Fłeš-moby
Specsłužbam ciažka niešta inkryminavać čałavieku, što demanstratyŭna zapluščyŭ vočy i adviarnuŭsia ad vialikaha teleekranu, na jakim tranślujucca biełaruskija naviny. Apošnija fłeš-moby naviedvajuć milicyjanty ŭ cyvilnym, nieviadomyja zdymajuć akcyi na videa i navat zatrymlivajuć udzielnikaŭ z metaj daznacca, chto arhanizatar. «Naša praviła – dziejničać spakojna i zładžana, a hałoŭnaje - u miežach zakonu, tady jašče i kajf zdolejem złavić», – kaža adzin z aktyvistaŭ fłeš-mob-ruchu na staronkach kaardynacyjnaha centru ŭ Internecie.
Arhanizataraŭ akcyi znajści ciažka, a časam ich paprostu niemahčyma vyličyć: ideja padajecca ŭ Siecivie, abmiarkoŭvajecca, dapaŭniajecca i ŭvasablajecca kalektyŭna. Ale z hetaha mohuć skarystać pravakatary. Za dzień da praviadzieńnia fłeš-mobu «15 chvilin maŭčańnia» na Niamizie ŭ niadzielu niechta padaŭ ideju padčas akcyi ŭziacca za ruki ŭ žyvy łancuh. Zavadatary raspaznali pravakacyju: «Jak tolki my voźmiemsia za ruki, padpadziem pad artykuł, davodźcie da ŭsich, što nijakim čynam nia varta hetaha rabić!»
Samaarhanizacyja
Biełaruskaja supołka «by_mob» maje svaje mety: svaimi akcyjami vykazać pratest suprać dziejańniaŭ ułady. U subotu na by_mob źjaviłasia adozva złučyć usie inicyjatyvy ŭ adziny fłeš-mob ruch dy vypracavać prahramu praviadzieńnia adnoj «niečakanaj» akcyi na tydzień. «Kab padvysić efektyŭnaść akcyj, paźbiehnuć razdrobnienaści i pravakacyj», – tłumačać «fłeš-mobery». Na nastupny ž dzień u Miensku prajšła samaja šmatlikaja fłeš-mob akcyja – kala 500 čałaviek sabralisia na nabiarežnaj Śvisłačy i stali łancuhom z zapalenymi śviečkami na 15 chvilin. Minaki tolki dzivilisia. «Heta fłeš-mob - sposab vykazać svaju dumku biaź lišnich słovaŭ», – patłumačyli im. I niekatoryja ź ich stali ŭ łancuh.
Historyja
Fłeš-mob – dzicia mabilnaj suviazi. Pieršy fłeš-mob zładziŭ try hady tamu biznesoviec ź Ńju-Jorku, jaki razasłaŭ pa elektronnaj pošcie paŭsotni paviedamleńniaŭ z prapanovaj prosta tak sabracca ŭ adnoj z kramaŭ na Manhetanie. Z tych časoŭ fłeš-moby (litaralna – «stvareńnie natoŭpu») nabyli masavy charaktar, raz-poraz ładziačysia ci nia ŭ kožnym bujnym horadzie va ŭsim śviecie. Pry kancy lipienia ŭ Kijevie projdzie II Festyval fłeš-mobaŭ.
Pieršy biełaruski fłeš-mob adbyŭsia 24 žniŭnia 2003 h. – kali da skulptury «Babula, što pradaje siemki» la ŭvachodu ŭ Kamaroŭski rynak, niekalki dziasiatak čałaviek uskłali «čupa-čupsy».
Pratestnaść
Va ŭsim śviecie fłeš-mob ličycca nia bolš čym zabavaj, jakaja nia maje vytłumačalnaha sensu. Jak, naprykład, akcyja ŭ Londanie, kali dźvie sotni čałaviek pa čarzie pytalisia ŭ kniharni niaisnyja tvory niaisnych aŭtaraŭ. U Biełarusi fłeš-mob -- nadańnie sensu biessensoŭnym učynkam. Biełaruskija fłeš-moby natchniajucca palityčnymi abstavinami. Zakryćcio EHU i jak reakcyja – kalektyŭnyja čytańni padručnikaŭ na Kastryčnickaj. Źmiena farmatu radyjo «Roks» z roku na šanson. Reakcyja – kalektyŭny špacyr z pryjomnikami, abviazanymi čornaj stužkaj. Patrabavańnie mera Miensku spłacić za ačystku kanalizacyi padčas mitynhu na Kastryčnickaj. Reakcyja – čarha na Hałoŭpaštampcie z achvočych unieści svaju 1000 rub. na patreby «Mienskvodakanału». Patrebnuju sumu, praŭda, nie sabrali, bo kasirka ad razhublenaści začyniła svajo akienca...
«Nie ździŭlusia, kali začynicca pierad tryma sotniami naviednikaŭ muzej vialikaj ajčynnaj vajny, kiraŭnictva jakoha narakała na žudasnyja straty padčas mitynhaŭ», – žartuje adzin z «fłeš-moberaŭ».
❏
TOP-5 fłeš-mobaŭ viasny-2006
1. «15 chvilinaŭ maŭčańnia» – z nahody inaŭhuracyi i palityčnych represij. Nabiarežnaja Śvisłačy, 9 krasavika.
2. «Viartajem hrošy Mienskvodakanału» – pieravod hrošaj za vyjezd kamunalnych słužbaŭ na Kastryčnickuju płošču. Hałoŭpaštamt, 3 krasavika.
3.»Nia budziem hladzieć i słuchać chłuśniu!» – prahlad navinaŭ ONT z zaviazanymi vačyma i ŭ słuchaŭkach. Kastryčnickaja płošča, 29 sakavika.
4. «Biełyja karabliki» – puskańnie papiarovych karablikaŭ pa race ź imionami palitviaźniaŭ. Nabiarežnaja Śvisłačy, 4 krasavika.
5. «Skiniem z vušej łokšynu!» – napaŭnieńnie skrynki ź lahatypam BT łokšynaj roznych hatunkaŭ. Pł. Jakuba Kołasa, 28 sakavika.
Vosiem praviłaŭ udzielnika fłeš-mobu:
1. Źjavicca ŭ dakładna vyznačany čas.
2. Nie vitacca z astatnimi ŭdzielnikami.
3. Nie vyłučacca z šerahu ludziej, jakija sabralisia.
4. Dziejničać tolki pa planie.
5. Być ćviarozym i adekvatnym.
6. Nie trymać anijakich kamprametujučych, navat uskosna, rečaŭ i pradmietaŭ.
7. Dziejničać tolki ŭ miežach zakonu i marali.
8. Chucieńka źniknuć pry kancy akcyi.
❏
Fłeš-mob
– heta niečakanaje źjaŭleńnie natoŭpu ludziej u peŭnym miescy i ŭ peŭny čas. Akcyja doŭžycca nia bolej za piać chvilin pa zahadzia raspracavanym planie. Akcyi zaŭždy niehvałtoŭnyja, ananimnyja, časta vykarystoŭvajuć pryjomy absurdu, epatažu.
Kamientary