Irłandyja nasustrač Biełarusi

Prahałasavaŭšy za ratyfikacyju Lisabonskich pahadnieńniaŭ, irłandcy sami taho nie viedajučy zrabili jašče adzin značny krok nasustrač biełarusam. Piša Aleś Pilecki.

Słovazłučeńnie Jeŭrapiejski Sajuz hučyć z ekranaŭ biełaruskich televizaraŭ štorazu čaściej. Asabliva paśla raptoŭnaj źmieny kursu kiraŭnictva krainy na ciesnaje supracoŭnictva z Zachadam i tym samym Jeŭrasajuzam u pryvatnaści. Kali raniej Jeŭropaj biełarusaŭ pałochali, to zaraz vyjaviłasia, što z krainami ES my chočam budavać ciesnaje i ŭzajemavyhadnaje supracoŭnictva. I biełarusy patrochu pačynajuć pazirać na Zachad, jak na adkrytuju i pryvabnuju prastoru. Voś tolki mała chto dobra razumieje, što za źvier chavajecca za hetymi słovami — Jeŭrapiejski Sajuz.

Usio pačałosia adrazu paśla vajny, kali Čerčyl, pramaŭlajučy ŭ 1946 hodzie ŭ Ciurychu, zajaviŭ ab nieabchodnaści stvareńnia «Złučanych Štataŭ Jeŭropy». Ideja była nie takaja i novaja, adnak nasoŭvałasia chałodnaja vajna, bolšaść krain tolki pačała adnaŭlać haspadarku i prapanavanaja Čerčylem ideja jeŭrapiejskaj intehracyi była ŭspryniataja pazityŭna.

Adnak baćkam Jeŭrasajuzu možna nazvać nie Čerčyla, a Žana Mane — francuzskaha palityka, jaki kiravaŭ kamisaryjatam pa płanavańni i administracyi va ŭradzie De Hola. Mienavita Mane padrychtavaŭ prajekt abjadnanaj Jeŭropy, a potym damohsia jaho pryniaćcia kiraŭnikami viadučych jeŭrapiejskich krain. Pieršaj arhanizacyjaj — pratatypam Jeŭrasajuza — stała Jeŭrapiejskaje abjadnańnie vuhalu i stali, stvoranaje ŭ 1952 hodzie. Arhanizacyja, kudy ŭvajšli Francyja, Italija, FRH, Niderłandy, Bielhija i Luksiemburh. Paśla było dałučeńnie da novaj arhanizacyi Vialikabrytanii, Danii i Irłandyi (u 1973 h.), padpisańnie Šenhienskaha pahadnieńnia (u 1985‑m) i, narešcie, padpisańnie ŭ 1992 hodzie Maastrychckaj damovy, jakaja i pakłała pačatak tamu Jeŭrapiejskamu sajuzu, jaki my ŭsie siońnia viedajem.

Važnaj pryčynaj pašyreńnia i raźvićcia Jeŭrasajuzu byŭ razvał SSSR. ES, jak arhanizacyja ekanamičnaha supracoŭnictva, moh aktyŭna supracoŭničać tolki z tymi dziaržavami, što mieli volny rynak. Vialikuju rolu adyhrali ŭ hetym płanie aksamitnyja revalucyi, što adbylisia va Ŭschodniaj i Centralnaj Jeŭropie ŭ kancy epochi savieckaha panavańnia. Paśla ŭźjadnańnia Hiermanii ŭžo ništo nie mahło strymać pracesu jeŭrapiejskaj intehracyi.

Jeŭrasajuz z času svajho aficyjnaha źjaŭleńnia ŭ studzieni 1993 hoda źmianiaŭsia tolki pavodle formy — jurydyčnaja baza jaho dziejnaści zastavałasia niaźmiennaj. Pa svajoj sutnaści

ES nie padobny ni da adnaho z palityčnych utvareńniaŭ, što isnavali raniej.

Hetkaja asablivaść ES značna źmianšała jaho vahu na mižnarodnaj arenie. Źjaŭlajučysia ekanamičnym hihantam, Jeŭrasajuz nie moh pravodzić uzhodnienaj zamiežnaj palityki. Što niehatyŭna adbivałasia na pierśpiektyvach raźvićcia. Tut pakazalnaja historyja z budaŭnictvam rasijskaha hazapravoda pa dnie Bałtyjskaha mora: Hiermanija aktyŭna łabiruje hety prajekt, a šerah dziaržaŭ (Polšča, Danija) sprabujuć jaho zatarmazić. U ES taksama niama ŭłasnych vajskovych farmiravańniaŭ. Hety fakt asłablaje jaho pazicyi jašče bolš, čym niaŭzhodnienaja mižnarodnaja palityka. Možna pryhadać 1999 hod, kali nivodnaja jeŭrapiejskaja dziaržava nie mahła pieraškodzić ZŠA pravieści kampaniju ŭ Sierbii. Jeŭrasajuz byŭ nie ŭ stanie samastojna vyrašyć toj kanflikt.

Situacyja moža kardynalna źmianicca, kali budzie kančatkova ratyfikavany Lisabonski traktat. Jon praduhledžvaje častkovaje pazbaŭleńnie krain‑udzielnic suvierenitetu na karyść uładnych struktur Jeŭrasajuza. I ES zmoža pieratvarycca z ekanamičnaj u realnuju palityčnuju siłu. Zdolnuju prymać kankretnyja rašeńni, jakija buduć mieć vahu na mižnarodnaj arenie. Dahetul takoj mahčymaści ŭ Jeŭrasajuza nie było, jak nie było i adzinaj pazicyi pa cełamu błoku pytańniaŭ mižnarodnych znosin.

Daŭniaja ideja Čerčyla ab stvareńni «Złučanych Štataŭ Jeŭropy» moža narešcie ŭvasobicca ŭ realnaść. Dla nas uzmacnieńnie patencyjnaha sajuźnika budzie adnaznačna pazityŭnaj źjavaj. Jeŭrasajuzu jaŭna brakavała kankretnaj i mietanakiravanaj palityki ŭ dačynieńni da Biełarusi. Mahčyma, što 2 kastryčnika irłandcy, prahałasavaŭšy za ratyfikacyju Lisabonskich pahadnieńniaŭ, sami taho nie viedajučy, zrabili jašče adzin značny krok nasustrač Biełarusi.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0