Z usioj krainy

Z usioj krainy

Kraina račnoj elektryčnaści

U najbližejšyja piać hod na Mienščynie planujuć zbudavać 16 račnych mini-HES.

Iślandcy aciaplajuć svaju krainu z dapamohaj haračych padziemnych krynicaŭ, niemcy, admoviŭšysia ad atamnaj enerhii, paŭsiul staviać vializnyja vietraki-hieneratary. Biełarusy ž biaruć prykład z narvežcaŭ, jakija značnuju častku elektryčnaści zdabyvajuć z dapamohaj rekaŭ.

Jašče ŭ 1950-ja maskoŭski instytut “Hidraprajekt” pačaŭ raspracoŭku systemy vykarystańnia biełaruskich rekaŭ dziela atrymańnia elektryčnaści. Małyja hidraelektrastancyi, jakija pabudavali ŭ tyja časy, bolšaj častkaj pryjšli ŭ zaniapad, vypracavaŭšy svoj resurs. Zajmacca imi ŭ apošnija hady isnavańnia SSSR nichto nie žadaŭ: elektryčnaść raźmiarkoŭvali “z centru” i kaštavała jana niadoraha.

Siońnia davodzicca šukać novyja krynicy enerhii ŭnutry krainy. Staŭka robicca nie na budaŭnictva novych mini-HES, a na madernizacyju pabudavanych za Savietami.

Stalica najbolš adčuvalnaja da pierabojaŭ z elektryčnaściu, tamu pačać hidraelektryfikacyju vyrašyli ź Mienščyny. Pabudova elektrastancyjaŭ nie vyklikaje vialikaha entuzijazmu ŭ zmaharoŭ za navakolnaje asiarodździe, bo zazvyčaj davodzicca šmat ziamli zalivać vadoj, što parušaje ekalahičny balans. Na Mienščynie, adnak, dastatkova štučnych vadaschoviščaŭ, na jakich možna budavać małyja hidraelektrastancyi. Tak, adna mini-HES užo dziejničaje na Dubroŭskim vadaschoviščy, jašče dźvie — na Vialejskim.

Jašče 27 lipienia 2001 h. Mienabłvykankam pastanaviŭ pabudavać u 2002 h. dźvie mini-hidraelektrastancyi: adnu, mahutnaściu 220 kVt — pad Salihorskam na Słučy, druhuju, mahutnaściu 120 kVt — na Biarezinie la vioski Sakoŭščyna, što na Vałožynščynie. La Sakoŭščyny koliś była małaja HES, tam zastałasia płacina. Pad hety prajekt planujuć atrymać, akramia inšych srodkaŭ, doŭhaterminovyja kredyty “Biełahraprambanku”. Turbiny źbirajucca nabyć za hrošy inavacyjnaha fondu abjadnańnia “Mienskenerha”. Dla dubroŭskaj dy vialejskich mini-HES turbiny nabyvali ŭ Sankt-Pieciarburhu.

Hrošaj na hetuju niatannuju, ale patrebnuju spravu dahetul niama. Kali jany ŭsio ž znojducca i zhadanyja HES zbudujuć, nastupnaja ŭ čarzie — Vajkoŭskaja elektrastancyja na race Dźvinosa (Łahojščyna). Za piać hadoŭ (z tym raźlikam, što za hod možna budavać dźvie-try takija elektrastancyi) na Mienščynie zapracuje 16 mini-HES. Zbudavać ich planujuć na Plisie, Mažy, Słučy, Aresie, Klavie, Servačy, Isłačy, Vołmie, Šaci, Vuźlancy, Pcičy, Babry, Ilii, Viačy, Sule. Mini-HES buduć vyrablać 10869 kVt/h enerhii ŭ hod. Hetaja ličba vyhladaje śmiešnaj u paraŭnańni z hadavoj patrebaj Biełarusi ŭ elektraenerhii (33 młrd. kVt/h) ci navat z hadavoj patrebaj adnaho Miensku (bolš za 2 młrd. kVt/h). Adnak zadača mini-HES nia ŭ tym, kab vyratavać krainu ad enerhietyčnaha hoładu, a ŭ nadańni enerhaniezaležnaści navakolnym vioskam dy miastečkam.

Aleś Kudrycki

Babrujskaja symbolika

Babrujski harcaviet zaćvierdziŭ hierb horadu. Hierb — vyjava tarčy, na srebranym fonie jakoj vertykalnaja karabielnaja mačta ź dźviuma skryžavanymi rejami. Zaćvierdžanyja symbali adpaviadajuć tym, jakija Babrujsk nabyŭ paśla ŭvachodu ŭ skład Rasiejskaj imperyi.

Viktar Kačan, Babrujsk

Jak u blakadu

Užo na dvare kastryčnik, a ŭ 4-ch klasach škołaŭ Miorskaha rajonu dahetul niama padručnikaŭ pa rasiejskaj movie i litaratury, choć baćki płacili za kamplekty pa 9090 rubloŭ. Dzieci ŭ Miorach i Dziśnie vučacca jak u partyzanskich škołach: nastaŭnik na palcach tłumačyć im praviły. Pa litaratury jość staryja padručniki, ale j ich na ŭsich nie staje.

Vasil Łat-ka, Miory

Subota — nie dla muzyki

Užo paŭhodu dzieci Vasila Iljina, viernika-adventysta z Mazyra, nia mohuć naviedvać Mazyrskuju muzyčnuju vučelniu. Chłopcaŭ prymušajuć chadzić na zaniatki ŭ subotu, a ŭ adventystaŭ heta śviaty dzień. U vučelni ž za propuski nakładajuć spahnańnie. Starejšy syn Jaŭhien užo maje dźvie vymovy, mienšy Vital —zaŭvahu i vymovu.

S.S., Mazyr

Tajamnicy “Haradnicy”

U rozyhryšy treciaha vypusku latarei “Haradnica”, jaki adbyŭsia 26 kastryčnika, nia ŭdzielničała kvatera, bo nia ŭsie kvitki pradali. Samym darahim pryzam byŭ aŭtamabil “VAZ-2106”. Uładalnik kvitka pad numaram 27-38-6 zmoža atrymać hety pryz u najbližejšy čas. Ahułam było realizavana 76700 kvitkoŭ sa sta tysiačaŭ, razyhrana bolš za tysiaču pryzoŭ.

Pryrost tolki ŭ Horadni

Na Haradzienščynie ciapier žyvie 1160 tysiačaŭ čałaviek. Ciaham apošnich dzieviaci miesiacaŭ tut pamierła bolš za 13500 čałaviek, a naradziłasia kala 8000. Naturalny pryrost nasielnictva adbyvajecca tolki ŭ Horadni. Na Haradzienščynie sioleta šlub uziali 5800 čałaviek, a razvodaŭ było kala 3000.

Andrej Mialeška, Horadnia

Navalnica ŭ Homieli

U noč z 23 na 24 kastryčnika Homiel pračnuŭsia ad navalnicy. Nieŭzabavie paśla 12-j byli čuvać mocnyja hrymoty z małankaj. Pajšoŭ livień. Za niekalki hadzinaŭ temperatura ŭpała ź niezvyčajnych +17 da +6 OS. Navalnica ŭ kastryčniku navat na poŭdni Biełarusi — źjava redkaja. Hetuju vyklikaŭ mocny cyklon i pierapad temperaturaŭ. Staryja ž ludzi varožać, što heta — na biadu.

Jury Frałoŭ, Homiel

“Madam” na darozie

Baranavicki RUUS zaviou spravu na zycharku Baranavic, jakaja abvinavacvajecca u suteniorstvie. Niemaladaja uzo kabieta zbirala hrosy za “achovu” z troch baranavickich prastalytak, jakija pracavali na trasie Bierascie—Maskva. A raspacala padslednaja svoj “biznes” niekalki hadou tamu, kali jaje dacku (taksama prastalytku) pakryudzili na toj samaj trasie. Kabieta pajsla razbiracca, ale, pabacyusy, kolki tamaka mozna zarablac, uziala “kachannie za hrosy” pad svoj kantrol.

Bajkot rasiejskaj movie

Navucencam baranavickaj skoly №12 da hetaha casu nia vydali padrucnikau pa rasiejskaj litaratury dla 4-j klasy. Padrucniki pa rasiejskaj movie vucni atrymali tolki miesiac tamu. Padrucniki pa bielaruskaj movie j litaratury taksama vydavali sa spaznienniem na dva tydni ad pacatku navucannia. Hrosy za padrucniki backi pieralicyli svojecasova.

Ruslan Raviaka, Baranavicy

Jamielku Puhačova ŭviekaviečyli

Kali prasočym tapanimiku ŭ nazvach vulic Słucku, składajecca ŭražańnie, što ludzi, jakija mieli dačynieńnie da jaje ŭ 40—50-ch, skiroŭvali svoj pozirk nie na bahatuju na znakamitych ludziej spadčynu Słuččyny, a bolej na rasiejskuju, z balšavicka-revalucyjnym uchiłam: Astroŭskaha, Horkaha, Majakoŭskaha, Kalinina, Baŭmana, Krupskuju, Čapajeva, Suvorava... Nia dziva — tady da ŭłady pryjšli byli partyzanskija kamandziry j kamisary. Niedzie ŭ 70-ja, paśla napaminkaŭ z boku miascovych intelihientaŭ, źjavilisia vulicy Jakuba Kołasa i Janki Kupały. Na pačatku 90-ch byli skasavanyja nazvy vulic Vaładarskaha, Uryckaha, Karła Libknechta — dźvium viarnuli darevalucyjnyja imiony, Vilenskaja j Kapylskaja, treciuju nazvali ŭ honar Maksima Bahdanoviča. Ale zastalisia vulicy Lenina, Leninskaja, Revalucyjnaja, Sacyjalistyčnaja, Telmana, Rozy Luksemburh i navat Jamielki Puhačova!

Słucak razbudoŭvajecca. I vulicy novyja nazyvajuć, doŭha nie razvažajučy, — Sierpuchoŭskaja, Staradaroskaja, Novaja, Zavodzkaja i h.d. A znakamitych ziemlakoŭ pakul uviekaviečyli ŭ tapanimicy niamnohich — Kuźmu Čornaha dy viadomaha kanstruktara rakietaŭ, što vyvieli ŭ kosmas Haharyna, Siamiona Koźbierha. Choć śpis hety mahli b dapoŭnić i paet Vasil Vitka, i prazaiki Antoś Aleška dy Alaksiej Kułakoŭski, i kniahinia Nastaśsia.

Tut prahladajucca nia stolki praliki haradzkich uładaŭ, kolki abyjakavaść da histaryčnaj spadčyny z boku tutejšaj intelihiencyi, jaje inertnaść i bajaźlivaść dajści da “vertykali” dy vykazać toje, što nabaleła.

Michaś Kutniaviecki, Słucak