Chadun i łusta: movaznaŭcy ŭ zachapleńni

Fota Julii Daraškievič

Sietka bistro «Chutka-smačna» biełarusizavała nazvy svaich stravaŭ. Jak aceńvajuć navatvory movaznaŭcy?

Źmicier Saŭka, suaŭtar knihi «Biełaruski klasyčny pravapis»:

Sama inicyjatyva sympatyčnaja. Varta tolki dać kolki paradaŭ. Nie paśpieli my adyści ad savieckaj kulinarnaj tradycyi ź jaje kartofielnym piure (pa-biełarusku, darečy, taŭpienia, taŭkanica), jak na nas navaliŭsia Halivud ź jahonymi hamburhierami i chot-dohami. Tamu treba źviarnucca da našaj historyi, što nazapasiła bahata ŭłasnych nazovaŭ kulinarnych stravaŭ. Ich tolki treba adpaviednym čynam aktualizavać i prystasavać z ulikam patrabavańniaŭ času.

Kali havaryć kankretna pa nazvach, to chadun, biezumoŭna, udały varyjant, i niachaj nie pałochaje kahości synanimičnaść ź dziciačaj pryładaj, bo ŭ toj ža anhielskaj movie isnuje bieźlič značeńniaŭ adnaho i taho ž słova. Łusta, ci łuścień — heta i jość prykład udałaj aktualizacyi terminu, što ŭžo isnuje. Złatka. Kali aŭtary nazovu ŭ jakaści asnovy ŭžyvali słova «złata», to jany nia majuć racyi, bo heta starasłavianizm, jaki piarečyć pryniataj praktycy poŭnahałośsia ŭ biełaruskaj movie. Ja prapanavaŭ by jakiś inšy varyjant, naprykład smažań.

Nadzieja Šakun, supracoŭnica Instytutu movaznaŭstva:

U dačynieńni da chaduna i łusty/łuścienia mnie ŭsio zrazumieła — z pazycyi słovaŭtvareńnia ŭsio tut narmalna. Kali pabačyš dzieści takuju nazvu i sam chadun, to sens nazvy budzie zrazumieły kožnamu, chto vałodaje biełaruskaj movaj. Złatka pakidaje pytańni. Niejkaja nieprazrystaja nazva. Adnak isnuje paniatak varyjantnaści. Čym bolš budzie isnavać varyjantaŭ, tym bahaciejšaju budzie mova. Tamu pakiniem hetaje prava za aŭtarami.

Źmicier Paŭłaviec, zahadčyk katedry biełaruskaj kultury Homielskaha dziaržaŭnaha ŭniversytetu imia Skaryny:

Pazytyŭnaja źjava. My musim mieć svaje zrazumiełyja kožnamu nazvy.

U naźvie chadun mnie nie padabajecca sufiks —un, jaki maje rezkaje emacyjnaje adcieńnie, prastavataje takoje. Mahčyma, niejki inšy sufiks nadaŭ by naźvie inšuju emacyjna-vobraznuju charaktarystyku. A voś złatka — niebłahaja nazva, choć tut prasočvajecca niejki ŭpłyŭ českaj movy.

Łusta ci łuścień? Łusta hučyć tradycyjna. A łuścień praduhledžvaje, što na hetaj łuście niešta lažyć, tamu, chutčej za ŭsio, taki varyjant bolš adpaviadaje toj stravie, jakuju pad takoj nazvaj prapanuje «Chutka-smačna».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0