Narkałobi i vytvorcy marychuany prasoŭvajuć jaje jak biaśpiečny srodak vyrašeńnia šerahu prablem sa zdaroŭjem — u tym liku tryvohi, depresii, bolu i parušeńniaŭ snu. Adnak, jak pakazali apošnija detalovyja daśledavańni, navat redkaje ŭžyvańnie traŭki źviazana z padvyšanaj ryzykaj psichičnych razładaŭ, a ŭ moładzi — i z horšym raźvićciom pamiaci, kahnityŭnych zdolnaściej i ŭmieńnia kantralavać svaje pavodziny i emocyi.
Marychuana — narkatyčnaje rečyva, jakoje atrymlivajuć z vysušanych častak raśliny kanoplaŭ. Jaje psichaaktyŭny efiekt abumoŭleny nie ałkałoidami, a kanabinoidami — chimičnymi złučeńniami, jakija ŭździejničajuć na mozh. Asnoŭny ź ich — tetrahidrakanabinoł (THK), jaki źmianiaje śviadomaść, nastroj i ŭsprymańnie. Usiaho ŭ kanoplach vyjaŭlena bolš za 500 chimičnych złučeńniaŭ, u tym liku bolš za 100 kanabinoidaŭ.
Hieahrafija lehalizacyi marychuany z kožnym hodam pašyrajecca, a niekatoryja kampanii prasoŭvajuć jaje amal jak srodak ahulnaha azdaraŭleńnia — padobna da vitaminnych dabavak. U ZŠA, pavodle danych Upraŭleńnia pa baraćbie sa złoŭžyvańniem psichaaktyŭnymi rečyvami i psichičnym zdaroŭjem za 2024 hod, najbolšy rost užyvańnia nazirajecca siarod starejšych za 60 hadoŭ ludziej. Časta heta źviazana z vykarystańniem u miedycynskich metach — naprykład, pry bolu, artrycie, prablemach sa snom abo tryvožnych stanach.
Razam z tym navukovyja źviestki pakazvajuć, što rehularnaje ŭžyvańnie marychuany źviazana z paharšeńniem kahnityŭnych funkcyj. U daśledavańni, apublikavanym u 2025 hodzie ŭ časopisie JAMA Network Open, vučonyja praanalizavali bolš za tysiaču darosłych z vykarystańniem niejravizualizacyi. U ludziej, jakija pastajanna ŭžyvali marychuanu, nazirałasia nižejšaja aktyŭnaść mozhu padčas vykanańnia zadańniaŭ na pracoŭnuju pamiać u paraŭnańni z tymi, chto jaje nie ŭžyvaŭ.
Doŭhaterminovaje ŭžyvańnie taksama asacyjujecca sa strukturnymi źmienami mozhu, u tym liku źmienami jaho abjomu. Hetyja efiekty bolš vyraznyja ŭ ludziej, jakija pačali ŭžyvać marychuanu ŭ padletkavym uzroście, kali mozh jašče farmujecca.
Asobnyja daśledavańni pakazvajuć źmieny ŭ biełym rečyvie mozhu ŭ tych, chto pačaŭ užyvańnie da 16 hadoŭ. Biełaje rečyva zabiaśpiečvaje suviaź pamiž roznymi adździełami mozhu, tamu jaho parušeńni mohuć adbivacca na vykanaŭčych funkcyjach — zdolnaści kantralavać pavodziny, prymać rašeńni i strymlivać impulsy. U maładych karystalnikaŭ heta časta prajaŭlajecca ŭ bolšaj impulsiŭnaści i ciažkaściach z vykanańniem składanych kahnityŭnych zadač.
U mietaanalizie dziasiatkaŭ daśledavańniaŭ, apublikavanym u časopisie Addiction, užyvańnie marychuany taksama było źviazana sa źmienami ŭ strukturach mozhu, u pryvatnaści ŭ mindalinie — vobłaści, jakaja ŭdzielničaje ŭ apracoŭcy emocyj.
Asobnuju ŭvahu daśledčyki nadajuć padletkam. U maštabnym daśledavańni Kalifarnijskaha ŭniviersiteta ŭ San-Dyjeha z udziełam kala 11 000 padletkaŭ było vyjaŭlena, što karystalniki marychuany mieli horšyja pakazčyki raźvićcia mozhu. U ich adznačalisia słabiejšyja vyniki ŭ vierbalnaj pamiaci, nižejšaja chutkaść apracoŭki infarmacyi, horšy kahnityŭny kantrol, a taksama prablemy z pracoŭnaj pamiaćciu i prastoravymi navykami.
Daśledčyki ŭličyli šerah faktaraŭ — sacyjalna-demahrafičnyja ŭmovy, siamiejnuju historyju zaležnaściej, užyvańnie inšych rečyvaŭ i navat prenatalnaje ŭździejańnie. Heta dazvoliła maksimalna źnizić upłyŭ pabočnych faktaraŭ na vyniki, chacia całkam vyklučyć ich u padobnych daśledavańniach niemahčyma.
Cikava, što ŭ rańnich hadach budučyja karystalniki marychuany niaredka navat apiaredžvali adnahodkaŭ pa asobnych kahnityŭnych pakazčykach. Adnak z uzrostam i rostam intensiŭnaści ŭžyvańnia ich raźvićcio zapavolvałasia, u toj čas jak u inšych padletkaŭ praciahvałasia.
Jak tłumačać navukoŭcy, mozh maładoha čałavieka asabliva ŭraźlivy, bo praciahvaje farmavacca prykładna da 25 hadoŭ. THK moža ŭpłyvać na raźvićcio sistem, adkaznych za pryniaćcie rašeńniaŭ, rehulacyju emocyj i miechanizmy ŭznaharodžańnia.
Novyja daśledavańni taksama pakazvajuć, što navat epizadyčnaje ŭžyvańnie marychuany ŭ padletkavych hadach — naprykład, raz na miesiac ci radziej — źviazana z pavyšanaj ryzykaj psichičnych razładaŭ i horšymi vynikami ŭ navučańni. Važna adznačyć, što havorka idzie pra statystyčnuju suviaź, jakaja nie abaviazkova aznačaje pramuju pryčynna-vynikovuju zaležnaść.
U daśledavańni z udziełam bolš čym 460 000 padletkaŭ va ŭzroście 13—17 hadoŭ tyja, chto ŭžyvaŭ marychuanu na praciahu apošniaha hoda, čaściej paviedamlali pra simptomy depresii, tryvožnych razładaŭ, psichozu i bipalarnaha razładu.
«My nie znachodzim takoha ŭzroŭniu ŭžyvańnia marychuany ŭ padletkaŭ, pry jakim nie nazirałasia b niehatyŭnych efiektaŭ», — adznačaje ŭ intervju The Wall Street Journal psichijatr Rajan Sułtan z Kałumbijskaha ŭniviersiteta.
Akramia taho, pačatak užyvańnia da 18 hadoŭ istotna pavialičvaje ryzyku raźvićcia zaležnaści. Situacyju ŭskładniaje i toje, što sučasnyja pradukty mohuć utrymlivać vielmi vysokija kancentracyi THK — da 90%, u toj čas jak u naturalnych formach kanoplaŭ jaho ŭzrovień zvyčajna składaje niekalki pracentaŭ.
Na hetym fonie vobraz marychuany jak «biaśpiečnaha» abo navat karysnaha rečyva vyhladaje ŭsio mienš pierakanaŭčym. Navuka pakul nie daje padstaŭ ličyć jaje biezryzykoŭnaj — asabliva kali havorka idzie pra padletkaŭ, dla jakich navat epizadyčnaje ŭžyvańnie moža mieć doŭhaterminovyja nastupstvy dla mozhu i psichičnaha zdaroŭja.
Kamientary
Čamu ŭ takich artykułach kožny čas pišuć: “nu voś, a vy kazali, što traŭka biaśpiečnaja”? Dy nichto nie kazaŭ hetaha! Kazali inšaje: jana ŭ šmat čym biaśpiečniejšaja za ałkahol! Dekryminilizyja traŭki - adziny šlach dla razumnaha hramadstva!