Uładzimir Dunajeŭ: My nazirajem masavyja ŭcioki biełarusaŭ ad našaj sistemy adukacyi

Były prarektar Jeŭrapiejskaha humanitarnaha ŭniviersiteta Uładzimir Dunajeŭ — mabyć, najbolš aŭtarytetny ekśpiert u Biełarusi ŭ halinie vyšejšaj adukacyi. Siońnia Uładzimir Alaksandravič — siabra Hramadskaha Bałonskaha kamiteta, inicyjatyvy pa kantroli za ŭstupleńnie Biełarusi ŭ Bałonski praces.

— Jak možna acanić jakaść vyšejšaj adukacyi ŭ Biełarusi? Jak možna dakazać «prostamu čałavieku», što ŭ hetaj śfiery patrebnyja kardynalnyja reformy?

— Tak, sapraŭdy ad prostych ludziej niaredka možna pačuć, što vyšejšaja adukacyja ŭ nas dobraja, prosta nastaŭniki drenna vučać, daktary drenna lečać, načalniki drenna kirujuć. Nasamreč mnohija prablemy — mienavita ad nizkaj jakaści adukacyi.

My nie možam abapiracca na mižnarodna pryznanyja krytery acenki jakaści — u mnohich krainach jość takija daśledavańni, jany pravodziacca pa adzinaj mietodycy, ale Biełaruś u ich nie ŭdzielničaje.

— Kali ja vučyŭsia ŭ BDU ŭ kancy 80-ch, va ŭsioj Biełarusi było 80 tysiač studentaŭ, ciapier — kala 400 tysiač. Niaŭžo razumnych maładych ludziej stała ŭ 5 razoŭ bolš?

— Viadoma ž, nie. Prosta my praciahvajem ličyć vyšejšuju adukacyju dolaj elity. A jana stała masavaj — nie tolki ŭ Biełarusi, ale i va ŭsim śviecie. My nie možam vypaści z ahulnaha trendu, i nie treba čakać ad vyšejšaj adukacyi taho, što jana mahła raniej dać tolki abranym. Heta zapatrabavańnie sučasnaha hramadstva, masavaja adukacyja, jakaja patrabuje novych formaŭ arhanizacyi, novych kancepcyj, stratehij. I ahulnajeŭrapiejski Bałonski praces — heta i jość adkaz na hetyja vykliki. Pa madelach savieckaj univiersiteckaj adukacyi ŭžo nielha vyrašać hetyja prablemy.

— Jakija hałoŭnyja napramki reformaŭ vyšejšaj adukacyi ŭ Biełarusi? Pra što kažuć u hetym płanie ekśpierty Jeŭrapiejskaha dyjałohu pa madernizacyi Biełarusi?

— Kab źmianić jakaść adukacyi, treba pierš za ŭsio źmianić sistemu kiravańnia vyšejšaj adukacyjaj. Mienavita tut kluč da pazityŭnych pieramienaŭ. Pakul sistema zastajecca aŭtarytarnaj, my naŭrad ci zmožam damahčysia surjoznych źmianieńniaŭ u jakaści adukacyi. Treba padklučać da farmavańnia adukacyjnaj palityki roznyja sacyjalnyja hrupy našaha hramadstva. Jana pavinnaja ŭličvać intaresy tych, chto płacić za adukacyju. U nas usio bolš za vyšejšuju adukacyju płaciać sami studenty, a «muzyku» pa-raniejšamu zakazvaje dziaržava. Dźvie traciny studentaŭ vučacca na płatnych adździaleńniach, i jany pavinnyja mieć svoj hołas, mahčymaść farmavać adukacyjnuju palityku.

Toje, što treba niešta rabić, — nie navina. Isnujuć madeli kiravańnia vyšejšaj adukacyjaj, jakija sfarmavalisia ŭ Jeŭropie i jakija abaznačajucca terminam «univiersiteckaja aŭtanomija».

— Vy ŭžo zhadali ahulnajeŭrapiejski Bałonski praces. Biełaruś — adzinaja kraina na kantyniencie, jakaja nie ŭvachodzić u hetuju jeŭrapiejskuju prastoru vyšejšaj adukacyi. Čamu? I jakoje praktyčnaje značeńnie heta maje dla vyšejšaj adukacyi?

— Biełaruski vypadak sapraŭdy asablivy. My — pieršaja kraina, jakoj admovili va ŭstupleńni ŭ Bałonski praces. Našy čynoŭniki ličyli, što nas prymuć takimi, jakimi my jość — i nie treba budzie ničoha mianiać. Nichto asabliva i nie zaŭvažyŭ, jak u 2009 hodzie z Kodeksa ab adukacyi prybrali artykuł «Univiersiteckaja aŭtanomija i akademičnaja svaboda». I pry hetym Ministerstva adukacyi sprabavała pierakanać jeŭrapiejcaŭ, što «my takija ž, jak vy». I ciapier ułada pavinnaja vyrašyć, što rabić — machnuć rukoj na Bałonski praces i pakinuć usio jak jość abo padumać, što zrabić, kab stać takimi, jak usie ŭ Jeŭropie.

— Ale kali buduć usie hetyja jeŭrapiejskija svabody, to tady abituryjentaŭ nie prymusiš ustupać u BRSM, iści na vybary…

— Viadoma, nie prymusiš. Ale pakul my havorym tolki ab nieabchodnaści refarmavańnia zakanadaŭstva. Važna razumieć, što akademičnyja svabody — heta nie stolki i nie tolki palityčnyja svabody. My možam kazać pra źmieny va ŭniviersitetach, nie karystajučysia terminam palityčnaj voli.

— Pakłaŭšy ruku na serca, siońniašnim vypusknikam škoły kudy b vy paraili pastupać — u biełaruskuju VNU abo ŭ zamiežnuju?

— Reč u tym, što našy abituryjenty ŭžo robiać hety vybar. Ciapier my nazirajem masavyja ŭcioki biełaruskich maładych ludziej za miažu. Pryčym tempy hetych uciokaŭ pahroźlivyja. Jość taki pakazčyk, jak kaeficyjent čystaj mabilnaści, jaki paraŭnoŭvaje kolkaść tych, chto zajazdžaje ŭ krainu ŭ jakaści zamiežnaha studenta, i tych, chto vyjazdžaje. Pavodle apošnich dadzienych, heta 2010 hod, bolš za 30 tysiač biełarusaŭ vučycca za miažoj. Pryčym za 5 hadoŭ ich kolkaść vyrasła ŭ try razy.

Siońnia pierakonvać biełaruskaha abituryjenta, što jamu treba abaviazkova pastupać u biełaruskuju VNU, ja b nie staŭ. Mnie zdajecca, što čałaviek pavinien asensavana rabić svoj vybar. Ź inšaha boku, kali ŭsio bolš ludziej buduć rabić hety vybar na karyść zamiežnych VNU, heta budzie akazvać cisk na ŭłady, jakija vymušanyja buduć niešta mianiać u našaj sistemie adukacyi. Urešcie nacyjanalnaja sistema vyšejšaj adukacyi pavinnaja stać sapraŭdy jakasnaj, kab pryciahvać biełaruskich studentaŭ.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0