Listy ŭ redakcyju
Viarnicie viosku Cieškaŭ
Ja rodam ź vioski Cieškaŭ Naraŭlanskaha rajonu. Nas ź vioski vysialali ŭ vieraśni ŭ 1986 h., trecim etapam. U traŭni 1991 hodu Homielski hidramiet abśledavaŭ v. Cieškaŭ na ščylnaść zabrudžańnia jaje terytoryi i daŭ zaklučeńnie pra toje, što ŭ nasielenym punkcie v.Cieškaŭ ščylnaść zabrudžańnia cezijem-137 na 13 traŭnia 1991 h. składaje 9,16 kiu/km2.
U 1992 h. byŭ pryniaty zakon “Pra abaronu hramadzian, jakija paciarpieli ad avaryi na ČAES”, u jakim zapisali: u zonie 5–15 kiu/km2 žyćcio dazvolena z pravam na adsialeńnie. Žychary v.Cieškaŭ sabrali 80 podpisaŭ achvotnych viarnucca ŭ svaje damy. Sa śpisam u rukach ja ŭ 92-m hodzie byŭ na pryjomie ŭ Siarhieja Ściapanaviča Linha. Ja sa śpisam byŭ i ŭ Kienika. Jon byŭ haspadarom miortvaj zony. Nam reevakuacyi nie dazvolili. Jak ja zrazumieŭ, im patrebna miortvaja vioska i miortvaja ziamla. U 94–95 hadoch ja dva razy byŭ u pryjomnaj prezydenta, i paŭsiul ja atrymaŭ adkaz iści da Kienika. Kala sta adkazaŭ ja sabraŭ za hetyja hady ad roznych ministerstvaŭ i ŭstanovaŭ. U adnych adkazach jość słovy: “U v.Cieškaŭ pražyvańnie nasielnictva całkam mahčymaje”. U druhich adkazach mnie paviedamlali, što n.p.Cieškaŭ reevakujavać niemetazhodna. U trecich adkazach mnie tłumačać: “U v.Cieškaŭ nasielnictva moža nabrać dozavaje apramianieńnie 1,44 mzv u hod, a heta pieravyšeńnie adnaho mzv/hod, ustalavanaha zakonam”. Karaciej kažučy, nam reevakuacyi davać nie žadajuć, nadta šmat ludzkich losaŭ złamali, šmat źniščyli skaciny, raźbili viosku, bićciom voknaŭ abaranialisia ad samasiołaŭ. Lubym koštam utrymać chacieli, kab vioska była miortvaj.
U Naraŭlanskim rajonie 17 viosak tre było adsialać, a heta 17000 čałaviek, jakija žyvuć z bolej čym 15 kiu/km2. Heta Naroŭla (siaredniaje zabrudžańnie 18,96 kiu/km2, maksymalnaje 66 kiu/km2), Kanatop (23,69, maksymum 49,50 kiu/km2), Kiraŭ (27,80, maksymum 53 kiu/km2), Zarakitnaje (siaredniaje 24,66, maksymalnaje 56,00 kiu/m2) i hetak dalej u astatnich 13 vioskach. Ja nie razumieju tych čynoŭnikaŭ, jakija mnie kažuć: “Kiepski ci dobry zakon, ale jaho treba vykonvać”. Raz heta tak, to čamu nie vykonvajuć litary zakonu, jaki kaža, što, dzie ŭzrovień zabrudžańnia vyšejšy za 15 kiury, ludzi pavinny być pierasielenyja. A žyćcio pakazvaje advarotnaje: ludzi žyvuć na 30 kiury, pierasialeńnia ludziej bolš nie viadziecca. Ivan Kienik kazaŭ žurnalistam: “Žyćcio čałavieka i jahonaje zdaroŭje daražejšyja za ŭsio”. Tady čamu ludziej z 30 kiury nie pierasialali? Vykazvańnie Kienika “Žyćcio čałavieka daražejšaje za ŭsio” – heta prosta dla krasnaha słoŭca.
Mikałaj Huc, Mazyr
Pra dziońnik Bahdanoviča
Ci publikavać dziońnik Maksima Bahdanoviča, ci nie? Adkaz na heta daje cytata z A.Puškina:
Pakul nia prosić u paeta
Achviar śviaščennych Apalon,
U sumiatni turbotaŭ śvietu
Jon maładušny łović plon.
Jak usie žyvyja istoty Ziamli, M.Bahdanovič nasiŭ u svaim arhaniźmie instynkt razmnažeńnia. Kali b jon dažyŭ da stałaha vieku, dyk takich brydkaściaŭ ab sabie nie pisaŭ by. I nie apieka baćki visieła nad im, a hulała ŭ im raspusta maładości. Seks staŭ vyšej za talent i svajho miesca nia ŭstupić nizkaj (kidkaj) cnatlivaści. Dobry rozum u hałavie – najlepšy cenzar žyćcia. Jon viedaje, što nia ŭsio možna pakazvać pabožnamu voku, što robić tvaja ruka. U kožnaha čałavieka jość svaja tajamnica dušy, jakuju jon nadziejna chavaje, navat ad svach intymnych uspaminaŭ, nia kažučy ŭžo ab papiery, jakaja na ŭsio pryhodna, taksama dla tualetu. U čałaviečym žyćci jość peryjady, u jakich abstaviny vymušajuć rabić toje, čaho jon nia moža rabić u inšym, nastupnym peryjadzie svajho žyćcia. Publikacyja brydkich pavodzin čałavieka nie prybaŭlaje jamu charastva, a prynižaje jaho dziejnaść. Tamu takija rečy vialikich ludziej lažać pad ciažaram archiŭnych tabu.
84-hadovy pensijaner B.Piatkievič, Babyničy (Połaččyna)
Kamientary