№ 17 (226), 25 krasavika — 4 traŭnia 2001 h.
Ahlad siarednieeŭrapiejskich padziejaŭ
Charvaty Bośnii j Hiercahaviny sprabujuć utvaryć asobnuju dziaržavu. Charvackija žaŭniery masava ŭciakajuć z baśnijskaha vojska. Zabureńni siarod baśnijśkich charvataŭ źviazanyja z vyklučeńniem sa składu novaha ŭradu najbolšaje partyi Musulmanska-Charvackaj Federacyi — Charvackaha Demakratyčnaha Źviazu. Radykalnyja nastroi baśnijskich charvataŭ vyklikali niepakoj u NATO i ZŠA. Miratvorcy z SFORu pačali pieranosić zbroju z kazarmaŭ baśnijskaha vojska ŭ svaje.
Na vybarach u Čarnahoryi kaalicyja niezaležnikaŭ prezydenta Džukanaviča “Pieramoha dziela Čarnahoryi” atrymała 42% hałasoŭ i minimalnuju balšyniu ŭ Skupščynie, praserbskija siły, źjadnanyja ŭ kaalicyju “Razam ź Juhasłavijaj”, nabrali 41%. Pieramoha Džukanaviča moža aznačać kaniec Juhasłavii — jon abiacaŭ, što najpaźniej 13 lipienia (nacyjanalnaje śviata) Čarnahoryja stanie niezaležnaj. Bolš za pałovu žycharoŭ hetaje nievialikaje krainy (nasielnictva 650 tys. čałaviek — i jašče kala miljonu čarnahorcaŭ žyvie ŭ Serbii) padtrymlivajuć ideju niezaležnaści. Heta najpierš moładź, intelihiencyja, biznesmeny. U parlament trapiŭ taksama niezaležnickija Liberalny Chaŭrus (7,65%) i delehaty ad musulmanskaj i albanskaj mianšyniaŭ — tak što referendum ab vychadzie ź Juhasłavii usio ž, vidać, adbudziecca.
Niamieckaja marka ŭžo zamianiła ŭ Čarnahoryi niaŭstojlivy juhasłaŭski dynar.
Razam z Čarnahoryjaj Serbija stracić vychad da mora, praź jakoje pastupaje bolšaja častka impartu, u tym liku nafta. Hledziačy na Čarnahoryju, paŭnočnaja pravincyja Vajavodzina źbirajecca pačać ź Białhradam pieramovy ab svaim budučym statusie.
Brusel pieramaŭlajecca z Prahaj, kab taja pahadziłasia na siamihadovyja abmiežavańni dla pracy českich hramadzianaŭ na terytoryi “pieršapačatkovaj piatnaccatki” Eŭraźviazu. U jakaści kampensacyi prapanujecca na dziesiać hod zabaranić zamožnym eŭrapiejcam nabyvać u Čechii ziamlu j nieruchomaść, bo heta moža mocna pavialičyć košty na ich. Bo ŭ Čechii pašyrajucca antyniamieckija pačućci. Adtul paśla vajny byli vyhnanyja ažno 3 miljony niemcaŭ — anu jak viernucca?
Paśla admieny 10 krasavika Danijaj i Belhijaj vizaŭ dla hramadzianaŭ Słavaččyny rezka ŭzrasła kolkaść słavackich cyhanoŭ, što sprabujuć atrymać u tych krajoch prytułak. Jany imknucca ŭ Brusel cełymi rejsavymi aŭtobusami — na minułym tydni z Bratysłavy ŭciakło kala sotni cyhanoŭ. Słavaki turbujucca, što Danija j Belhija znoŭ uviaduć vizy. A z Vuhorščyny cyhany biahuć u Francyju, dzie im usio čaściej i čaściej nadajuć status palituciekačoŭ. Budapešt kaža, što nichto cyhanoŭ nie pieraśleduje, prosta tyja kvapiacca na ŭciakackija hrošy.
Niekatoryja słavackija j vuhorskija palityki ličać, što hetkija ŭcioki ładzić rasiejskaja vyviedka. Vuhorskaja hazeta «Nepszava» piša, nibyta rasiejskija špiehi dali francuskim kamunistam hrošy na ŭtrymańnie ŭciekačoŭ, jakija stvarajuć admoŭny vobraz Siaredniaje Eŭropy. Kiraŭnik słavackaha MZS zaznačyŭ, što “isnujuć krainy, jakim niedaspadoby, što. krainy Siaredniaj Eŭropy mieracca ŭvajści ŭ Eŭraźviaz”.
Ukrainski parlament u čaćvier budzie vyrašać, vykazvać votum niedavieru ŭradu Viktara Juščanki ci nie. Za adstaŭku vystupajuć kamunisty i aliharchi. Juščanku zakidajuć krajni liberalizm, plany pryvatyzacyi ziamli, zališnie ciesnyja stasunki z MVF i aryjentacyju na Zachad. Kampanija suprać Juščanki pravodzicca na hrošy rasiejskich finansava-pramysłovych hrupaŭ. V.Juščanka nazvaŭ pastanovu “haniebnaj” i nahadaŭ, što ŭ minułym hodzie ŭpieršyniu z časoŭ adnaŭleńnia niezaležnaści ekanomika krainy pajšła ŭhoru. Pavodle apytańniaŭ hramadzkaje dumki, Juščanka — adzin z samych papularnych ukrainskich palitykaŭ, ale ŭ Viarchoŭnaj Radzie jaho nie padtrymlivajuć i sto deputataŭ.
U znak pratestu suprać sprobaŭ źniać Juščanku kolki lvoŭskich studentaŭ abvieściła haładoŭku pierad Viarchoŭnaj Radaj, a lvoŭskija vučelni maje achapić štrajk. Praz paru dzion u Strasburhu buduć vyrašać, ci vyklučać Ukrainu za parušeńnie pravoŭ čałavieka z Rady Eŭropy.
Amerykanskija senatary źviarnulisia da prezydenta Buša ŭ spravie druhoj chvali pašyreńnia NATO na Ŭschod u 2002 h. Idziecca ab pryniaćci ŭ chaŭrus Słavienii, Słavaččyny i adnoj z bałtyjskich dziaržavaŭ. Praŭda, hiensak NATO Robertsan kaža, što ŭ bližejšy čas pašyreńnia možna nie čakać, bo jašče mnoha pracy ź niadaŭna pryniatymi Polščaj, Vuhorščynaj i Čechijaj.
Hrupa palitykaŭ z Uschodniaj Eŭropy pazaŭčora źvinavaciła Eŭrapiejski bank rekanstrukcyi i raźvićcia, jaki dapamahaje krainam Eŭropy pravodzić ekanamičnyja reformy, u dyskryminacyjnaj moŭnaj palitycy. Zhodna z novymi praviłami, u dakumentacyi banku zaraz možna budzie vykarystoŭvać tolki anhielskuju movu. Pradstaŭniki 20 krainaŭ padpisali memarandum pratestu suprać novaje normy, što źmianšaje sfery ŭžytku nacyjanalnych movaŭ. “My nia bačym padstavy, čamu narody Ŭschodniaj Eŭropy pazbaŭlajucca prava čytać na rodnaj movie”, — zajaviła pradstaŭnica Łatvii Alda Ozała.
U toj samy dzień EBRR zajaviŭ, što, mahčyma, Biełaruś budzie vyklučanaja z arhanizacyi, ale nie za moŭnyja spravy, a za adsutnaść ekanamičnych reformaŭ.
Jazapat Zmysła
Kamientary