Čamu Rasija atakuje Ukrainu «šachiedami» ŭdzień: źmiena taktyki z meš-sistemami i paloty «statkami»
Rasija praciahvaje vykarystoŭvać udarny dron-kamikadze «Šachied» (viadomy taksama jak «Hierań») jak asnoŭny i masavy srodak dla pavietranych udaraŭ uhłyb ukrainskaj terytoryi. Pry hetym Kreml nie tolki aktyŭna raspracoŭvaje novyja madyfikacyi hetaha BPŁA, ale i ekśpierymientuje z taktykaj, naprykład, zapuskajučy sotni dronaŭ na praciahu śvietłavoha dnia, piša vajskovy analityk Ukrainskaj słužby Bi-bi-si Aleh Čarnyš.
Z vosieni 2022 hoda, kali RF upieršyniu vykarystała dla ŭdaru pa Ukrainie «šachied», jon zaznaŭ istotnyja źmieny.
Hety BPŁA atrymaŭ śpiecyjalnyja anteny dla supraćstajańnia REB, pavialičanuju bajavuju častku i mahčymaść kiravańnia ŭ anłajn-režymie.
Akramia taho, rasijanie pastupova pavialičvajuć častatu vykarystańnia «šachiedaŭ» z reaktyŭnym ruchavikom, jaki maje chutkaść udvaja bolšuju, čym u zvyčajnych poršnievych madelaŭ.
U zaležnaści ad madyfikacyi jaho chutkaść moža składać ad 300 da 600 km/h. Adnak reaktyŭnyja BPŁA majuć mienšuju dalokaść, tamu RF zvyčajna prymianiaje ich tolki dla ŭdaraŭ u prymiežnych abłaściach.
Pavodle słoŭ hałoŭnakamandujučaha USU Alaksandra Syrskaha, ź viasny hetaha hoda Rasija źmianiaje taktyku prymianieńnia «šachiedaŭ». U čym palahajuć asnoŭnyja źmieny?
Dzionnyja ataki
Na praciahu sakavika i pačatku krasavika Rasija praviała niekalki raniej nietypovych dla siabie masavanych dzionnych atak dalnabojnymi bieśpiłotnikami.
Zvyčajna rasijskija apieratary dronaŭ pačynali zapuskać ich partyjami adrazu ź niekalkich kirunkaŭ ź viečara i až da ranicy nastupnaha dnia.
Za hetyja 10—12 hadzin va Ukrainu zalatała ŭ siarednim kala 250—350 udarnych BPŁA, ź jakich 60—70% składali mienavita «šachiedy». Statystyka ich źbićcia ŭ apošnija miesiacy była davoli vysokaj — u rajonie 80—90%.
Naprykład, zhodna sa statystykaj Pavietranych sił USU, za pieršy tydzień krasavika Rasija zapuściła kala 1,3 tysiačy «šachiedaŭ», ź jakich trapili ŭ cel kala 150.
Adnak na praciahu minułaha miesiaca Rasija dvojčy pasprabavała pravieści bieśpierapynnuju sutačnuju ataku «šachiedami», heta značyć zapuskała ich chvalami zapar nie tolki ŭ načny, ale i ŭ dzionny čas sutak.
U pryvatnaści, z 18‑j hadziny viečara 23 sakavika pa toj ža čas nastupnych sutak va Ukrainu zalacieli amal 1 tysiača udarnych bieśpiłotnikaŭ, ź jakich kala 600 — «šachiedy».
U toj dzień jany atakavali praktyčna ŭsie rehijony, u tym liku dalacieli da zachodnich abłaściej i nanieśli ŭdary pa Lvovie, Łucku, Ciarnopali i Ivana-Frankoŭsku.
Padobnaja ataka adbyvałasia ź viečara 31 sakavika da viečara 1 krasavika. Za tyja sutki rasijanie prymianili kala 700 udarnych BPŁA, ź jakich 450 byli «šachiedami».
U inšyja dni sakavika i krasavika dzionnyja ataki taksama adbyvalisia, ale nie byli takimi masavymi i ŭ asnoŭnym byli zasiarodžanyja na pryfrantavych rehijonach: Charkaŭščynie, Sumščynie, Čarnihaŭščynie, Dnieprapiatroŭščynie.
Pry hetym pracent źbićcia padčas masavanych dzionnych atak zastavaŭsia stabilna vysokim i navat vyšejšym, čym padčas načnych atak. Naprykład, 24 sakavika SPA ŭdałosia źbić/padavić až 97% varožych dronaŭ.
Dyk jaki sens byŭ u hetaj źmienie taktyki?
Namieśnik kiraŭnika Ofisa prezidenta hienierał Pavieł Palisa ličyć, što RF robić heta vyklučna dla «teroru cyvilnaha nasielnictva» i bolšaj ekanamičnaj škody.
«Rasijanie pačali kambinavać načnyja ataki ź dzionnymi dla taho, kab nanieści bolš strat cyvilnamu nasielnictvu. Bolš cisku na cyvilnaje nasielnictva… Taksama tut jość i ekanamičny składnik. Masavanyja ataki pasiarod pracoŭnaha dnia istotna paralizujuć biznes», — skazaŭ jon u intervju «RBK-Ukraina».
Dzieści padčas atak pa zachodnich rehijonach Ukrainy paciarpieli pieravažna cyvilnyja abjekty, u pryvatnaści ŭ šmatludnych centralnych rajonach Lvova i Ivana-Frankoŭska.
Pry dzionnym nalocie straty pavietranych srodkaŭ zaŭsiody buduć značna bolšyja, čym pry načnoj atacy, kaža Ukrainskaj słužbie Bi-bi-si avijacyjny ekśpiert Valeryj Ramanienka.
Heta źviazana z tym, što takija celi nie treba dadatkova padśviečvać u načnym niebie, ich lahčej ubačyć i «ŭpalavać», naprykład, ź viertalota. Heta značyć, udzień źbivać «šachiedy» lahčej.
«Nijakaha vajennaha sensu ŭ hetym nie było. Adzinaje, na što rasijanie mahli spadziavacca, što paśla masavanaha načnoha nalotu buduć stomlenyja raźliki zienitnych kompleksaŭ, mabilnych ahniavych hrup, jakija nie zmohuć efiektyŭna adpracavać udzień», — ličyć jon.
Praŭda, akramia «teroru nasielnictva» jość jašče adna pryčyna, čamu RF praciahvaje dzionnyja ataki, niahledziačy na ich sumnieŭnuju efiektyŭnaść.
Što takoje «meš-sietki»?
Reč u tym, što pry dzionnym śviatle apieratary «šachiedaŭ» majuć bolš mahčymaściaŭ trapić u ruchomuju cel, kirujučy imi praz tak zvanyja «meš-sietki» (Mesh-Network).
Zvyčajny «šachied» nie maje suviazi z apierataram i lacić pa maršrucie da stacyjanarnaj celi, naprykład naftabazy, jakaja pry hetym moža być nadziejna abaronienaja abjektavaj SPA.
Šancaŭ, što adzin BPŁA prabje hetuju abaronu, davoli mała. U takoj situacyi vierahodnaść pośpiechu raście tolki tady, kali heta budzie masavany ŭdar niekalkich dronaŭ u adzin punkt abo kali buduć vykarystanyja značna bolš chutkija reaktyŭnyja BPŁA.
Adnak usio źmianiajecca, kali dron lacić i atakuje cel u kiravanym režymie i robić heta ŭ śvietłavy dzień. Tady navat adzin «šachied» moža znajści nieabaronienuju cel i parazić jaje.
«Kali «šachiedy» zapuskajuć unačy, to jany laciać vyklučna pa kaardynatach», — kaža Ukrainskaj słužbie Bi-bi-si vajskovy analityk Michaił Žyrochaŭ. — A kali apieratar udzień bačyć, naprykład, ciepłavoz, to jon z bolšaj imaviernaściu bolš efiektyŭna zmoža jaho parazić i źniščyć».
Dla hetaha rasijski dron moža śpiecyjalna lotać praciahły čas uzdoŭž čyhunačnych puciej, šukajučy cel. Kali apieratar nie znajšoŭ žadanuju mišeń, a resurs palotu vyčerpvajecca, to jon moža nakiravać «šachied» na inšy ruchomy abo nieruchomy abjekt — naprykład, u aŭtobus ci bližejšy adminbudynak.
Pavodle słoŭ Žyrochava, usio heta nakiravana na toje, kab minimalnymi srodkami — heta značyć adnym udarnym BPŁA — dasiahnuć maksimalna mahčymaha efiektu ŭ kankretnaj situacyi.
Što tyčycca meš-sistem, to hetuju technałohiju rasijskaja armija pačała vykarystoŭvać dastatkova aktyŭna jašče ŭ pačatku 2025 hoda dla anłajn-kiravańnia svaimi ŭdarnymi i raźviedvalnymi dronami. Jaje taksama vykarystoŭvajuć i ŭkrainskija Uzbrojenyja siły.
Praŭda, u kancy minułaha hoda byŭ usplosk vykarystańnia terminałaŭ spadarožnikavaj suviazi «Starlink» dla takich BPŁA, ale paśla taho, jak Ukraina i SpaceX całkam adrubili takuju mahčymaść dla Rasii, jana viarnułasia da meš-sistem.
Što ž heta takoje?
Heta technałohija z cyvilnaj śfiery, jakaja była zaklikanaja zabiaśpiečyć stabilnaje i bieśpierabojnaje WiFi-złučeńnie ŭ vialikich pamiaškańniach. Asnoŭny aśpiekt palahaŭ u tym, kab adrazu niekalki pryjomnikaŭ sihnału ŭ roznych častkach pamiaškańnia farmavali pamiž saboj sucelnuju sietku pakryćcia sihnału. Heta značyć, kožny vuzieł byŭ i pryjomnikam, i retranślataram, što dazvalała pieradavać sihnał na dalokija adlehłaści biez strat u jakaści.
Toje ž samaje rasijanie realizavali ŭ vajskovaj śfiery ź bieśpiłotnikami.
Na «šachiedy», a taksama inšyja dalnabojnyja drony, jany ŭstalavali śpiecyjalnyja kitajskija mademy, jakija nie tolki atrymlivali radyjosihnał, ale i pieradavali jaho dalej na susiednija mademy. Takim čynam apieratar za sotni kiłamietraŭ ad celi moh kiravać «šachiedam» u anłajn-režymie, atrymlivajučy stabilnuju suviaź i videasihnał.
Heta vyhladaje tak: hrupa BPŁA, prykładna 10—15 štuk, u palocie stvaraje pamiž saboj sietku, kožny z elemientaŭ jakoj pracuje jak pieradatčyk, pryjomnik i retranślatar, a heta, u svaju čarhu, dazvalaje vykonvać zadačy, navat kali adzin z dronaŭ padavili abo źbili, bo sihnał tady idzie ad susiedniaha.
Pry hetym dalokaść tut faktyčna nie adyhryvaje istotnaj roli, pakolki pieršaja hrupa dronaŭ atrymlivaje sihnał ad nastupnaj i hetak dalej. Zafiksavanyja vypadki, kali «šachiedy» na anłajn-kiravańni dalatali takim čynam až da zachodnich rehijonaŭ Ukrainy.
Praŭda, jość istotnyja niuansy.
Sihnał dla takich sietak pavinny hienieravać śpiecyjalnyja stancyi, zvyčajna ŭstalavanyja na zvyčajnych mačtach mabilnaj suviazi.
Kab radyjosihnał byŭ stabilnym i dastatkova mahutnym, hetyja stancyi Rasija stavić pobač z ukrainskaj miažoj i na akupavanych terytoryjach. Ukrainskija ŭłady zajaŭlali, što vyjavili niekalki takich stancyj na terytoryi Biełarusi.
U pryvatnaści, sihnał ź ich dazvalaŭ Rasii vykarystoŭvać drony na anłajn-kiravańni dla palotaŭ kala Kijeva.
Naprykancy lutaha ministr abarony Ukrainy Michaił Fiodaraŭ paviedamiŭ ŚMI, što ŭdałosia źniščyć meš-sietku takich stancyj na biełaruskaj terytoryi.
Paśla hetaj zajavy vypadkaŭ masavanych atak BPŁA na Kijeŭ užo nie fiksavałasia, ale rasijskija «šachiedy» praciahnuli dalatać u asobnych vypadkach da zachodnich i paŭnočna-zachodnich abłaściej Ukrainy.
Pres-sakratar Pavietranych sił Ukrainy Juryj Ihnat 7 krasavika zajaviŭ u efiry nacyjanalnaha telemarafonu, što Rasija praciahvaje vykarystoŭvać terytoryju Biełarusi, a taksama Małdovy, Prydniastroŭja i Rumynii dla prakładańnia maršrutaŭ svaich «šachiedaŭ». Heta dazvalaje rasijanam abychodzić patencyjnyja zony paražeńnia svaich dronaŭ i zalatać adrazu ŭ tyłavyja vobłaści Ukrainy.
Reč u tym, što kala 50% «šachiedaŭ» źbivajucca mienavita ŭ pryfrantavoj pałasie i kala ŭschodniaj miažy. Tut raźmieščana bolš za ŭsio sił i srodkaŭ SPA.
Tamu kali dron pieraadoleŭ ci ablacieŭ hetuju pałasu, to dalej moža amal bieśpieraškodna nakiroŭvacca da tyłavych rajonaŭ. Kali heta byŭ nie zvyčajny BPŁA, a dron z pryjomnikam-retranślataram radyjosihnału, to jaho apieratar zmoža vybrać cel padčas ataki ŭ anłajn-režymie.
Jak hetamu supraćdziejničać?
Ustalavańnie śpiecyjalnych retranślataraŭ sihnału na «šachiedy» palapšaje ich kiravanaść, ale robić istotna bolš darahoj vytvorčaść. Adzin taki madem moža kaštavać da 8 tysiač dalaraŭ. Heta pry tym, što zvyčajny «šachied», pavodle aryjencirovačnych danych, u cełym kaštuje zaraz ad 30 da 50 tysiač dalaraŭ.
Ułasna, heta adna z pryčyn, čamu taki ekśpierymient nie staŭ masavym u rasijskaj armii.
Jašče adna pryčyna — radyjosihnał u meš-sietcy BPŁA davoli lohka vyjavić i zahłušyć ukrainskimi srodkami REB.
Sučasnyja srodki dazvalajuć davoli chutka zapielenhavać krynicu hetaha sihnału i padavić jaje, skazaŭ Ukrainskaj słužbie Bi-bi-si adzin z kiraŭnikoŭ kampanii-vytvorcy srodkaŭ REB.
«My davoli paśpiachova zmahajemsia z meš-sietkami. Hałoŭnaje — svoječasova vyjavić takija drony ŭ niebie», — adznačyŭ jon.
Pavodle słoŭ radnika ministra abarony Siarhieja Biaskrestnava (pazyŭny «Fłeš»), meš-mademy na «šachiedach» pryhniatajucca srodkami REB na adlehłaści 200—500 mietraŭ.
Kab paźbiehnuć hetaha, rasijanie sprabujuć źmianiać častoty sihnału i maršruty atak.
Ukrainskija śpiecyjalisty, u svaju čarhu, pracujuć nad tym, kab maksimalna pašyryć zonu radyjomanatorynhu i zahadzia vyjaŭlać hrupy takich radyjokiravanych «šachiedaŭ».
Praŭda, stvaryć sucelnaje radyjołakacyjnaje pakryćcio terytoryi, pierš za ŭsio ŭ tyłavych, zachodnich abłaściach davoli ciažka.
Ukraina jašče tolki pačynaje ŭkaranieńnie sistemy tak zvanaha «antydronavaha kupała», jakaja mieła b zakryć hetaje pytańnie.
Avijaekśpiert Valeryj Ramanienka kaža, što «vuzkaje miesca» tut nie srodki paražeńnia, a mienavita łakacyjnyja pryłady i efiektyŭnaje raźmierkavańnie celaŭ.
«U nas davoli šmat srodkaŭ paražeńnia. «Antydronavy kupał» — heta sistema, jakaja dazvolić vyjaŭlać «šachiedy», manitoryć ich palot i pry hetym ažyćciaŭlać aŭtamatyčnaje celeraźmierkavańnie», — tłumačyć jon.
«Kali my naładzim antydronavuju sistemu, to vynik źbićcia pastajanna pavinien być na ŭzroŭni 95%, i tolki tady rasijanie vymušanyja buduć admovicca ad hetaha vidu ŭzbrajeńnia, bo ŭzrovień škody, jakuju jano nanosić, budzie mienšy, čym vydatki na stvareńnie hetaha BPŁA».
Namieśnik kamandujučaha Pavietranych sił Ukrainy Pavieł Jelizaraŭ, jaki mienavita i adkazvaje za pabudovu «antydronavaha kupała», zajaviŭ u pačatku sakavika, što hetaja sistema raspracavanaja i ŭkrainskaja armija ŭžo «idzie» da jaje ŭkaranieńnia.
Jon taksama zaŭvažyŭ, što prostym pavieličeńniem ekipažaŭ SPA prablemu «šachiedaŭ» nie vyrašyć. Heta źviazana z tym, što rasijanie pavialičvajuć kolkaść udarnych BPŁA padčas chvalaŭ atak, i heta dazvalaje častcy ź ich praryvać navat try pałasy ŭkrainskaj supraćpavietranaj abarony.
«Jany zaraz lotajuć takimi «statkami» peŭnymi. Jany ŭžo nie laciać małymi hrupami… Heta padobna na toje, jak dziki pa lesie biahuć i ŭsio znosiać na svaim šlachu. Voś ciapier takaja madel, i jana budzie nadalej uzmacniacca, bo heta ich taktyka prymianieńnia, heta łahična».
Jelizaraŭ vykazaŭ spadziavańnie, što prablema rasijskich «šachiedaŭ» budzie vyrašana ŭžo ŭ «ahladnaj budučyni».
Što tyčycca reaktyŭnych BPŁA, to ministr abarony Michaił Fiodaraŭ 8 krasavika zajaviŭ, što daŭ zadańnie ŭkrainskim vytvorcam uzbrajeńnia «znajści technałahičnaje rašeńnie» dla baraćby ź imi. Adzin ź vidavočnych šlachoŭ — stvarać reaktyŭnyja drony-pierachopniki i palepšyć sistemu aŭtamatyčnaha danaviadzieńnia na cel.
Ukrainskija chakiery vyśvietlili, jak apieratary rasijskich dronaŭ vykarystoŭvajuć Biełaruś
Rasijskija rakiety navučylisia abychodzić Patriot: abarona Kijeva słabieje
Va Ukrainie samymi niebiaśpiečnymi dla voraha apieratarami dronaŭ stali hiejmiery
Rasija stavić SIM-karty ŭ «Šachiedy» dla vykarystańnia mabilnaj sietki Ukrainy
Kamientary