Dzień Voli 25 sakavika

Dzień Voli 25 sakavika

Historyk Alaksandra Hieś znajšła ŭ nacyjanalnych archivach źviestki pra cikavy vypadak, zarehistravany ŭ 1924 h. Rasiejskaja siamja Pustocinych, što pryjechała ŭ Miensk, uziała za dačku dziaŭčynku-padkidyša, znojdzienuju 24 sakavika, daŭšy joj imia Vola. Sami jany hetak patłumačyli ŭ zajavie, napisanaj pa-rasiejsku: “Prosim dać dziaŭčyncy imia Vola, bo jana była narodžanaja pry Dni Voli”.

Ad 1920-ch hadoŭ 25 sakavika śviatkavali va Ŭschodniaj i Zachodniaj Biełarusi. Na kamunistyčnym uschodzie adkrytyja mierapryjemstvy byli niemahčymyja, i śviata adznačałasia padpolna, siamiejna. Na zachadzie ž ładzili viečaryny (“akademii”), kancerty. Pavajennaja emihracyja vyviezła na čužynu zachodniuju tradycyju śviatkavańnia. U BSSR śviatkavać u vialikich pamiaškańniach, u šmatlikich zborach nielha było. Tym nia mienš, śviata adznačali paŭsiul, byli b pobač adnadumcy, jakim darahija ideały niezaležnaści krainy. Adznačali skroź, navat u HUŁAHu. Vasil Suprun, jaki za ŭdzieł u Sajuzie biełaruskaj moładzi trapiŭ u saviecki lahier, zhadvaje, jak tam adznačali 25 sakavika viaźni-biełarusy: “Źbiralisia razam, uspaminali śviata, zhadvali tych, chto siadzieŭ u inšych lahierach. U kutku pad narami dzialilisia chlebam, nazapašanym da hetaha dnia. Naviedvali ŭ bolnicy chvorych našych. Heta byli dla nas dni jadnańnia. My čytali vieršy. Śpiavali razam pieśni: himn “My vyjdziem ščylnymi radami”, jašče daŭniejšy himn na Kupałavy słovy “Nie zahasnuć zorki ŭ niebie”, pieśniu Novika-Piejuna “Zorački”, relihijnyja pieśni... U nas u lahiery byŭ śviatar-biełarus ź Bieraściejščyny — Prunin. Jon prychodziŭ da nas, jak my zaprašali, i praviŭ słužbu za Baćkaŭščynu, za Volu”.

“Vialikaja Biełaruś” była nie našmat valniejšaj za sibirskija “zony”. Mastak Alaksiej Maračkin pryhadvaje, što jon pačaŭ śviatkavać hety dzień z 1975 h.: “Vandrujučy ściežkami Jazepa Drazdoviča, ja vypadkova paznajomiŭsia z Bazylom Rabizam, byłym karespandentam “Našaj Nivy” pačatku stahodździa. Jon pracavaŭ ahranomam, žyŭ na chutary, dzie ŭsio haryšča było zapoŭnienaje litaraturaj, vydadzienaj u Zachodniaj Biełarusi: Harecki, Taraškievič, Łastoŭski... Jon mnie skazaŭ: “Biary hetuju litaraturu i davaj jaje ludziam”. Dahetul pamiataju, jak ja vioz na rovary toj ciažki miech z knižkami. A jašče ž nia ŭsio za adzin raz i zabraŭ... Stali čytać — uspłyła hetaja data. U tyja hady my niejkich takich asablivych imprezaŭ nia ładzili: vinšavali adzin adnaho pa telefonie, na “Paddašku” ŭ Kulika sustrakalisia. Ściaha tam u nas nie było — ručnik vyšyvany visieŭ”.

Jość usio ž niejkaja najvyšejšaja spraviadlivaść u hetaj dacie — 25 sakavika. Mienavita ŭ taki viasnovy dzień i musiła być abvieščanaja biełaruskaja niezaležnaść. Dyk sa śviatam Voli!

Arkadź Šanski

Miensk. Nacyjanalny arhkamitet pa śviatkavańni Dnia Voli vyrašyŭ zrabić śviata śpieŭnym. Z 12-j hadziny 24 sakavika ŭ mienskim parku imia Janki Kupały źbiarucca ludzi, uskładuć kvietki da pomnika Pieśniaru. U roznych kutkach parku buduć hrać svaje akustyčnyja prahramy biełaruskija rok-hurty “Ulis” dy NRM, śpiavać bardy, voźmie ŭdzieł taksama chor “Adradžeńnie”. Dałučycca moža luby śpieŭny kalektyŭ. Kožny zmoža vybrać na svoj hust. Kulminacyjaj śviatkavańnia staniecca ŭračystaje vykanańnie nacyjanalnaha himnu “Mahutny Boža” a 13-j. Mahčyma, jaho buduć vykonvać usie śpievaki razam. Paśla ludzi majuć pierajści ad pomnika Janku Kupału da płoščy Jakuba Kołasa.

“Pahonia”. 24 sakavika a 16.30 u Miensku ŭdzielniki vystavy supołki “Pahonia” “Adradžeńnie-2002”, pryśviečanaj 84-j hadavinie BNR, zaprašajuć hledačoŭ na sustreču ŭ Pałac mastactva.

Vilnia. Biełarusy źbirajucca na hary Hiedymina pad śpieŭ nacyjanalnaha himnu ŭźniać nad mahiłaj Kalinoŭskaha bieł-čyrvona-bieły ściah.

Horadnia. 24 sakavika ŭ Horadni adbuducca šeście i mitynh, pryśviečanyja 84-j hadavinie abviaščeńnia BNR. Uračystaści pačnucca a 12-j u parku imia Žylibera.

Homiel. Moładzievy centar “Hart” prapanuje adznačyć Dzień Voli razam z hurtom “Stary Olsa” i klubam “Ściah Aleha Śviatasłaviča”. U prahramie: siaredniaviečnyja tancy, tvory biełaruskich kampazytaraŭ ChVI—ChVIIst., staražytny biełaruski falklor, pakaz daśpiechaŭ i strojaŭ Ch—CHIII st. Viečaryna adbudziecca 25 sakavika ŭ pamiaškańni Domu kultury pa vuł. Jubilejnaj, 48. Pačatak a 18-j.

Baranavičy. U baranavickim Domie aficeraŭ 23 sakavika adbudziecca viečaryna “Maja Radzima – Biełaruś!”, pryśviečanaja 84-j hadavinie BNR. U prahramie – histaryčny dakład, viktaryna pa histaryčnych datach i kancert mastackaj samadziejnaści. Pačatak a 14-j.

Mazyr. Dzień Voli budzie adznačany vialikaj bardaŭskaj viečarynaj. Pryjeduć Źmicier Bartosik ź Miensku, Źmicier Vinahradaŭ z Homielu, Valery Žamojcin i Valery Rusielik z Horadni. Impreza adbudziecca 25 sakavika ŭ pamiaškańni Domu kultury “Ŭschodni”. Ad mazyrskaha aŭtavakzału tudy treba jechać aŭtobusami №4 i 23 da prypynku “DK “Uschodni”. Z aŭta- i čyhunačnaha vakzału Kalinkavičaŭ da Mazyra chodzić aŭtobus №101. Pačatak imprezy a 17-j.