Ci pahražaje rublu devalvacyja

Pry kancy minułaha i ŭ studzieni hetaha hodu ŭsich, chto mieŭ choć jakija aščadžeńni, tym bolš rachunak u banku, naściarožyła adna čutka: budzie denaminacyja biełaruskaha rubla! Što takoje taja denaminacyja, pamiatali, vidać, nia ŭsie, dy słova nadta strašnaje.

A jašče vielmi padobnaje da druhoha strašnaha słova — devalvacyja. Raźbiracca, jakaja roźnica pamiž henymi pačvarami, nie stavała času. Nie supakojvali navat «zapeŭnivańni» Nacyjanalnaha banku, jaki abiacaŭ «prykłaści ŭsie namahańni, kab paźbiehnuć devalvacyi». U vyniku zamiest taho, kab nieści hrošy ŭ banki, šmat chto pajšoŭ ź imi ŭ valutnyja šapiki dy nabyŭ dalary ci eŭra. A paśla, jak usio ścišyłasia, taki panios tyja dalary ŭ banki. Z taho času minuŭ amal hod, dy padyšoŭ čas čarhovaha padvyšeńnia cenaŭ na rasiejski haz. A razam ź im i pytańnie: što rabić z aščadžeńniami?

Kab adkazać na hetaje pytańnie, možna pahladzieć na toje, što adbyvałasia na valutnym rynku krainy ciaham dzieviaci miesiacaŭ 2007 hodu. Pra prablemy kanca minułaha — pačatku hetaha hodu my ŭžo ŭzhadvali — tady nasielnictva za dva miesiacy pradało valuty amal na 350 miljonaŭ dalaraŭ mieniej, čym nabyło. Za hetyja ž dva miesiacy biełaruskija dy zamiežnyja pradpryjemstvy taksama nabyli bolš valuty, čym pradali. Ahulny deficyt valutnaha rynku skłaŭ bolš za paŭmiljarda dalaraŭ. Ale ž tady Nacbank znajšoŭ u svaich rezervach hrošy, kab utrymać rubiel. Litaralna ŭ lutym chvalavańni ścišylisia, a z sakavika valutnyja rezervy krainy pačali patrochu pavialičvacca. Na pačatak kastryčnika jany dasiahnuli niečuvanaj dla Biełarusi vieličyni — 3,1 miljarda dalaraŭ (pavodle metadalohii Nacbanku).

Ale ci šmat heta dla Biełarusi, ci chopić, kab utrymać kurs rubla? Jość niekalki padychodaŭ da acenki ŭstojlivaści nacyjanalnaj valuty. Mižnarodny valutny fond razhladaje valutu jak stabilnuju, kali valutnyja rezervy krainy roŭnyja koštu troch miesiacaŭ impartu tavaraŭ i pasłuhaŭ. Za apošnija dvanaccać miesiacaŭ my impartavali tavaraŭ i pasłuhaŭ amal na 28 miljardaŭ dalaraŭ, ci 2,3 miljardy ŭ siarednim na miesiac. To bok rezervaŭ Nacbanku chopić, kab nabyć impart amal što za paŭtara miesiaca, ci ŭ dva razy mieniej za kryter MVF.

I ŭsio ž, pierš čym biehčy ŭ bank dy zabirać adtul svaje aščadžeńni, davajcie pryhadajem, ci rabili vy heta na hod‑dva raniej. Valutnyja rezervy Nacyjanalnaha banku ŭpieršyniu ŭ historyi dasiahnuli koštu miesiaca impartu tolki ŭletku. I ŭ 2003, i ŭ 2004, i ŭ 2005 hadoch kurs biełaruskaha rubla adnosna dalara nie mianiaŭsia, pryčym rezervy redka kali byli bolšymi za košt impartu pałovy miesiaca. Takim čynam, kryter MVF — cikavy pakaźnik doŭhaterminovaj stabilnaści nacyjanalnaj valuty, ale, ubačyŭšy jaho nievykanańnie, nia varta biehčy ŭ bank dy hublać naličanyja adsotki.

Ale ž popyt na zamiežnuju valutu zaležyć nia tolki ad vieličyni impartu. Niaciažka zdahadacca, što kali Nacbank nadrukuje šmat rubloŭ dla vypłaty zarobkaŭ dy padtrymki ajčynnych vytvorcaŭ, to davoli chutka hetyja rubli trapiać na valutny rynak. U hetym vypadku rezervy mohuć skončycca vielmi chutka. Praŭda, i na hety raz čakalniki kryzisu rasčarujucca. U biełaruskim Nacbanku pracujuć ludzi, jakija dobra viedajuć, što takoje «pakryćcio hrašovaj bazy valutnymi rezervami». Hetaje samaje pakryćcio ciapier pieravyšaje 100%, to bok Nacbank moža nabyć usie rubli, jakija znachodziacca ŭ abaračeńni, za zamiežnuju valutu. Iznoŭ ža, niadaŭniaja biełaruskaja historyja viedała časy, kali rubloŭ było nadrukavana bolej, čym miełasia rezervaŭ, dy heta nia škodziła valutnamu kursu.

Kali vy ŭsio jašče vahajeciesia, to arhumenty ŭ bok nacyjanalnaj valuty jašče nia skončylisia. I hałoŭny ź ich — heta stymuły biełaruskich uładaŭ. Pasprabujcie pastavić siabie na ich miesca. Ci byli b vy zacikaŭlenyja ŭ devalvacyi? Jakija nastupstvy jana mieła b dla ekanomiki? I, hałoŭnaje, jakija nastupstvy dla vašaje ŭłady?

Samaje vidavočnaje — devalvacyja paciahnuła b vašych vybarščykaŭ u banki pa svaje depazyty ŭ rublach. A ŭžo z rublami — na valutny rynak, dzie j biaź ich nia ŭsio dobra. Adsiul — jašče bolšaja devalvacyja dy, jak vynik, kančatkovaja strata davieru da nacyjanalnaj valuty. Bolš za toje, kali vy abiacali im, što ichny zarobak składzie peŭnuju kolkaść dalaraŭ, to vy majecie šaniec parušyć svaje abiacanki. Apošniaja «pryjemnaść», jakaja vas čakaje, heta adkaz bankaŭ, u jakich vy paprosicie kredytaŭ na padtrymku pradpryjemstvaŭ: «Niama hrošaj». Bo hrošy zabiare nasielnictva. Kali takoje pryśnicca, to za noč možna pasivieć. Jakija ŭžo tut stymuły…

Adnak jość žadanaje, a jość mahčymaje, jakija daloka nie zaŭždy supadajuć. Da vašaha načnoha žachu dałučajucca ceny na haz, naftu dy prahnaje žadańnie vašaha elektaratu kuplać nie biełaruskaje, a čamuści vyklučna zamiežnaje. Viadoma, Nacbank, hety niastomny baraćbit ź inflacyjaj, devalvacyjaj dy inšymi navałami, na varcie. Ale dzie jon biare valutu dla papaŭnieńnia svaich rezervaŭ?

U paraŭnańni ź lutym rezervy pavialičylisia na 1,3 miljardy dalaraŭ. Pałova hetaj sumy pryjšła ad prodažu 12,5 % akcyjaŭ Biełtranshazu. Jašče častka, vidać, trapiła ŭ rezervy paśla prodažu «Vełkomu». Astatniaje — heta hrošy, pazyčanyja biełaruskimi pradpryjemstvami i bankami na karotki termin. Pryčym pazyčana było šmat bolš. I hetyja hrošy my musim addać užo na pačatku 2008 hodu. Viadoma ž, možna pazyčyć jašče, i biez asablivych ciažkaściaŭ — navat Rasieja, zdajecca, paabiacała paŭtara miljarda kredytu. Ale čamu tady Łukašenka dy inšyja vyšejšyja čynoŭniki tak chvalujucca z pryčyny padvyšeńnia deficytu zamiežnaha handlu? Vidać, tamu što da nastupnych vybaraŭ treba praciahnuć nia hod, a try. Na hety termin va ŭładaŭ pavinnaja być kancepcyja pryciahnieńnia zamiežnaj valuty. A, akramia pazykaŭ, isnuje tolki adna jaje krynica — heta zamiežnyja investycyi. Lepiej za inšych heta razumieje Nacbank, dziakujučy namahańniam jakoha možna biez asablivaje aściarohi zachoŭvać svaje rubli, dalary ci eŭra ŭ biełaruskich bankach. Pakul što možna…

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0