Jak padmanuć rak

medycyna

Jak padmanuć rak

Rak možna padmanuć, śćviardžajuć navukoŭcy ŭ apošnim numary časopisu “Science”. Pryčym nastolki paśpiachova, što jon budzie źniščać siabie sam.

Novy metad baraćby trochi nahadvaje taktyku, viadomuju karystalnikam kamputaraŭ z prahramnym zabieśpiačeńniem ad “Microsoft”: kali mašyna nie reahuje na kamandy — vyklučy i ŭklučy jašče raz. Vučonyja sa Stenfardzkaha ŭniversytetu hetak “adklučyli” ŭ kletkach myšy (nia tolki rakavych) adzin hien, jaki adkazvaje za rost i dzialeńnie kletak, a kali źviedvaje mutacyju — zahadvaje im dzialicca bieśpierastanku.

— My nie čakali cudaŭ, — raskazvaje prafesar Dyn Felšer, kiraŭnik daśledčaj hrupy. — Nichto dahetul nie naziraŭ, kab adklučeńnie rakavaha hienu na niekalki dzion vyklikała niezvarotnyja źmieny. Bolšaść mierkavała, što rak znoŭ pačnie raźvivacca, jak tolki my spynim pryhniatać hety hien.

Adnak paśla taho, jak mutacyjny hien paŭtorna pačynaŭ pracavać, rak nie adnaviŭsia. Zamiest hetaha rakavyja kletki, što paśpieli ŭtvarycca, pačali masava samaźniščacca.

Praŭda, u asobnych hryzunoŭ praź niekatory čas rak znoŭ pačynaŭ raźvivacca, ale dastatkova było paru dzion “pahłušyć” defektny hien, kab paŭtorna zacuhlać rost puchliny.

— Heta moža źmianić padychody da lačeńnia novaŭtvareńniaŭ, — kamentuje Felšer. — Kab zmahacca z rakam hienetyčnymi metadami, nia treba vyklučać mutacyjnyja hieny nazaŭsiody. Dastatkova zrabić heta na niekatory čas.

Prykmiety rakavych zachvorvańniaŭ byli znojdzienyja na vykapniovych kostkach časoŭ nealitu, u ehipeckich mumijaŭ, a taksama na pareštkach amerykanskich indziejcaŭ, što žyli ŭ dakalumbavu epochu. Apisańni złajakasnych puchlinaŭ sustrakajucca na ehipeckich papirusach, klinapisnych babilonskich tabličkach i staražytnaindyjskich manuskryptach. Hrek Hipakrat užo adroźnivaŭ dabrajakasnyja i złajakasnyja puchliny, a rymlanin Halen viedaŭ, što złajakasnyja mohuć raspaŭzacca pa ciele.

Z pačatku XX st. kolkaść zachvorvańniaŭ na rak rezka pavialičyłasia — heta źviazana jak z palapšeńniem dyjahnostyki j vyjaŭleńniem raniej niavyznačanych vypadkaŭ, tak i z “stareńniem” ziamlanaŭ. Značna bolš zrabiłasia stałych ludziej, u jakich rak sustrakajecca čaściej.

Dyrektar Navukova-daśledčaha instytutu ankalohii j medyčnaj radyjalohii Jazep Załucki śviedčyć, što ŭ Biełarusi kožnyja 16 chvilinaŭ rehistrujecca vypadak zachvorvańnia na rak. Letaś u krainie było vyjaŭlena 33 tys. chvorych.

Dla paraŭnańnia: u ZŠA štohod fiksujecca 450 novych vypadkaŭ na 100 tys. nasielnictva, a štohadovy pakaźnik śmiarotnaści — 205 na 100 tys. U mnohich krainach hetyja sumnyja ličby našmat bolšyja: u Vuhorščynie j Čechii — na 40%, u Vialikaj Brytanii — na 10—20%. U roznych krainach daminujuć roznyja vidy raku. U Japonii — rak straŭnika, u Kitai — rak piačonki, a siarod afraamerykancaŭ u ZŠA — rak prastaty. Pryčyny takich adroźnieńniaŭ niajasnyja; tut, vidać, adyhryvajuć rolu asablivaści charčavańnia i navakolnaha asiarodździa, bo ŭ hramadzie mihrantaŭ hetyja pakaźniki časta źmianiajucca na charakternyja dla novaha miesca žycharstva.

Pavał Burdyka, pavodle Reuters, “Gazeta Wyborcza”