaść.

Z pavahaj,

Uładzimier Vaśkoŭ, Tuła

Arystakratyzm duchu

Dla mianie badaj što samy admietny dzień tydnia — aŭtorak, kali prychodzić čarhovy numar “NN” i adkładajucca na potym roznyja spravy dziela maŭklivaha sumoŭja z hazetaju maje dušy. Byvaje, naša miłaja ciapierščyna tak dastanie, tak pryciśnie, što choć nie žyvi. A pačytaješ “NN” — i znoŭku pačuvaješsia Asobaju.

Ja nia viedaju inšaha vydańnia, jakoje tak naturalna kantaktavała b z čytačami, zaprašała ich na svaje staronki — u “Varštaty”, “Pryvatnyja abviestki”, “Sabačyja historyi”, prajekt “Biełaruś praz sto hadoŭ”, jakoje tak uvažliva staviłasia b da čytackaha listavańnia. Ale “NN” — nia tolki samaja demakratyčnaja biełaruskaja hazeta. Najpierš jana — samaja arystakratyčnaja. Spaviadańnie biełaruskaj nacyjanalnaj idei j arystakratyzm duchu — u hetym isnaść “NN”. Zachoŭvajučy klasyčny biełaruski pravapis, “NN” ažyŭlaje i raźniavolvaje našuju movu, zacisnutuju, zhvałtavanuju “narkamaŭkaj”.

Z nahody jubileju “NN” ja ščyra dziakuju supracoŭnikam dy aŭtaram hazety za ich niaprostuju pracu, za źmiastoŭnyja, časta niečakanyja, ale zaŭsiody cikavyja materyjały. Ja ŭdziačnaja redakcyi “NN” za dapamohu ŭ pošukach mahiły majoj maci, jakaja 55 hadoŭ tamu pamierła ŭ vialejskaj turmie.

Ščaścia vam, dobraha zdaroŭja, tryvałaści, tvorčych zdabytkaŭ, darahija našaniŭcy! Pakul vy jość, “nie zahasnuć zorki ŭ niebie”...

Z pavahaju,

Rahnieda Alachnovič, Miensk