Niamieckaja palityka ŭ Biełarusi (Čaho damahajecca Berlin u doŭhaterminovaj perspektyvie? Ci ŭpišacca Łukašenka ŭ plany Berlina?)

Niamieckaja palityka ŭ Biełarusi

Čaho damahajecca Berlin u doŭhaterminovaj perspektyvie?
Ci ŭpišacca Łukašenka ŭ plany Berlina?

Amal usie zachodnieeŭrapiejskija nacyi paŭstali jak nacyi «dziaržaŭnyja» dziakujučy nacyjatvorčym namahańniam centralizavanych absalutysckich dziaržavaŭ. A ŭschodnieeŭrapiejskija nacyi zbolšaha byli bieździaržaŭnymi i stvaralisia najbolš dziakujučy nacyjatvorčym vysiłkam tutejšaje intelihiencyi. Asnovy sučasnaj zachodniaj histaryjahrafii i hieapalityki byli zakładzienyja ŭ XIX st., kali na ŭschodzie Eŭropy, na vializnaj prastory ad Berlina da Maskvy i ad Stambułu da Vieny, nie isnavała nivodnaj ź ciapierašnich 19 małych i siarednich nacyjaŭ-dziaržavaŭ. Adpaviedna, isnavańnie hetych nacyjaŭ jak peŭnych kulturnych supolnaściaŭ inšy raz hruba i biescyrymonna asprečvałasia. Heta zrabiła ŭ 1992 h. u dačynieńni da Biełarusi Elen Karer d'Ankos, francuski akademik. Kali ž nie, dyk prynamsi prosta jano ŭvažałasia niečym zusim małaistotnym, na što z hlabalnaj perspektyvy možna było spakojna nie zvažać. Hetaksama jak my, naprykład, nie zvažajem na isnavańnie roznych narodnaściaŭ u Afrycy.

U svaich ujaŭleńniach pra Biełaruś, biełaruskuju movu j kulturu Zachad niekrytyčna zasvoiŭ krajnie tendencyjnyja imperskija kancepcyi, raspracavanyja rasiejskimi navukoŭcami. Nia viedajučy biełaruskich realijaŭ, Zachad vymušana hladzieŭ na nas vačyma Maskvy — apiakunki i kalanizatarki. Hiehiemanisckija rasiejskija kancepcyi (jakija adkryta ci padspodna śćviardžali histaryčnuju, kulturnuju i navat hieahrafičnuju niazdolnaść Biełarusi da samastojnaha raźvićcia) znachodzili prydatnuju hlebu najpierš u Berlinie i ŭspryjmalisia tam jak abjektyŭnyja. Tady jak lubyja biełaruskija kancepcyi — jak «nacyjanalistyčnyja». U Niamieččynie taksama mnohija razhladali ŭschod Eŭropy jak sferu zakonnych intaresaŭ svajoj krainy, a ŭschodnieeŭrapiejskija nacyi — jak nacyi druhoha hatunku, jakim patrebnaja «kulturtrehierskaja apieka» sapraŭdnych, vialikich susiedziaŭ.

Jasna, što padobnyja imperskija padychody ŭ svaim čystym vyhladzie ŭ XX st. paciarpieli krach. Ale zakładzienyja imi stereatypy žyvyja, zanadta žyvyja ŭ rozumach eŭrapiejskich dyplamataŭ i navukoŭcaŭ. Jak i iracyjanalnaja «salidarnaść vialikich nacyjaŭ» — Niamieččyny j Rasiei, Francyi j Rasiei. Jak i «salidarnaść małych nacyjaŭ» — Biełarusi j Čechii, Biełarusi j Švecyi.

Eŭrapiejskaja i niamieckaja palityka ŭ Biełarusi (a eŭrapiejskaj palitycy ŭ Biełarusi nakanavana ŭsio bolš stanavicca niamieckaj) ad samaha pačatku pakidajuć składanaje ŭražańnie dvaistaści, niesupadzieńnia taktyčnych krokaŭ i stratehičnych pryjarytetaŭ. Eŭropa byccam by nie asprečvaje važnaści biełaruskaj niezaležnaści, ale dzie vy bačyli, kab jaki adzin eŭrapiejski dyplamat u Biełarusi havaryŭ pa-biełarusku choć by dla pryliku? Samy jaskravy prykład «dezaryjentacyi na miascovaści» — prahrama francuskaj ambasady «Bahdanovič», što isnuje dziela zaachvočvańnia pierakładaŭ z francuskaj movy. U ramkach jaje vyjšaŭ dvaccatak knih pa-rasiejsku i 2 brašurki pa-biełarusku.

Biełaruskaja rečaisnaść zaskładanaja dla eŭrapiejcaŭ. Im chaciełasia b prostych rašeńniaŭ. A samym prostym rašeńniem było b lehitymizavać Łukašenku — jak Alijeva. Zrabić vyhlad, što dyktatury niama, niama j nastojlivaje rasiejskaje kalanizacyi Biełarusi. I dalej zvažać tolki na svaje merkantylnyja intaresy. Bo heta tak niajasna i niepatrebna — jakaja dyktatura, kali ŭ Maskvie i Varšavie demakratyi? Jakaja kalanizacyja, kali tutaka Eŭropa?

Dyk jakaja ž niamieckaja palityka ŭ Biełarusi? Jana prychavanaja i standartnaja. A biełaruskija demakraty chacieli b jaje bačyć adkrytaju i niestandartnaju. Achviara hetaha kanfliktu žadańniaŭ — pasoł Vik, jaki, choćki-niachoćki, usprymajecca jak symbal niamieckaje palityki ŭ Biełarusi.