Paŭstańnie biełarusaŭ u Temirtaŭ

45 hadoŭ nazad u dalokim Kazachstanie adbylisia padziei, jakija pałamali žyćcio nie adnoj sotni našych ziemlakoŭ.

Havorka idzie pra paŭstańnie moładzi ŭ Temirtaŭ. Pra toj vypadak mała chto viedaŭ tady, mała chto viedaje i siońnia, a miž tym, padzieja zasłuhoŭvaje ŭvahi. Adhukniciesia, udzielniki paŭstańnia!

Temirtaŭ — kazachski horad niedaloka ad Karahandy, u pałatačnym lahiery kala jakoha pražyvali niekalki tysiač čałaviek, što pracavali na budoŭli Karahandzinskaha metalurhičnaha kambinatu. Bolšaść nasielnictva lahieru składała moładź ź Biełarusi i Ŭkrainy. Akramia taho, tut pracavali vychadcy z Baŭharyi, Rumynii, Polščy. U paraŭnańni z apošnimi, našy ziemlaki adčuvali siabie hramadzianami druhoha hatunku, bo atrymlivali mienšy zarobak. Da taho ž moładź była niezdavolena kiepskimi žyllovymi ŭmovami i niastačaj charčoŭ. Ahulnaja stałoŭka ŭ subotu viečaram i ŭ niadzielu nie pracavała. Niezdavolenaść urešcie vyliłasia ŭ stychijny bunt.

Uviečary ŭ subotu 3 kastryčnika 1959 h. kala 50-ci hałodnych junakoŭ sabralisia la dźviarej začynienaj stałoŭki i ŭ znak pratestu padpalili jaje. Zatym natoŭp nakiravaŭsia na rynak. Pradukty adbirali ŭ handlaroŭ i tut ža dzialili pamiž saboj. Sproba milicyi spynić biesparadki pośpiechu nia mieła. Chłopcy pačali budavać barykady i zakidać milicyju kamieńniem. Na nastupny dzień chvalavańni praciahvalisia. Miascovyja ŭłady vyklikali z Karahandy vojski dla zaspakajeńnia moładzi, ale tyja trapili ŭ zasadu. Try hruzaviki z žaŭnierami byli zachopleny, a ŭ paŭstancaŭ źjaviłasia zbroja.

Padziei vielmi chutka vyjšli za ramki «hałodnaha buntu». Zachop i raźmierkavańnie zbroi śviedčać pra toje, što ŭ paŭstancaŭ isnavali kiraŭničyja orhany. Usiu noč z 4 na 5 kastryčnika z Ałma-Aty, Akmolinsku i Bałchašu da Temirtaŭ padciahvalisia vojski. Na miesca padziej vylecieŭ pieršy sakratar CK kampartyi Kazachstanu Bialajeŭ, jaki zahadaŭ nie škadavać patronaŭ. Ranicaj u paniadziełak u horadzie pačaŭsia sapraŭdny boj. Z troch tysiač čałaviek, jakija pryniali ŭdzieł u chvalavańniach, kala sotni byli zabity i blizu tysiačy paranieny.

Pry kancy miesiaca za začynienymi dźviaryma adbyŭsia sudovy praces nad kiraŭnikami paŭstańnia. Dvum ź ich byŭ vyniesieny śmiarotny prysud, dvoje atrymali dziesiać hadoŭ źniavoleńnia, troje — piać hadoŭ. Ale i zarobki ŭ Temirtaŭ pavialičylisia, a davoz praduktaŭ palepšyŭsia. Bialajeŭ nieŭzabavie byŭ źniaty z pasady.

Padziei ŭ Temirtaŭ tak i zastajucca tajamnicaj. Chto kiravaŭ vystupleńniem? Jak skłaŭsia dalejšy los jaho ŭdzielnikaŭ? Na hetyja pytańni niama adkazu. Jašče, peŭna, žyvuć u Biełarusi i Kazachstanie śviedki tych padziej. Moža, chto ź ich adhukniecca i pralje śviatło na hetuju nieviadomuju staronku našaj historyi.

Aŭtar budzie ŭdziačny za lubuju infarmacyju. Adras zachoŭvajecca ŭ Redakcyi.

Dzianis Kalina, Klecak

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0