Navuka i technałohii11

Asteroid, jaki źniščyŭ dynazaŭraŭ, moh vyklikać pažary pa ŭsioj płaniecie

Kala 66 miljonaŭ hadoŭ tamu padzieńnie hihanckaha asteroida na Ziamlu mahło pryvieści da amal imhniennaha vymirańnia dynazaŭraŭ i mnohich inšych vidaŭ žyvioł i raślin. Novyja daśledavańni pakazvajuć, što adnym z hałoŭnych faktaraŭ katastrofy mahli stać hłabalnyja pažary, vyklikanyja nastupstvami ŭdaru. Pra heta havorycca ŭ daśledavańni, apublikavanym u navukovym časopisie Journal of Geophysical Research: Biogeosciences, piša vydańnie Popular Science.

Zdymak ilustracyjny. Fota: vecteezy.com

Pavodle acenak navukoŭcaŭ, asteroid mieŭ kala 10 kiłamietraŭ u dyjamietry i ruchaŭsia da Ziamli z chutkaściu prykładna 1600 mietraŭ u siekundu. Siła sutyknieńnia była ekvivalentnaja kala 100 teratonam traciłu — heta bolš čym u miljard razoŭ macniej za vybuchi atamnych bombaŭ u Chirasimie i Nahasaki.

U vyniku ŭdaru ŭtvaryŭsia kratar šyrynioj kala 100 kiłamietraŭ i hłybinioj kala 30 kiłamietraŭ. U atmaśfieru było vykinuta kala 25 tryljonaŭ ton parod i pyłu. Častka raspalenaha materyjału viarnułasia na pavierchniu ŭ vyhladzie vohniennych čaścinak — śfieruł, jakija mahli padpalvać lasy.

Navukoŭcy z amierykanskaha Univiersiteta Pierdju i inšych ustanoŭ vykarystali kampjutarnaje madelavańnie ŭdaru i paraŭnali jaho z danymi ab śladach pyłu, znojdzienymi ŭ Paŭnočnaj Amierycy. Jany pryjšli da vysnovy, što nie tolki raspalenyja abłomki, ale i vielizarnaja pyłavaja chmara mahli adyhrać vyrašalnuju rolu ŭ katastrofie.

Pavodle mierkavańnia daśledčykaŭ, płast pyłu ŭ atmaśfiery moh dziejničać jak svojeasablivy «termas», mocna nahravajučy pavierchniu Ziamli. Raźliki pakazvajuć, što jon moh uzmacnić nahreŭ prykładna ŭ 3,5 raza ŭ paraŭnańni tolki z uździejańniem kamiennych abłomkaŭ. Heta mahło vyklikać masavyja pažary i zahubić vialikuju kolkaść žyvych istot za vielmi karotki čas.

Adnak navukoŭcy adznačajuć, što nastupstvy ŭdaru mahli pryvieści i da inšaha scenaru — praciahłaha pachaładańnia i hoładu. Paśla taho jak pažary zhaśli, pył u atmaśfiery moh zakryć soniečnaje śviatło na hady ci navat dziesiacihodździ, što parušyła b fotasintez i vyklikała b razbureńnie charčovych łancužkoŭ.

Adzin z aŭtaraŭ daśledavańnia Brendan Džonsan zajaviŭ, što vyniki paćviardžajuć: mienavita ŭdar asteroida staŭ pryčynaj maštabnaha vymirańnia, ale poŭnaja karcina padziej jašče vyvučajecca.

Niekatoryja navukoŭcy staviacca da hipotezy hłabalnych pažaraŭ aściarožna. Jany adznačajuć, što bolšaść śviedčańniaŭ takich uzharańniaŭ pakul znojdziena tolki ŭ Paŭnočnaj Amierycy, jakaja znachodziłasia bližej da miesca padzieńnia asteroida. Dla kančatkovaha paćviardžeńnia teoryi nieabchodnyja dadatkovyja dokazy ź inšych rehijonaŭ płaniety.

Kamientary1

  • Žvir
    29.07.2026
    Cikava. A morapłavajučyja napeŭna j nie zaŭvažyli katastrofy.

Ciapier čytajuć

Kolki biełarusaŭ atrymali polskaje hramadzianstva za apošni čas. Ličby ŭražvajuć8

Kolki biełarusaŭ atrymali polskaje hramadzianstva za apošni čas. Ličby ŭražvajuć

Usie naviny →
Usie naviny

Adnakurśniki ź Minskaha suvoraŭskaha vučylišča zahinuli pa roznyja baki vajny z roźnicaj u piać dzion15

Jak doŭha nie znošvajucca dalary? Voś jaki termin majuć 5, 50 i 100 dalaraŭ2

Kiraŭnicu «Vajłdbieryz» Taćcianu Kim unieśli ŭ bazu «Miratvorca»10

Biełaruski režysior Jaŭhien Karniah stavić u Maskvie śpiektakl pra apošnija dni ŭ bunkiery Hitlera6

Na fiestyvali vodnych lichtarykaŭ u Bataničnym sadzie naviedvalnikaŭ pakusali vosy3

Rasijanie druhi raz za sutki atakavali najbujniejšy skład «Razietki» — ukrainskaha anałaha «Vajłdbieryz»1

U Biełarusi źjavicca novaja desantna-šturmavaja bryhada. Jaje raźmieściać pad Homielem24

Maładaja biełaruska trymaje ŭ strachu Maltu — pahražała miedykam i palicejskim, a kali jaje adpuścili, to pakusała partniora12

Jak Hrodna prychodzić u prytomnaść paśla subotniaha patopu FOTY4

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Kolki biełarusaŭ atrymali polskaje hramadzianstva za apošni čas. Ličby ŭražvajuć8

Kolki biełarusaŭ atrymali polskaje hramadzianstva za apošni čas. Ličby ŭražvajuć

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić