Doŭhi čas Narviehija, Šviecyja i Danija byli viadomyja tym, što zmahalisia sa złačynnaściu praz prafiłaktyku i reabilitacyju, a nie praz bolš žorstkija pakarańni. Adnak novaje daśledavańnie pakazvaje: za apošnija 15 hadoŭ hetyja krainy ŭsio bolš pierachodziać da palityki, u jakoj hałoŭny akcent robicca na kantroli i pakarańni. Udzielnikaŭ bandaŭ usio čaściej usprymajuć nie jak ludziej, jakim patrebna dapamoha, a jak pahrozu dla hramadstva.
Daśledčyki z Danii i Šviecyi praanalizavali, jak za apošnija piatnaccać hadoŭ źmianiałasia palityka ich krain, a taksama Narviehii ŭ adnosinach da bandaŭ. Jak piša narviežskaja internet-hazieta pra navuku Forskning.no, aŭtary vyvučyli dziaržaŭnyja prahramnyja dakumienty i pryjšli da vysnovy, što padychod paŭnočnych krain prykmietna źmianiŭsia.
Kali raniej pravaparušalnikaŭ pieravažna razhladali jak ludziej, čyje pavodziny šmat u čym abumoŭlenyja sacyjalnymi prablemami, to ciapier usio čaściej ich usprymajuć jak pahrozu dla hramadskaj biaśpieki. Adpaviedna mianiajucca i miery baraćby sa złačynnaściu — ad prafiłaktyki da bolš žorstkaha kantrolu i pakarańnia.
Pieršaj na šlach pieramien stała Danija, urad jakoj u 2009 hodzie paśla niekalkich vypadkaŭ stralaniny ŭ vialikich haradach pryniaŭ pieršuju prahramu pa baraćbie z bandami. Z taho času byŭ pryniaty šerah novych mier, i kryminalny kodeks pastupova pastražeŭ.
Aŭtary daśledavańnia ličać, što pryčynaj stali nie tolki ŭzrovień złačynnaści, ale i źmianieńnie palityčnaj kultury, jakaja pačała addavać pieravahu mieram kantrolu.
U Šviecyi pierachod da bolš žorstkaj kryminalnaj palityki pačaŭsia paśla 2019 hoda, kali ŭ krainie rezka ŭzrasła kolkaść uzbrojenych napadaŭ i vypadkaŭ užyvańnia ahniastrelnaj zbroi, źviazanych ź dziejnaściu band.
Z 2022 hoda šviedskija ŭłady jašče bolš uzmacnili baraćbu z arhanizavanaj złačynnaściu i złačynnaściu siarod niepaŭnaletnich. Siońnia ŭ krainie navat abmiarkoŭvajecca mahčymaść panizić uzrost kryminalnaj adkaznaści, jaki ciapier składaje 15 hadoŭ.
U Narviehii pierachod da bolš žorstkaha padychodu adbyvajecca pastupova. Kali da siaredziny 2010‑ch hadoŭ asnoŭny akcent rabiŭsia na sacyjalnaj padtrymcy i intehracyi, to ŭradavy dakład pra dziciačuju i padletkavuju złačynnaść, padrychtavany ŭ 2020 hodzie, užo źviazvaŭ jaje pieradusim ź dziejnaściu band i arhanizavanaj złačynnaściu. Choć dakumient tak i nie byŭ razhledžany parłamientam, jaho padychody paźniej vykarystali pry raspracoŭcy novych prahram pa baraćbie z bandami.
Ad dapamohi da kiravańnia ryzykami
Aŭtary daśledavańnia adznačajuć, što źmianiłasia nie tolki zakanadaŭstva, ale i sama łohika baraćby sa złačynnaściu.
Kali raniej hałoŭnaj zadačaj było praduchilić papadańnie maładych ludziej u kryminalnaje asiarodździe praz pracu ź siemjami, škołami i miascovymi supolnaściami, to ciapier usio bolšuju rolu adyhryvajuć palicejski kantrol, acenka ryzyk, nazirańnie i apieratyŭnaja infarmacyja.
U palityčnych dakumientach udzielniki band usio čaściej apisvajucca nie jak ludzi, jakim patrebnaja dapamoha, a jak pahroza hramadstvu.
Aŭtary daśledavańnia adznačajuć, što ŭzmacnieńnie žorstkaści kryminalnaj palityki abvastraje jašče adnu prablemu — nieabchodnaść znajści bałans pamiž hramadskaj biaśpiekaj i pravami dziaciej i moładzi.
Choć pryncyp reabilitacyi asudžanych u skandynaŭskich krainach farmalna nie admienieny, na praktycy mahčymaściaŭ dla jaho realizacyi stanovicca ŭsio mienš.
Turmy sutykajucca ź niedachopam supracoŭnikaŭ i inšych resursaŭ, tamu prahramy reabilitacyi pastupova skaračajucca. Adnačasova zakryvajucca adkrytyja papraŭčyja ŭstanovy, dzie viartańnie asudžanych da narmalnaha žyćcia było adnym z hałoŭnych pryjarytetaŭ.
Źmianiajecca i skład źniavolenych. U turmach ciapier bolš maładych mužčyn, asudžanych za hvałtoŭnyja i seksualnyja złačynstvy. Jany adbyvajuć bolš praciahłyja terminy pakarańnia, a ich reabilitacyja patrabuje inšych prahram i mietadaŭ, čym tyja, što tradycyjna vykarystoŭvalisia ŭ skandynaŭskich turmach.
Jašče adna važnaja vysnova daśledavańnia — bandy ŭsio radziej dziejničajuć vyklučna ŭ miežach adnoj krainy. Jany vykarystoŭvajuć sacyjalnyja sietki, kab vierbavać dziaciej i padletkaŭ, padtrymlivajuć mižnarodnyja suviazi i dziejničajuć u niekalkich krainach adnačasova.
Pryharad Stakholma, dzie arudujuć bandyty-padletki ź liku mihrantaŭ, staŭ adnym z samych niebiaśpiečnych miescaŭ Jeŭropy
«Šviecyja nikoli raniej nie bačyła ničoha takoha». Krainu zachlisnuła chvala zabojstvaŭ, na dapamohu palicyi idzie armija
Bandyty ŭ Šviecyi zdabyvali sakretnuju infarmacyju ad palicyi praz łožak
Ciapier čytajuć
Pasoł Ukrainy pa pytańniach Biełarusi adkazaŭ na dyskusiju Viačorki i krytykaŭ Cichanoŭskaj: Vaša ŭzajemnaja nieprymalnaść adyhryvaje vielmi niekanstruktyŭnuju rolu4949
Kamientary