«Muziej habrejskaha supracivu» — tak nazyvajecca ekspazicyja, jakaja raskazvaje pra historyju samych paśpiachovych u Jeŭropie ŭciokaŭ habrejaŭ ź niamieckaha hieta.
Asnoŭnaja ekspazicyja raźmieščanaja ŭ pamiaškańni byłoj stajni (ciapier majsterni kaledža pa vuł. Minskaj, 66–64), dzie ŭ 1942–1943 byli baraki pracoŭnaha łahiera. Jak raskazała dyrektar Navahrudskaha
«Ziamlu chavali na haryščy, praz što stol mocna prahnułasia, vynosili ŭ kišeniach i ssypali ŭ stary kałodziež, budavali padvojnyja ścienki i zasypali ŭ prahały,— patłumačyła Tamara Viaršyckaja. — Pašancavała jašče i tamu, što ŭ hety čas niemcy ni razu nie zachodzili ŭ barak. Bo jaho nasielniki nie mylisia hadami, tam byŭ brud, niepryjemny pach, nasiakomyja». Cikava, što navat nie ŭsie žychary baraka viedali pra tajemny padkop.
Muziej arhanizavany pry finansavaj padtrymcy Mižnarodnaj arhanizacyi pa miemaryjalizacyi miescaŭ, źviazanych z Chałakostam (International Task Force), i byłoha viaźnia Džeka Kahana, jaki ciapier žyvie ŭ Łondanie. Muziej uklučaje try pakoi. Samaje vialikaje i samaje chałodnaje pamiaškańnie ŭ kancy baraka nazyvali «Dziatłaŭskaj šafaj», tamu što ŭ joj u asnoŭnym žyli viaźni z horada Dziatłava.
Siońnia tut možna ŭbačyć rekanstrujavany ŭvachod u tunel, fota, a taksama infarmacyju ab habrejskim partyzanskim atradzie pad kamandavańniem Tuvi Bielskaha, dziakujučy jakomu ŭciekačam udałosia vyratavacca. Asobna možna ŭbačyć makiet łahiera. Akazvajecca, na jaho terytoryi nie raśli drevy, nie było nivodnaj ptuški abo kata. Ich adrazu źjeli b.
U dvuch pakojach (płoščaj 13 kvadratnych mietraŭ kožnaja) pa čarciažach i apisańniach Džeka Kahana adnoŭleny interjer baraka. Tut pabudavanyja trochpaviarchovyja nary. Kožnamu viaźniu naležała prykładna 65 santymietraŭ abo 1,5 kv. mietra spalnaha miesca, tamu navat u nievialikim pamiaškańni mahło źmiaścicca bolš za 20 čałaviek. Budynak nie abahravaŭsia, u łahiery adsutničała vada. Štodzionny racyjon — 125 hramaŭ chleba i talerka supu z bulbianych ačystkaŭ.
Ciapier čytajuć
Mihrancki kryzis, arhanizavany Łukašenkam, — usio? Voś što pakazvajuć ličby4
Kamientary