Mižnarodny Raterdamski kinafestyval vyznačajecca svajoj dziorzkaściu, niazmušanaściu i paśpiachovym adkryćciom novych režyserskich imionaŭ. U 1997 h. adsiul z «Fajerverkam» startavaŭ Takiešy Kitana, a ŭ 1999 h. publiku šakavaŭ kinachulihan Takasi Miikie. Sioleta ŭ Raterdamie ŭpieršyniu adbyłasia suśvietnaja premjera biełaruskaha filmu.
Jak prymali karcinu «Akupacyja. Misteryi»? Što śćviardžaje kino, jakoje razburaje stereatypy? Na pytańni karespandenta «NN» adkazvaje režyser Andrej Kudzinienka.
«NN»: Jak zamiežnyja hledačy ŭspryniali karcinu, «zaviazanuju» na specyfičnyja biełaruskija prablemy?
A. K.: Prostyja hledačy nia viedajuć pra Biełaruś, šukajuć jaje miž Iranam i Irakam. Ale reakcyja publiki była davoli adekvatnaja. Śmiajalisia tam, dzie ŭ nas śmiajucca. Prahlady dla publiki prajšli z anšlaham. I šmat pytańniaŭ potym zadavali.
«NN»: A pra što pytalisia?
A. K.: Čamu, naprykład, vy zdymajecie pra vajnu? Ja kažu — vy nia viedajecie, što takoje vajna dla biełarusaŭ, dla biełaruskaj kultury. Na kožnym prahladzie pytalisia: jak vy tak pracujecie sa zvyčajnymi sialanami, ź nieprafesijanałami? Našych aktoraŭ paličyli za sapraŭdnych viaskoŭcaŭ. A ŭ nas usie aktory — prafesijanały. Jany prosta tak u filmie vyhladajuć — jak sialanie, jak partyzany. I hledačy paličyli, što aktory sapraŭdy tam i žyvuć. Voś takoje realnaje pieraŭvasableńnie. Tak što ŭsie ździŭlalisia aktorskaj hulni.
«NN»: Što ŭsprymajecca ŭ biełaruskim kino, a što nie?
A. K.: Fabuła im zrazumiełaja adrazu. A voś niuansy humaru, źviazanyja z savieckaj kulturaj, hulnia z savieckimi stereatypami — heta nie ŭsprymajecca. Film čamuści bolš padabajecca hledačam z Uschodniaj Eŭropy. Tym z halandcaŭ, chto byŭ u Biełarusi, — padabajecca ŭvohule adrazu. Niemcam padabajecca historyja ź niemcam, mo kranuła. Palaki kryŭdujuć za Evu. Kažuć — jak kurva, dyk polka.
Było šmat ludziej, jakija ci to pracujuć tam, ci to emihravali ź Biełarusi. I jany ździŭlenyja, choć išli na film ź pieraściarohaj. Dumali, maŭlaŭ, iznoŭ biełaruskaje, iznoŭ pra vajnu. Paśla filmu navat bankiet nam naładzili: film kranuŭ. Byŭ tam lider rok-hurtu «Ruble Zone» — dyk jon prapanavaŭ biaspłatna muzyku pisać da luboha z našych filmaŭ.
«NN»: A što kazała prafesijnaja krytyka?
A. K.: Kali byŭ pakaz dla sinefiłaŭ, jany ŭsio kazali: čamu takaja niezaŭvažnaja raskrutka filmu? Jany byli ŭ šoku — pieršy biełaruski film, jaki tam źjaviŭsia. Daktary, mastactvaznaŭcy, pradusary. Ja spytaŭ tam pry kancy sustrečy: «Što jašče?» A jany ŭ adkaz: «Brava!» — i pačali ŭ dałoni plaskać
Nam jašče da festyvalu kazali, što kali b film byŭ na stužcy, to my byli b pretendentami na hałoŭnyja pryzy. A tak na videa, i tamu pa-za konkursam.
«NN»: Film paraŭnovali z karcinaj Elema Klimava «Idzi i hladzi»…
A. K.: Heta samy viadomy film, źviazany ź Biełarusiaj. Jaho ŭsie viedajuć, usie bačyli. Film Klimava ličycca alternatyŭnym savieckaj tradycyi. I voś inšy pohlad, taksama niesaviecki. Na vajennuju temu taksama... Mo praz heta.
Ale ja nie liču, što naš film taki žorski i ciažki, jak klimaŭski. U nas bolš sentymentalny, cnatlivy. I ŭ Klimava film u adnoj tanalnaści — jak streł sa zbroi, jon bje ŭ adnu kropku. Nia tak u nas.
«NN»: Papiaredni film Vaš — «Bitva piaci voinstvaŭ» — dziciačy, «Akupacyja» — partyzanskaje kino. Praciah tradycyj «Biełaruśfilmu»?
A. K.: Absalutna. Jak vučań Turava, jak siabar klasykaŭ, jakich paśpieŭ zastać. Da taho ž, na ździŭleńnie, padčas vučoby pahladzieŭ 90% filmaŭ, jakich nikoli nia bačyŭ, choć žyŭ u Biełarusi: Šulman, Vinahradaŭ, Korš-Sablin, Taryč — dla mianie byli adkryćciom.
Tak što tradycyi, biezumoŭna. Ale, jak my paŭsiul kažam z Sašam Kačanam, scenarystam, kab zrabić novaje kino, treba vykazacca na staruju temu. Na samuju tradycyjnuju biełaruskuju temu — partyzanskuju.
I jašče. Film rabiŭsia na tle takich karcinaŭ, jak «U žniŭni 44-ha», «Nastaśsia Słuckaja», i tych pavievaŭ u rasiejskim kino, kali idzie parazytavańnie na starym savieckim micie. «Zorka», «U žniŭni 44-ha» — heta niesučasny padychod da temy. Dy navat film «Ziaziula» — usio roŭna.
Hruba kažučy, heta «Staryja pieśni pra hałoŭnaje». Kali cynična, kankretna biarecca saviecki kič. I heta ludziam padabajecca. Idzie niejkaja niapraŭda — niapraŭda nia stolki histaryčnaja, kolki aŭtarskaja, niapraŭda ŭ svajoj tanalnaści, u staŭleńni da hledača. U pryncypie tak pracujuć «Staryja pieśni pra hałoŭnaje» — jany pracujuć jak reklama: biarecca stereatyp i na im parazytujuć.
A kino ž musić razburać stereatyp. Mianiać punkty hledžańnia, mianiać padychody.
«NN»: Kali kino tolki razburaje stereatypy, to što jano tady śćviardžaje?
Poŭny varyjant artykułu hladzicie ŭ hazecie "Naša Niva".
Hutaryŭ Andrej Rasinski
Ciapier čytajuć
Čamu YouTube vydaliŭ kanały BiełTA, STB i ANT? Voś što viadoma11
Kamientary