Ci źjavicca ŭ Biełarusi Łaŭra

Ci źjavicca ŭ Biełarusi Łaŭra

Kiraŭnictva Biełaruskaj pravasłaŭnaj carkvy chacieła b, kab Maskoŭski patryjarchat nadaŭ Žyrovickamu manastyru status Łaŭry — “manastyra nad manastyrami”. Na siońnia ŭ Biełarusi, u adroźnieńnie ad Ukrainy ci Rasiei, niama łaŭry. Kali b joj zrabiłasia Žyrovickaja abiciel, usie astatnija biełaruskija pravasłaŭnyja manastyry padparadkoŭvalisia b joj, jašče bolšym zrabiłasia b značeńnie Žyrovičaŭ, a razam ź imi i Biełaruskaj pravasłaŭnaj carkvy na mižnarodnym uzroŭni siarod inšych pravasłaŭnych cerkvaŭ.

“Mieć Łaŭru — vialikaje žadańnie ŭsiaje biełaruskaje carkvy, jak śviataroŭ, tak i manachaŭ. Adnak Maskva pakul ihnaruje naša žadańnie, — skazaŭ karespandentu “NN” adzin ź jararchaŭ Biełaruskaje pravasłaŭnaje carkvy Maskoŭskaha patryjarchatu, jaki nie zachacieŭ, kab jahonaje imia nazyvałasia. — Nam, pa ščyraści, zrazumieła, čamu jana marudzić z nadańniem Žyrovičam statusu Łaŭry. U hetym jana bačyć sprobu ŭźniać ranh Biełaruskaj pravasłaŭnaj carkvy. Jana prymaje heta za padrychtoŭku da adnaŭleńnia aŭtakiefalii. Patryjarch Alaksij naviedaŭ Biełaruś letaś biez zaprašeńnia i zhody Biełaruskaj pravasłaŭnaj carkvy. Nia chočučy parušać unutrycarkoŭnaha miru, biełaruskaja carkva, tym nia mienš, sustrakała jaho. Tady my maŭčali, ciapier archijarei pačynajuć narakać. Chiba my nie zasłužyli honaru mieć svaju Łaŭru?”.

20 traŭnia adznačajecca dzień abjaŭleńnia Žyrovickaha abraza Maci Božaj. U Žyrovičy, što na Słonimščynie, pačali źbiracca sotni pałomnikaŭ z usioj krainy i zamiežža, jakija štohod pryjaždžajuć pakłanicca abrazu.

Sioleta buduć na feście mitrapalit Fiłaret i patryjarch maskoŭski Alaksij II. Hetym razam z-za žadańnia biełarusaŭ zrabić Žyrovičy Łaŭraju pierabyvańnie patryjarcha tam nabyvaje asablivaje značeńnie. Amal štohod pryjaždžaje ŭ Žyrovičy i Alaksandar Łukašenka. Tamu ciapier z nahody vizytu znakamitych haściej słonimskija ŭłady paradkujuć vulicy i darohi. Ramontnyja raboty poŭnym chodam iduć i ŭ samich Žyrovičach. U niadzielu, 12 traŭnia, da viernikaŭ źviarnuŭsia japiskap Lidzki i Navahradzki, nastajaciel Žyrovickaha manastyra Hury, jaki prasiŭ ich pafarbavać płaty kala svaich chataŭ.

Žyrovickaja śviatynia siońnia — centar Biełaruskaj pravasłaŭnaj carkvy. Tut mieściacca duchoŭnyja seminaryja i akademija, jakija rychtujuć kadry dla BPC. Niekalki hadoŭ tamu radyjo “Svaboda” razreklamavała “hrupu prychilnikaŭ aŭtakiefalii”, jakaja nibyta isnavała pry seminaryi. Manastyrskaje i seminarskaje načalstva śpiecham praviało schod, paśla jakoha zajaviła, što nijakich “aŭtakiefalistaŭ” u Žyrovičach niama. Adnak pad represii trapiŭ nastajaciel adzinaha biełaruskamoŭnaha pravasłaŭnaha prychodu ŭ Słonimie a.Ivan Majsiejčyk, jakoha sasłali ŭ viosku Šyłavičy, pasadziŭšy ŭ Słonimie śviatara-rasiejca. Praź niejki čas Majsiejčyk źjechaŭ u Belhiju.

U Žyrovickim manastyry ŭžo šeść hadoŭ žyvie Aleh Biembiel (koliś — paet Źnič, ciapier — inak Mikałaj). Spačatku manastyrskaje načalstva ź niedavieram staviłasia da biełaruskamoŭnaha paeta, ale paśla źmiryłasia. Tym bolš što Mikałaj pavodzić siabie cicha, biezdakorna vykonvaje pasłušańni, redahuje listok “Žyrovickaja abiciel”, pierakładaŭ na biełaruskuju movu pasłańni da viernikaŭ japiskapa Hurja.

Pakolki BPC — apiryšča i pravadnik palityki ŭłady, Žyrovicki manastyr i duchoŭnaja seminaryja, u jakich ciapier žyvuć i vučacca bolš za 500 čałaviek, rehularna atrymlivajuć padarunki ad miascovych i respublikanskich uładaŭ. Heta i budynki, i technika (u traŭni 2000 h. manastyrskaja haspadarka atrymała novy traktar MTZ-920), i srodki na restaŭracyjnyja raboty (z 2000 h. vykonvajecca admysłovaja ŭradavaja prahrama pa restaŭracyi manastyrskaha kompleksu).

Ale časam zdarajucca prakoły. Na vybarach u pałatu pradstaŭnikoŭ 2000 h. na Słonimščynie za deputacki mandat zmahalisia staršynia rajvykankamu Zdanovič i nikomu nie viadomy małady čałaviek, zaciaty pravasłaŭny — Mudroŭ. Japiskap Hury raspačaŭ ahitacyju nie za katalika Zdanoviča, a za pravasłaŭnaha Mudrova, paśla čaho nibyta byŭ vyklikany da miascovaha vertykalščyka i musiŭ vypravicca…

Aleh Tačony

daviedka “NN”

Hreckaje słova “łaŭra” aznačaje šmatludny manastyr. Pieršym carkoŭnym historykam, jaki zhadaŭ pra łaŭru, byŭ Jevahry (VI st.). Samymi znakamitymi łaŭrami ŭ staražytnaści byli manastyry vialebnych Charytona, Fieadosija i Savy Aśviačonaha, jakija žyli ŭ VI st. Pieršaja łaŭra na terytoryi sučasnaj Ukrainy — Kijeva-Piačorskaja — była stvoranaja pa prykładzie hreckich u XII st. U Rasiei pieršaja łaŭra — Śviata-Troickaja Sierhijeva — paŭstała ŭ 1744 h. Ciapier va Ŭkrainie dźvie Łaŭry (Kijeŭskaja i Pačajeŭskaja). U Biełarusi pravasłaŭnaja carkva dahetul łaŭry nia maje.

Ukraina

Śviata-Ŭśpienskaja Kijeva-Piačorskaja łaŭra z XII st.

Pačajeŭskaja Ŭśpienskaja łaŭra z 1833 h.

Rasieja

Śviata-Troickaja Sierhijeva łaŭra z 1744 h.

Śviata-Troickaja Alaksandra-Nieŭskaja łaŭra z 1797 h.

Znajšli
na hrušcy

Lehienda kaža, što prykładna ŭ 1470 h. žyrovickija pastuški znajšli na lasnoj ihrušy źziajučy abraz Maci Božaj. Na hetym miescy miascovy mahnat Alaksandar Sołtan, jaki tolki viarnuŭsia z pałomnictva ŭ śviatuju ziamlu, vyrašyŭ pabudavać klaštar: jon pačuŭ hołas Božy, jaki zahadaŭ jamu heta zrabić.

Čas roskvitu Žyrovickaha manastyra prypaŭ na XVII st., kali jaho addali bazyljanam. Pieršym unijackim pryjoram klaštara byŭ Jazapat Kuncevič. U 1730 h. z dazvołu Vatykanu adbyłasia ŭračystaja karanacyja cudoŭnaha abraza. Z hetaje nahody ŭ Rymie navat byli adlityja pamiatnyja medali. Paśla zabarony Unii Žyrovicki manastyr zrabili pravasłaŭnym, i jon zastajecca takim da siońnia.

Žyrovicki abraz Maci Božaj adnolkava šanujecca i pravasłaŭnymi, i ryma-katalikami, i ŭnijatami. Tolki kataliki adznačajuć śviata raniej za pravasłaŭnych — 7 traŭnia (pry palakach jano śviatkavałasia tolki ŭ hety dzień). Unijaty jašče ŭ pačatku 1930-ch ź niedalokaha Albercina ładzili ŭ Žyrovičy pilihrymki dy na staronkach svajho časopisu “Da złučeńnia!” pisali, što śviatynia chutka stanie ichnaju. U 1970-ja hady pakłanicca žyrovickamu abrazu Maci Božaj štohod tajna pryjaždžaŭ hreka-katalicki śviatar z Zachodniaj Ukrainy Vasil Bartko, jaki trymaŭ suviaź sa słonimskimi ŭnijatami. Imia Žyrovickaha abraza Maci Božaj ciapier nosić hreka-katalickaja parafija Ivacevičaŭ.

Vasil Suprun, udzielnik padpolnaj patryjatyčnaj moładzievaj arhanizacyi “Čajka” ŭ 1946–1947: Narod naš ad relihii nikoli nie adstupaŭsia. Ja pamiataju, jak pry polskaj uładzie na śviata ŭ Žyrovičy pa ŭsich traktach, haścincach išli sotni ludziej. U miastečku ŭ hetyja časy nie było volnaha miesca: usio było zapoŭniena pałomnikami. I polskaja dziaržava brała ŭdzieł u śviatkavańni, niahledziačy na toje što staralisia adabrać u pravasłaŭnych žyrovickija chramy, a abraz kamienny sprabavali skraści, – ludzi baranili. Siońnia Žyrovicki manastyr zastajecca adnoj z hałoŭnych relihijnych śviatyniaŭ Biełarusi. Jon prajšoŭ 500 hadoŭ razam z narodam praz usie lichalećci, adlihi, słužyŭ vieraj i praŭdaj biełaruskamu narodu.

Uładzimier Arłoŭ, piśmieńnik: Da hvałtoŭnaha skasavańnia Unii ŭ 1839 h. Žyrovičy byli adnym z najmacniejšych u Biełarusi asiarodkaŭ hreka-katalickaj carkvy. U XVII st. tut rehularna adbyvalisia kanhrehacyi ordenu bazyljanaŭ. Tut dziejničali škoły i vučelni dla śvieckich i duchoŭnych asobaŭ. Žyrovičy mieli vydatnuju biblijateku. Paśla 1839 h. manastyr byŭ pazbaŭleny ziamielnych uładańniaŭ i zaličany da 2-j klasy. Biblijateku, jak heta było raniej z unikalnym knihazboram Połackaj akademii, kalanizatary razrabavali. Najbolš kaštoŭnyja staradruki i manuskrypty vyvieźli ŭ Sankt-Pieciarburh.

U saviecki čas manastyr byŭ, pa sutnaści, miescam vysyłki nasielnictva začynienych žanočych manastyroŭ. Ja ź dziacinstva dobra pamiataju, jak zahaniali ŭ krytyja mašyny manašak połackaha Śviata-Eŭfrasińnieŭskaha.

Kali ž dumaju pra siońniašnija Žyrovičy, adrazu zhadvaju Aleha Biembiela.

U kastryčniku 1988-ha my ź Siarhiejem Navumčykam i Aleham usiu noč drukavali na jahonaj staroj mašyncy ŭlotki pra stvareńnie “Martyralohu Biełarusi” i arhkamitetu BNF. Potym pra Biembiela było čuvać pieravažna ŭ suviazi z zaciatym zmahańniem za toj samy baćkaŭ asabniak, dzie my patajemna zajmalisia padpolnaj dziejnaściu.

Urešcie ŭ asabniaku adčynili muzej skulptury, a Aleh znajšoŭ prystanak u Žyrovickim manastyry. Ci nie apošniaj “hramadzkaj akcyjaj”, u jakoj jon braŭ udzieł jak śvieckaja asoba, było źbirańnie podpisaŭ za pieradaču połackaha Safijskaha saboru rasiejskaj pravasłaŭnaj carkvie. Akcyja, dzie zdolnamu paetu chtości vyznačyŭ rolu chadaka pa kvaterach mienskich litarataraŭ i mastakoŭ, na ščaście, pravaliłasia.