Michaś Malinoŭski. Jak ja byŭ dyrektaram muzeju

uspaminy čytačoŭ

Jak ja byŭ dyrektaram muzeju

Paśla Pareckaha specyjalnaha dziciačaha domu №2 (znachodziŭsia pad Horadniaj), jaki začynili, mianie nakiravali ŭ Ašmianskuju škołu-internat.

Svajo Parečča (tutaka ŭ 1862 h. byŭ pabudavany pieršy ŭ Biełarusi vakzał i pasadžany pieršy ŭ našaj krainie specyjalny vakzalny park; mienavita ŭ hetym miastečku zdymaŭsia adzin z najbolš kasavych u SSSR mastacki film “Mianie zavuć Arlekina” z ryžaninam i tahačasnym seks-symbalem Faminym u hałoŭnaj roli), svoj były dziciačy prytułak ja lublu i siońnia, kali-nikali navat baču ŭ snach. Ale dla niekatorych vychavacielaŭ usio ž my byli nia rodnymi dziećmi. Šmat kamu z nas pierapadali tyčki, “makaroniny”, ramiani, humovyja plotki, jakimi praź mieru lubiŭ častavać nas naš vychavalnik Michaił Siamionavič Stulba. Dasiul na majoj pamiaci scena źvierskaha źbićcia im Siarhieja Kavalova...

Pomnicca jašče, jak adnojčy naša vychavalnica z-za adnaho harezy pastaviła ŭsich pierad łožkami na kaleni. Stajali doŭha, mo bolej za dźvie hadziny, adzin chłopčyk zasnuŭ i hruknuŭsia łbom ab padłohu. Heta ŭčuŭ dyrektar Anton Mickievič. Jon uvarvaŭsia ŭ naš spalny pakoj, vysłuchaŭ dakład vychavacielki, schapiŭ papruhu i pačaŭ žorstka źbivać nas pa čarzie. Ja dasiul baču jahony źviaryny tvar i adčuvaju toje pjanaje dychańnie i tuju žorstkuju nieŭtajmavanaść... A było nam tady pa siem-dzieviać hadoŭ. Dobra, što chutka taho Mickieviča zabrali ad nas.

Ščyra skažu, niahledziačy na takija žachlivyja karciny, svoj były Parecki specyjalny dziciačy dom №2 ja i siońnia nie pramianiaŭ by ani za jakija hrošy na inšy. U 1962 h. jon byŭ začynieny nazaŭsiody.

U tym ža 1962 h. ułady začynili adnu ź biełaruskich śviatyniaŭ – muzej klasyka biełaruskaj litaratury Franciška-Benedykta, syna Kazimira, Bahuševiča. U moj rozum i zaraz nie ŭkładajecca, što tady ni ŭ Ašmianach, ni ŭ abłasnoj Horadni, ni ŭ Miensku nia vykazaŭ pratestu nivodzin kamunist, kamsamolec, pijaner, akciabronak, piśmieńnik, mastak z hetaj trahičnaj i dzikunskaj dla biełaruskaj kultury i litaratury nahody. Jak i z taho, što z kaściołu ŭ Župranach vyciahnuli partret Franciška Bahuševiča i taksama niedzie kinuli ŭ zapaśniki. A ŭsie ekspanaty i litaraturu z byłoha muzeju pryvieźli i skinuli ŭ Ašmianskaj škole-internacie.

I ŭsio ž jość niedzie praŭda, sumleńnie i cud! Dyrektar Ašmianskaj škoły-internatu rasiejec Vasil Navumaŭ vyrašyŭ dla naščadkaŭ-biełarusaŭ zachavać śvietłaje i čystaje imia paeta Franciška Bahuševiča i zrabić jašče lepšy muzej, čym byŭ raniej. U adroźnieńnie ad kamunistaŭ-piarevartniaŭ, prystasavancaŭ ź niačystym sumleńniem, heta byŭ kamunist-ramantyk! Dyrektar vyklikaŭ mianie i pryznačyŭ zachavalnikam i raźbiralnikam muzejnych kaštoŭnaściaŭ. Pahladzieŭšy na paskidanyja ŭ kuču muzejnyja ekspanaty, jon skazaŭ: “Byŭ ja adzin dyrektar, a zaraz nas budzie dvoje”, – i daŭ mnie nizku klučoŭ.

Raźbirajučy muzejnyja ekspanaty i litaraturu, ja šmat čaho uhledzieŭ taho, čaho tady nie pavinien byŭ viedać, – u tym liku i toje, što baćku Maksima Bahdanoviča ŭ dziacinstvie i junactvie zvali zusim nie Adamam, a Adolfam! Z takim adkryćciom (na svaju hałavu) pajšoŭ da novaha dyrektara škoły-internatu Judala Borda, historyka pavodle adukacyi. Jak toj łajaŭsia na mianie za majo “adkryćcio”! Viadoma, z taho času ja ŭžo nie ličyŭsia “dyrektaram” krajaznaŭčaha muzeju Franciška Bahuševiča (potym užo ja nie znajšoŭ nijakich dakumentaŭ, što im byŭ), zastaŭsia tolki staršyniom školnaha KVK. Dla ŭsich Judal Bord paśla “hutarki” sa mnoju skazaŭ, što, maŭlaŭ, Malinoŭskamu treba rychtavacca da ekzamenaŭ, bo ja ŭžo byŭ na apošnich miesiacach 11-j klasy...

Michaś Malinoŭski, Baranavičy