Manaški razburyli ŭ Navahrudku škołu, jakuju pabudavali śviatyja mučanicy, i ciapier prosiać hrošy na navabud
Siostry-nazarecianki ŭłasnymi namahańniami ŭźviali dla horada škołu, a padčas vajny dobraachvotna addali svaje žyćci ŭ abmien na vyzvaleńnie miascovych žycharoŭ. Ichnija sučasnyja pierajemnicy razburyli spadčynu mučanic dziela prajekta novaha kompleksu, jaki nie moža być realizavany zakonna.
Razbureńnie budynka klaštara nazarecianak pa vulicy 1 Maja pačałosia jašče ŭviesnu. Ciapier siostry zapisali videazvarot, u jakim paviedamili, što ad klaštara nie zastałosia i fundamientaŭ. I zaklikali achviaravać na novy abjekt.
Jak piša telehram-kanał «Spadčyna», siostry-nazarecianki prybyli ŭ Navahrudak 4 vieraśnia 1929 hoda. Biskup Zyhmunt Łazinski pieradaŭ im dom nasuprać Fary i ziamielny ŭčastak, adnak budynak admoviŭsia vyzvalać miascovy starosta. Praz heta spačatku manaški adkryli škołu ŭ arandavanym pamiaškańni, a paśla skasavańnia dahavora arendy ŭ 1932 hodzie pačali ŭźviadzieńnie ŭłasnaha abjekta. Budaŭnictva draŭlanaha dvuchpaviarchovaha školnaha budynka išło ź lutaha pa vierasień 1933 hoda. Sami siostry pasialilisia pobač u adnapaviarchovym muravanym žyłym domie.
U 1939 hodzie savieckaja ŭłada kanfiskavała budynak škoły i pieratvaryła jaho ŭ savieckuju dziesiacihodku z ruskaj i polskaj movami navučańnia. Kab zastacca na terytoryi svajoj majomaści, manaški ŭładkavalisia tudy pracavać prybiralščycami. Adnak nieŭzabavie ich vysielili spačatku z žyłoha doma, a viasnoj 1940 hoda kanfiskavali i reštki haspadarčych pabudoŭ. Siostry byli vymušanyja razyścisia pa pryvatnych kvaterach znajomych miascovych žycharoŭ.
Z pačatkam niamieckaj akupacyi ŭ 1941 hodzie manaški zmahli viarnucca ŭ svoj klaštarny dom, ale samu škołu zaniali spačatku sałdaty viermachta, a paźniej — miascovyja kałabaranty-«rahuleŭcy». Nieŭzabavie kałabaranty znoŭ vysielili siaścior, zahadaŭšy im pierasialicca ŭ pusty były jaŭrejski dom na toj ža vulicy.
Trahičnaja raźviazka adbyłasia ŭletku 1943 hoda padčas niamieckaj karnaj apieracyi «Hierman». U noč na 18 lipienia hiestapa aryštavała kala 120 miascovych žycharoŭ i ksiandza Alaksandra Ziankieviča dla dalejšaha rasstrełu. 31 lipienia Maryja Steła (Adela Mardasievič) i jašče dziesiać siaścior-nazarecianak dobraachvotna pajšli ŭ hiestapa, prapanavaŭšy svaje žyćci ŭ abmien na aryštavanych. Niamieckija ŭłady pahadzilisia: haradžan adpravili na prymusovyja pracy ŭ Rejch (usie jany pieražyli vajnu), a 1 žniŭnia 1943 hoda adzinaccać manašak byli rasstralanyja ŭ Bataroŭskim lesie. Paźbiehnuć śmierci ŭdałosia tolki adnoj ź ich — Małhažacie Banaś, jakaja ŭpotaj žyła ŭ tym samym nievialikim haspadarčym domiku pry škole. Praź niekalki dzion paśla zabojstva niamieckija akupanty vyvieźli i razrabavali rečy kanhrehacyi.
U 2000 hodzie Papa Jan Pavieł II pryličyŭ 11 navahrudskich mučanic da liku błažennych. Paźniej histaryčny budynak škoły byŭ viernuty kanhrehacyi i adramantavany dziakujučy achviaravańniam viernikaŭ.
U videazvarocie siostry pakazali taksama prajekt novaha budynka na miescy škoły i zakładku padmurkaŭ. Nazarecianki źbirajucca pabudavać trochpaviarchovy muravany budynak, padobny da ofisaŭ pačatku 2000‑ch hadoŭ, nakryty schilnym dacham i ź vialikimi murałami ŭ tarcach, jaki nie maje ničoha ahulnaha z histaryčnym.
Adnak, jak źviartaje ŭvahu «Spadčyna», jakaść prajekta znachodzicca na nizkim uzroŭni ź vidavočna niepraparcyjnymi elemientami. Bolš za toje, ni ŭ jakim varyjancie hety prajekt nie moža być zakonna realizavany ŭ hetym miescy.
Zhodna z prajektam zon achovy histaryčnaha centra Navahrudka, učastak siaścior-nazarecianak znachodzicca ŭ zonie, dzie zabaroniena ŭźviadzieńnie budynkaŭ vyšynioj bolš za 8 mietraŭ. Takim čynam, pabudavać bolš za dva pavierchi pad schilnym dacham nie atrymajecca. Kali ž ličyć heta novym budaŭnictvam — bo ad staroha budynka nie zastałosia i padmurkaŭ, — to abjekt musić być bolš čym u dva razy mienšym u płanie za papiaredni (maksimum 8 na 12 mietraŭ). Akramia taho, prama zabaroniena źmianiać architekturu zabudovy pry jaje ramoncie abo rekanstrukcyi.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ
Kamientary