Siarhiej Bałachonaŭ. Ałsu, Alesia i biełarusafobija

z nutranych vojskaŭ

Ałsu, Alesia i biełarusafobija

Raskvolenyja doŭhačakanaju parylniaj, razmaŭlajuć sałdaty-vyškary, vartavyja źniavolenych vaŭkavyskaje kalonii: “Siahońnia na śvidanku (na aficyjna dazvolenuju sustreču ź viaźniem. — S.B.) pryjechała adna kabyła — vylitaja Ałsu”. — “Dy nu? A śvidanka praciahłaja?” — “Aha!” — “Nu, to ja jaje šče pabaču”. Maje spasłužcy časta-husta aperujuć praŭdzivymi i falšyvymi symbalami rasiejskaje mas-kultury. Rasiejskaja śpiavunia ŭ hetym planie našmat daražejšaja im za tuju ž Alesiu. Pra isnavańnie Alesi jany viedajuć, ale nazyvajuć niajnakš jak “vusataja”. Hledziačy zredku praz TV biełaruskija kancerty, davodzicca čuć takoje: “Krala ničaho sabie, i cycki narmalnyja. Tolka pačemu ana pa-biełaruski pojot?” Heta pra niejkuju śpiavačku. A adzin toj “dzied” navat byŭ pierakanany, što šmatlikija kancertnyja prahramy nakštałt “Zornaj rostani” zdymajucca ŭ pustoj zali, a ŭžo dla TV robicca mantaž, dzie pryklejvajuć karcinu z hledačami, katoryja plaskajuć u ładki vykanaŭcam. “Nu kto popriotsia słušať biełorusskoje?” — šypieŭ hłuzdanuty “dzied”. Vyšejšaść rasiejščyny zatłumiła hałovy biełaruskich chłopcaŭ až da taho, što svaju asabovuju realizacyju, vybudovu svajoj karjery mnohija bačać na prastorach uschodniaj susiedki. “Ech, był by u mienia hołos, pojechał by v Rośsiju pieśni pieť da babki zahriebať”, — uzdychaŭ adzin moj “čerap”, zvarjacieły na “niestatucyi”…

Za ŭsim hetym bačycca postać biełarusafobii. Nieprymańnie biełaruščyny navidavoku: “I ŭ nas jość takija, što havarat: “Ja vybiraju bieł. movu!”. Suka, kažacca, jo…nuŭ by ŭ zuby, štob vaabšče nikakoj movy nie była”. Inšy prykład: “Pojdioš v “uvał”, kupiš mnie otkrytku. Tolko hladi normalnuju ili tipa toho”. Vo trasca vašaj matary, ciapieraka ž i ź “Vinšuju!” niakiepskija paštoŭki štukujuć! Ale im treba, vidzicie li, pa-rasiejsku. Zrešty, adnojčy biełmoŭnuju paštovačku z majoj tumbački ściebanuli.

Čaściakom byvajuć chviliny, kali ja prosta čmureju z taho, što siarod usiaho bataljonu ja adzin biełarusafił, biełaruski nacyjanalist. Ale ž da hetaha času ja mušu, jak i raniej, chavacca. Chacia kaperty ź biełaruskimi nadpisami, adrasavanyja mnie, niaredka traplajuć siamu-tamu na vočy… Maŭčać. Moža siarod hetaj huščy jość jašče niechta ź biełaruskaju aryjentacyjaj? Heta jak hulnia ŭ vyviedku. Kali-nikali ja admysłova naśvistvaju melodyi biełmoŭnych pieśniaŭ — a raptam chtoś padtrymaje, azvaŭšysia, niby na parol…

Seržancik pakazvaje śviatpolis svajoj dziaŭčyny, usie hladziać na jaje, ja ž miž inšaha kidaju pozirk na interjer, dzie jana zdymałasia, i zaŭvažaju až zanadta znajomuju mnie nalepku na dźviaroch: “Stop Luka!” Što heta? Moža być i jano. Zrazumieła, ciažka pierabyvać doŭhim časam u varunkach kancentravanaje biełarusafobii. Ciešyć tolki adno, što da hetaha času ŭ našym bataljonie ani razočku nie pravodziłasia antybiełaruskaje prapahandy na aficyjnym roŭni. Chacia aficery i praparščyki bataljonu jaŭnym čynam nastalhujuć pa SSSR. “Vo dzie jašče adna prablema!” — lubiŭ (dy, napeŭna, lubić i zaraz) usklikać moj dekan, i mieŭ racyju.

Siarhiej Bałachonaŭ