Uładzimier Arłoŭ. Nie piajuć pieŭni ŭ Nesebry

Uładzimier ARŁOŬ

Nie piajuć pieŭni ŭ Nesebry

Žnivieńskija marhinalii

Anklaŭ Radzimy

Kolki paraŭ amal darosłych dziaciej, supolny intelekt jakich prykładna roŭny intelektu žujki abo niedakurka, tak i nia ściamili ŭva ŭkrainskaj mytnaj deklaracyi, što takoje «hromadianstvo», nia kažučy ŭžo pra «krajinu narodžieńnia».

Subtylnaja rasiejskamoŭnaja blandynka da svajho piacihadovaha Tadzika zaŭsiody havoryć pa-polsku. Dahledzieŭšy da kanca demanstravany praź videapłejery eratyčny film, blandynka aburana vieraščyć, kab «bolšie takuju hadosť nie pokazyvali».

Da tvajoj biełaruskaj movy ŭ aŭtobusie staviacca pa-roznamu. Tadzikava maci — ździŭlena. Niemaładaja ministerskaja dama — absalutna indyferentna. Kiroŭcy pierachodziać na «Vy». Pradstaŭnica turfirmy źlohku pałochajecca. Pałkoŭnik uvieś čas śpić.

Pałkoŭnik

Ujavi ŭtulnaha chatniaha pacučka, jakoha niejkaja złaja ci dobraja siła, nia nadta źmianiŭšy pysu, pieratvaryła ŭ dźviuchnohuju istotu nižej siaredniaha rostu. Ad samaha Miensku hetaja istota žłukcić harełku, śpić i raz-poraz patrabuje spynić aŭtobus. Paśla kožnaj takoj seryi pacučok nadziavaje novuju kašulu. Apratku padaje jahonaja žančyna, taksama maleńkaja, ale padobnaja ŭžo nie da pacučka, a da biełaj myški, pryčym padabienstva hetkaje vialikaje, što, zdajecca, u jaje ŭ šortach chavajecca chvościk.

Na čarhovaje patrabavańnie pacučka spynicca kala kuścikaŭ ministerskaja dama niespadzieŭki reahuje aburanym lamantam. «Potišie, — zusim ćviaroza adhukajecca pacučok, — ja, mieždu pročim, rabotał połkovnikom». Myška ŭstaŭlaje svaje try šelahi. «A ty čto, rabotała podpołkovnikom?» — abryvaje ministerskaja dama. «A ty i pod lejtienantom nie smohła by!» — paryruje myška.

Karpienka

Na kožnaj miažy adbyvajecca źbirańnie pašpartoŭ, a potym — ich razdavańnie. Mechanizm adnolkavy: pradstaŭnica turfirmy hučna čytaje proźviščy ŭładalnikaŭ. Siarod apošnich jość niejki Karpienka. Pałkoŭnik śpić abo dremle, ale, pačuŭšy proźvišča Karpienki, niaźmienna adpluščvaje adno voka i hučna abviaščaje: «Pamior!»

Pałkoŭnik-II

Na ŭkrainskich pamiežnych pierachodach Pałkoŭnik upeŭniena dapamahaje susiedziam zapaŭniać deklaracyi, vymaŭlajučy ŭkrainskija słovy na biełaruski kapył. Heta śviedčyć pra toje, što ŭ hady svajoj nie takoj užo i dalokaj maładości Pałkoŭnik moh zmahacca z nacyjanalistami, za što na pačatku 90-ch hadoŭ i byŭ uznaharodžany hadzińnikam z «Pahoniaj» i bieł-čyrvona-biełym ściaham, jaki nia źniaŭ z ruki i naprykancy hetych samych epachalnych 90-ch.

Rumynija

Mahčyma, pad upłyvam siońniašniaha soniečnaha zaćmieńnia haspadar prydarožnaj kaviarni sprabuje dać tabie reštu z dalaraŭ niamieckimi markami, pavažna pierakonvajučy, što ŭ Rumynii kurs 1:1.

Furmanki tvajo voka sustrakaje na šašy nienašmat radziej za aŭtamabili. Roŭnaść statusu hetych transpartnych srodkaŭ padkreślivajuć numary dziaržaŭnaj rehistracyi ŭ adnych i ŭ druhich. Časam parnaj zaprežkaj kiruje padobny da «krutoha» chłopiec u biełaj kašuli z halštukam.

Prybiralniaŭ uściaž aŭtastrady nie praduhledžana, tamu ekalahičny prypynak robicca pasiarod paletku kukuruzy. Kiroŭcy ahladajuć blizkija dalahlady z zahadkavaj uśmieškaju. Nieŭzabavie vyśviatlajecca, što ŭ papiaredniuju pajezdku rumynskaja palicyja zrabiła jakraz u hetym miescy zasadu i dvum hramadzianam RB, zaśpietym «na haračym», daviałosia vykłaści pad pahrozaju aryštu i viaźnicy pa 100$.

Kala horadu Kanstancy zhadvaješ, jak u škole prachodzili paŭstańnie na branianoscy «Paciomkinie» i na kantrolnaj tvoj adnaklaśnik Kola napisaŭ: značeńnie paŭstańnia ŭ tym, što maraki zdalisia rumynskim uładam. Całkam vierahodna, što mienavita naščadki revalucyjnych rasiejskich matrosaŭ robiać zasady ŭ kukuruzie.

Pałkoŭnik-III

Pozna ŭnačy tvoj aŭtobus doŭha staić na rumynska-baŭharskaj miažy. Pałkoŭnik kolki chvilinaŭ nervova tupaje kala dźviarej, zatym sa sprynterskaj chutkaściu biažyć da šlahbaŭmu, apiaredžvaje baŭharskich pamiežnikaŭ, što zapoźniena kidajucca napiarejmy, i ź pieramožnym krykam «Nicht šysen!» chavajecca za dźviaryma budynku ź litarami WC.

Baŭharskija bratuški nie adkryvajuć ahniu, što dazvalaje viernutamu pad kanvojem u Rumyniju Pałkoŭniku pahardliva zaŭvažyć: «Chiba heta miaža?» i dać afarystyčnuju definicyju: «Miaža — heta tam, dzie stralajuć».

Nesebar

U antyčnaści hety baŭharski horad na vyśpie byŭ hreckim i zvaŭsia Mesambryjaj. Hreckim jon zastavaŭsia jašče i ŭ 20-ja hady našaha stahodździa. Stary haspadar domu, dzie ty žyvieš, — hrek na imia Artadoksis, abo, skaročana, Doksi, što ŭ pierakładzie značyć pravasłaŭny.

Doksi dobra pamiataje, jak Narodnaja Respublika Baŭharyja chacieła ŭstupić u Saviecki Sajuz. Ty prapanuješ vypić za toje, što ideja lasnułasia. Vy siedzicio na azdoblenaj biełym marmuram terasie dvuchpaviarchovaha domu. Pad vami, na susiednim padvorku, — restaracyja, kudy zavablivaje publiku vieličezny čyjuk-ara. Kažuć, jaho zavuć Todaram Žyŭkavym. Abačlivy Doksi nie paćviardžaje, ale j nie abviarhaje hetaje infarmacyi.

Čyjuk vyhukvaje niejkija postkamunistyčnyja lozunhi. Ad mora, da jakoha sotnia krokaŭ, bryduć amal uvabdymku adnolkava stamlonyja doŭhim śpiakotnym dniom cyhan i jaho miadźviedź. Na minijaturnym placy, akupavanym stolikami navakolnych restaranaŭ, cyhan prysmoktvajecca da takoha samaha zialonaha husaka «Aślinaje kryvi», jaki staić i na marmurovaj stalnicy pierad taboj. Miadźviedziu taksama chočacca vina, i jon sprabuje adabrać u haspadara plašku.

Unizie hučna łajucca matam pjanyja rasiejcy. Ich nie puskajuć u restaracyju da Žyŭkava, i za heta haračyja samarskija chłopcy abiacajuć vyje... usich aficyjantak, a za adnym razam i aficyjantaŭ. Miadźviedzia pahrozy pakul što nie datyčać, ale jon pałachliva ciśniecca da haspadarovych noh.

Doksi chvalić tvaju «biełavieskuju». Tabie chočacca nalić miadźviedziu i vypić ź im za toje, što Baŭharyja nia stała šasnaccataj respublikaj-siastroj.

Cecy*
.............................................
*pamianšalnaja forma žanočaha imia Ćviatana.

Tvorčaja labaratoryja

Z adzieńnia na joj była tolki cyhareta.

Ty napišaš apaviadańnie, jakoje budzie pačynacca z hetaha skazu.

Nesebar-II

Uvachod na plaž novaha macierykovaha Nesebru bolš za ŭsio nahadvaje tabie filijał haradzkoha śmietniku. Ale zatoje — poŭnaja adsutnaść rasiejskaje papsy, jakaja ŭ Biełarusi apanavała padobnyja miaściny, jak karosta niekali zdarovuju skuru.

U ciabie ŭvačču prajavicca lipieńskaja Narač ź ciciankoŭskim ciepłachodam-restaranam, dzie ziamla, vada i pavietra ŭžo dazvańnia atručanyja piesieńkami pra dzievačak, «kotoryje chotiat», pra zabojcaŭ-kambataŭ, paranoikaŭ-jesavułaŭ i pra toje, znoŭ ža, što «vsiem dievčonkam chočietsia». Moža, jakraz tut i treba šukać pryčynu ekalahičnaje katastrofy, u vyniku jakoj ćvicie naračanskaja vada, a vuhoryčy sotniami vykidajucca na bierah, vybirajučy nie intehracyju, a śmierć?

Lubi svajo

Baŭharki ŭsich uzrostaŭ zapiakajucca na soncy biaź vierchniaj častki kupalniku. Da ekspazycyi hrudak, hrudziej i hrudziščaŭ ty pryzvyčajeśsia nadziva chutka, a ranicoj pryjdzieš da vysnovy, što našyja małočna-biełyja ŭsio adno lepšyja za ichnyja čakaladavyja.

Tapielec

Niedaloka ad ciabie z mora vyciahnuć maładoha tapielca. Navalis mieŭ racyju, kali pisaŭ, što śmierć — błakitnaha koleru.

Ty pakul što nia chočaš patanuć i naahuł źbirajeśsia jašče krychu pažyć, ale z bahavińnia pamiaci padstupna vyłuzvajecca epitafija, jakuju adnojčy prydumaŭ sabie Fołkner: «Pisaŭ knihi i pamior».

Piśmieńnik Stanieŭ

Baŭharski piśmieńnik Emilijan Stanieŭ žyŭ na letniku na hary Vitašy. Adnaho razu da jaho pryjechaŭ siabra-litaratar. Uściešany źjaŭleńniem hościa Stanieŭ kaža: «Voś spuščusia chutka ŭ Safiju, usich piśmieńnikaŭ pierastralaju sa šmajsara. Pakinu tolki čałaviek piatnaccać». Siabra lehkadumna cikavicca, što budzie ź im. Stanieŭ: «Ty vybraŭ niepryjemnaje pytańnie».

Telehrama Łukašenku

Paśla niestandartnaj plaški «Kadarki» ŭ ciabie naradžajecca ideja pasłać z Baŭharyi telehramu hramadzianinu A.Łukašenku. Paśla druhoj plaški taho ž napoju ŭspłyvaje na dumku, jak A. Kupryn adbiŭ telehramu caru: «Dołoj samodieržavije!», a ŭrańni atrymaŭ adkaz: «Vypił — pochmieliś. Nikołaj II». Paśla treciaj plaški ŭspaminaješ, što ŭžo nakiroŭvaŭ A.Łukašenku telehramu, kali ŭ parlamencie źbili deputataŭ ad apazycyi. Telehrama była z apłataju paviedamleńnia pra ŭručeńnie. Ty nie atrymaŭ navat hetaha paviedamleńnia.

Nesebar-III

U ciabie moža ŭźniknuć uražańnie, što horad niadaŭna pieražyŭ vuścišny pamorak: ledźvie nie na kožnych dźviarach visiać drukavanyja abviestki ź imionami i fotazdymkami ŭ čornych ramkach. Učytaŭšysia ŭ žałobnyja teksty, daviedvajeśsia, što jany paviedamlajuć nia tolki pra niadaŭniuju śmierć, ale i pra saračyny, pra try miesiacy, paŭhoda, hod i pra kožnyja novyja ŭhodki pa pamierłym.

Prymieryŭšy hetuju tradycyju na Biełaruś, ty ŭściešana dumaješ, nakolki praściej žyviecca ŭ ciabie doma. Inačaj kolki kłopatu było b i tabie, i tym, chto bieraže tvoj spakoj i nacyjanalnuju zhodu. A raptam niechta pad vyhladam zakonnych žałobnych ulotak pačaŭ by kleić kramolnyja afiški pra mitynhi? A niechta nadumaŭsia b raźviesić partrety Jurja Zacharanki i Viktara Hančara. Abo, kryj boža, partrety seks-symbala ladaščych pensijanerak i pensijaneraŭ nietradycyjnaj aryjentacyi, dy jašče ź jakimi-niebudź padazronymi datami...

Złatka
............................................

Ziemlatrus

Prachoplivajeśsia ŭnačy ad taho, što choram kryčać čajki, miaŭčać katy, brešuć sabaki, a ŭ ciabie pad łožkam varočajecca, namahajučysia padniacca, chtości z kamplekcyjaj narodnaha piśmieńnika Biełarusi Janki Bryla. Naciahvaješ šorty, chapaješ partmanetku i niedarečna zhadvaješ, što dvojčy hankuraŭski laŭreat, tvoj ziamiela Ramen Hary, adjaždžajučy z Paryžu, chavaŭ na vypadak pažaru svoj rukapis u ladoŭniu.

Hazety paviedamlajuć, što susiedniaja Turcyja zamoviła dla achviaraŭ 40 tysiačaŭ polietylenavych savanaŭ, a Doksi tłumačyć ziemlatrus Božaj karaju za toje, što Turcyja davała aeradromy samalotam, jakija bambavali Serbiju.

Maŭzalej

Kožny dzień telebačańnie pakazvaje tabie, jak u Safii sprabujuć zrujnavać Maŭzalej H. Dzimitrava. Nie, nichto jaho tam nie baronić. Prosta dynamit nijak nie biare tuju sparudu, što była zbudavanaja jašče i jak atamnaje bombaschovišča.

Narešcie dabili, i ŭ vieraśni na miescy Maŭzaleju daść kancert Chuljo Ihlesijas.

U ciabie varušycca pytaniejka: ci budzie svoj Maŭzalej u Biełarusi?

Hiote jak vibratar

Baŭharskaja hazeta «Trud» raduje prychilnikaŭ talentu Jo.V.Hiote karespandencyjaj pra toje, što da 250-ch uhodkaŭ paeta na jahonaj radzimie vypuščany admysłovy jubilejny vibratar. Intymny prystason maje dźvie batarejki, čornaje silikonavaje pakryćcio i klasyčnyja, jak ćvierdzić hazeta, pamiery: daŭžyniu — 19 i dyjametar — 4 sm. Hiote-vibratar kaštuje 99 marak i adlustroŭvaje typovuju paetavu pastavu z zakładzienymi za plečy rukami, što «dazvalaje biez prablemaŭ vykarystoŭvać jaho pavodle pryznačeńnia».

Jašče niadaŭna, jak śćviardžaŭ u adnym interviju Z.Paźniak, biełarusy seksam nie zajmalisia. Ale čas źmianiŭsia, i siońnia paŭstaje nierytaryčnaje pytańnie: chto z vybitnych dziejačoŭ biełaruskaj minuŭščyny abo sučasnaści staniecca pravobrazam pieršaha ajčynnaha vibratara?

Burhas

U baŭharskim horadzie Burhasie, jaki padobny da Adesy, jość pomnik Adamu Mickieviču, što žyŭ tut u 1855-m, apošnim hodzie svajho žyćcia. Ty niedzie čytaŭ, što na śviecie 56 pomnikaŭ Mickieviču i 27 — Puškinu. Ciapier svoj Puškin jość i ŭ Miensku. Takim čynam, pa pomnikach Mickievič apiaredžvaje kučaravaha kalehu roŭna ŭ dva razy. Ale ž chutka źjavicca i mienski Mickievič, i raniejšy razryŭ budzie adnoŭleny.

Admietna, što mienskaha Puškina pastavili kala hatelu. A mienskaha Mickieviča pasadziać pablizu «Vaładarki».

Najdan Vyłčaŭ

Vialiki siabar Biełarusi paet Najdan Vyłčaŭ niadaŭna nabraŭ na kamputary i vydaŭ novuju knihu. Adzin asobnik zanios u Nacyjanalnuju biblijateku, dva padaravaŭ krytykam i litaraturaznaŭcam, a bolšuju častku piaciasobnikavaha nakładu pakinuŭ sabie.

Prezydent Biełarusi

Praz dva tydni narešcie znachodziš u hazetach pieršaje paviedamleńnie ź Biełarusi. Z natatki, źmieščanaj čamuści pad fotazdymkam kosaŭskich demanstrantaŭ, što niasuć plakat «Russians killed us», ty daviedvajeśsia, što Biełaruś maje novaha prezydenta. Jaho zavuć Siamionam Šareckim, i kiruje jon pakul što ź Vilni.

Drańko-Majsiuk

«Žyŭ kaliści chłopčyk. Jon žyŭ u samaj niespraviadlivaj krainie na śviecie. Joju kiravali istoty, jakich, pavodle ŭsich čałaviečych mierkaŭ, tre było pryznać vyradkami. Adnak hetaha nia zdaryłasia».

Žyŭ kaliści ty. I ty pračytaŭ vyšejcytavanyja słovy ŭ paeta i eseista Ł.Drańka-Majsiuka. Ale potym ty raspluščyŭ vočy i ŭspomniŭ, što ich napisaŭ I.Brodzki, a Drańko-Majsiuk byŭ stomleny Paryžam.

Busły

U tvoj pieradapošni baŭharski dzień u vysokim niebie nad moram prapłyvaje vieličeznaja čarada busłoŭ. Sotni, a moža i tysiačy ptušak laciać adtul, dzie kaliści ciabie padvoziŭ ad Połacku da Miensku spadarožny kiroŭca z-pad Tuły. Ubačyŭšy ŭ niebie busła, ty davierliva skazaŭ rasiejcu, što heta ličycca ŭ biełarusaŭ ščaślivaj prykmietaj. U adkaz starejšy brat zaznačyŭ, što ŭ busłoŭ smačnaje «sładkoje» miasa.

Pałkoŭnik-IV

Pałkoŭnika ty sustrakaješ amal jak siabra, što azdobić biaskoncuju darohu dadomu. Ale śvietłyja nadziei nia spraŭdžvajucca. Pałkoŭnik chudy i ćviarozy, jak małasolny hurok. Na piaty dzień adpačynku z hatelnaha numaru ŭ Pałkoŭnika vynieśli ŭsio, aproč Myški i šlachietna pakinutych na astatniaje ščaślivaje žyćcio dvaccaci dalaraŭ.

Tabie Pałkoŭnik adkazvaje pa-biełarusku. Jašče lepiej heta atrymlivajecca ŭ Myški. Ty razvažaješ pra składanuju zaležnaść dabrabytu i nacyjanalnaj śviadomaści.

Rumynija-II

Rumynija sustrakaje ciabie satelitavymi antenami na viaskovych muravankach i niadošłaj kabyłkaju ŭ sučasnym centry Kanstancy, što na skryžavańni ciarpliva čakaje zialonaha śviatła, kab ciahnuć dalej dabityja kalosy.

Z dunajskaj stromy hladzić na dalahlad ź vieličnaj perspektyvaj Karpataŭ masianžovy Stefan Vialiki na kani. Niekali nad Niomanam u Horadni budzie stajać taki pomnik Vitaŭtu, a nad Dźvinoj u Połacku — Usiasłavu Čaradzieju.

Ukraina

Tvoj aŭtobus spyniaje ŭkormleny milicyjant, u jakoha mienavita siońnia dzień naradžeńnia. Pakul doŭžacca pieramovy nakont padarunku, ty maješ mahčymaść pačać adaptacyju da rasiejskaje papsy, jakuju ź niejkaj patalahičnaj asałodaju kruciać va ŭsich biez vyniatku navakolnych kramkach i šapikach.

Tost

Vypjem za vialiki rasiejski narod u jahonych etnahrafičnych miežach!

Son

Zakałychany aŭtobusam, ty zasynaješ. Tabie śnicca rodnaja biełaruskaja rečaisnaść.

Pračynajeśsia z palohkaju.

Ciabie razbudziŭ biełaruski pamiežnik.