Vialikaja hulnia Zachadu

Pad ščylnaj zaviesaj usialakich skaračeńniaŭ i detalaŭ va ŭsim śviecie dadzieny start Vialikaj hulni.

Niekatoryja nazyvajuć jaje hieaekanomikaj, ale heta taksama i hieapalityka. Ciapierašni etap zaklučajecca ŭ tym, što mnohija krainy adnačasova sieli za stoł pieramovaŭ, kab abmierkavać bujnyja handlovyja i inviestycyjnyja damovy.

Adny z samych važnych pieramovaŭ pačalisia na minułym tydni, kali delehacyja Jeŭrakamisii sustrełasia z kalehami z ZŠA ŭ kanfierenc-zale Biełaha doma ŭ Vašynhtonie. Pahadnieńnie, jakoha jany sprabujuć dasiahnuć, na dadzieny momant nazyvajecca TTIP. Heta anhielskaja abrevijatura, jakaja aznačaje transatłantyčnaje partniorstva ŭ pytańniach handlu i inviestycyj. Skaračeńnie samo pa sabie strašnavataje (chto zachoča apynucca ŭ TTIP?). Pieršaje, što pavinnyja buduć zrabić pieramoŭniki, — heta źmianić nazvu na bolš miłahučnuju. Naprykład, TAP-transatłantyčnaje partniorstva.

TAP stanie dobrym dadatkam da TPP-Tranścichaakijanskaha partniorstva, jašče adnaho vialikaha śpiektakla sučasnaści. Miarkujecca, što handal i inviestycyi ŭ atłantyčnaj zonie dasiahajuć 4,7 trłn dalaraŭ. Na prapanavany dla TPP rehijon, što ŭjaŭlaje saboj vielmi raznastajnuju hrupu krain, u jakuju ŭvachodziać ZŠA, Kanada, Mieksika, Aŭstralija i Japonija, a taksama vialikija rynkavyja demakratyi Vjetnam i Bruniej, prypadaje kala traciny ŭsiaho suśvietnaha handlu. Iduć taksama pieramovy pamiž Jeŭrasajuzam i Kanadaj, pamiž Jeŭrasajuzam i Japonijaj.

Z sapraŭdy amierykanskim aptymizmam, nievyčerpnym i žyćcieśćviardžalnym, Bieły dom razhladaje svaje namahańni pa ŭstupleńni ZŠA ŭ TTIP (jaki, ja spadziajusia, usio ž chutka pačnie nazyvacca TAP) jak punkt, kab dabracca ŭ jaki treba, chopić adnaho bienzabaka.

U Amieryki sapraŭdy jość vialikija reziervuary, ale Kanhres ličyć za lepšaje nie čapać ich zapasy. U Jeŭropie hety pieryjad moža praciahnucca da kanca terminu pracy ciapierašniaj Jeŭrakamisii i Jeŭraparłamienta. Amal usie astatnija pieramovy, u tym liku tyja, što adnosiacca da TPP, a taksama pieramovy pamiž Jeŭrasajuzam i Kanadaj, Jeŭrasajuzam i Japonijaj, nacelenyja na 2014 hod.

Całkam mahčyma, što jany nikoli nie adbuducca. Usia sučasnaja historyja handlovych pieramovaŭ składałasia z buksujučych pieramovaŭ, ci, kali vykarystać vobraznaje vykazvańnie Abamy, nibyta ŭ ich skončyŭsia bienzin. Toj fakt, što bolšaść krain-udzielnic maje demakratyčnuju formu kiravańnia, jašče bolš uskładniaje pieramovy. Charakternaja asablivaść sučasnaj demakratyi zaklučajecca ŭ dadavańni asablivych patrebaŭ hrup intaresaŭ. Jak źviazanych z hrašyma (pradpryjemstvy, halinovyja łobi), tak i tych, jakija mohuć paŭpłyvať na vybary, naprykład, rabotniki sielskaj haspadarki. I sam Jeŭrasajuz ujaŭlaje saboj sumu z 28 nacyjanalnych sum takoha rodu. Tamu nievypadkova Brusel zmahajecca z Vašynhtonam za prava ličycca rajem dla łabistaŭ.

Ale davajcie ŭjavim sabie, što dziakujučy niejkim dalnabačnym palitykam u abstanoŭcy suśvietnaha spadu i padjomu Kitaja ŭsio atrymajecca dobra.

Heta budzie niejmaviernaj padziejaj u dvuch aśpiektach: nadzvyčaj vyhadnym vynikam dla suśvietnaj ekanomiki i vielizarnym vyklikam Kitaju. U 100-ju hadavinu 1914-ha my adrodzim niešta padobnaje da śvietu svabodnaha handlu, jaki isnavaŭ da taho času, ale ŭ bolšym maštabie, pry mienšaj stupieni farmalnaha kałanijalizmu, bolš składanych i hłybokich uzajemasuviaziach.

Vyjhrajuć daloka nie ŭsie, navat unutry Vialikaj sietki Zachadu, ale mahčymaja vyhada budzie vielizarnaj. Da prahnozaŭ ekanamistaŭ zaŭsiody treba padychodzić z aściarožnaściu. Naprykład, pavodle daśledavańnia, praviedzienaha na zamovu Fondu Biertelsmana, u vypadku dasiahnieńnia pahadnieńnia pa TAP u doŭhaterminovaj pierśpiektyvie dachod na dušu nasielnictva vyraście ŭ ZŠA ŭ siarednim na 13%, na 5% — u ES i jak minimum na 10% u Vialikabrytanii. Jeŭrakamisija raźličvaje, što dziakujučy damovie pamiž ES i Japonijaj moža być stvorana 400 tysiač pracoŭnych miescaŭ. Z ulikam taho, što ŭ ES amal 6 miljonaŭ biespracoŭnych maładych ludziej, heta vielmi važna. Kali ŭsio budzie zroblena pravilna, rost svabodnaha handlu i svabodnych inviestycyj pryniasie karyść usim. Tak što davajcie imknucca da dasiahnieńnia pahadnieńnia ab TAP.

Taksama nie varta zabyvać i pra toje, što heta hieapalityčny vyklik Kamunistyčnaj partyi Kitaja.

I kitajcy taksama heta viedajuć. U artykule, apublikavanym u haziecie Washington Quarterly i napisanym supracoŭnikam Fudańskaha ŭniviersiteta (Šanchaj) Huoju Sonham (Guoyou Song) i supracoŭnikam Meryłendskaha ŭniviersiteta Ven Cziń Juaniem (Wen Jin Yuan), śćviardžajecca, što «ŭ kitajskich navukovych i palityčnych kołach» vielmi raspaŭsiudžanaje mierkavańnie ab tym, što TTIP — instrumient, jaki ZŠA vykarystoŭvajuć dla strymlivańnia ekanamičnaha ŭzdymu Kitaja.

Mienavita tut ekanamist Panhłos i palityk Makjaveli mahli złučycca dyjalektyčnym sposabam.

Vialikaja sietka Zachadu — heta nie tolki vyklik Kitaju, ale i stymuł. Kali Kitaj vyrašyć dałučycca da sietki sapraŭdnych zon svabodnaha handlu i inviestycyj i pa-sapraŭdnamu vykonvać praviły, a my adkažam jamu na heta admovaj, to zrobim hetak ža biezadkazna, jak kiraŭniki jeŭrapiejskich dziaržavaŭ u 1914 hodzie.

***

Cimaci Hartan Eš — zahadčyk kafiedry Centra jeŭrapiejskich daśledavańniaŭ Oksfardskaha ŭniviersiteta. Hanarovy navukovy supracoŭnik Huvieraŭskaha instytuta pry Stenfardskim univiersitecie. Jaho apošniaja kniha nazyvajecca «Padryŭnyja fakty: idei i piersanažy dla dziesiacihodździa bieź imieni».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0