Грамадства1414

У новым падручніку па гісторыі для 11 класа замоўчваюць сталінскія рэпрэсіі і ўхваляюць вайну супраць Украіны

З гэтага навучальнага года беларускія адзінаццацікласнікі сталі вучыцца па новым падручніку — «Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі». Яго першая частка з'явілася з пачатку восені, у гэтым месяцы Мінадукацыі апублікавала і другую. «Люстэрка» вывучыла гэта падручнік — журналісты жахнуліся. Навуковым кансультантам падручніка быў Ігар Марзалюк.

Прыводзім некаторыя моманты з разбору.

Вокладка падручніка для 11‑га класа «Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі» (Мінск, 2025). Крыніца: adu.by

Замоўчванне сталінскіх рэпрэсій

У новым падручніку шмат прапаганды, а некаторыя важныя факты ўтойваюцца. Напрыклад, палітычныя рэпрэсіі ў сталінскія часы. Гэта тэма ў другой частцы падручніка згадваецца толькі мімаходзь, у адной фразе: «У канцы 1940‑х стала відавочным вяртанне да палітычных метадаў 1930-х».

Па-першае, гэта няпраўда. Рэпрэсіі пры Сталіне былі перманентнымі, яны, пачаўшыся ў канцы 1920-х, не спыняліся ні да, ні пасля 1945 года. Напрыклад, адразу пасля вайны іх ахвярамі сталі ўдзельнікі беларускіх моладзевых арганізацый.

А па-другое, не расшыфроўваецца, пра якія «метады» ідзе гаворка. Гэты том падручніка пачынаецца з 1945 года, але і ў першай частцы пра іх не пішацца. Там гаворыцца толькі пра рэпрэсіўную палітыку польскіх уладаў у міжваенны перыяд у Заходняй Беларусі, якая ўваходзіла тады ў склад Польшчы.

А вось пра масавыя рэпрэсіі ў БССР і ўсім СССР — ні слова. Адным абзацам расказваецца толькі пра калектывізацыю (працэс стварэння калгасаў), якая, як пішуць аўтары, «суправаджалася раскулачваннем часткі сялян».

«Кулакі — арганізатары буйных прыватных гаспадарак у вёсцы — падлягалі раскулачванню і адабранні ўсёй уласнасці. Аднак з-за самавольства мясцовых уладаў раскулачванню падвергліся многія сераднякі. Дзясяткі тысяч раскулачаных былі выселены ў Казахстан і Сібір, частка з іх загінула падчас гэтага перасялення», — гаворыцца ў першай частцы.

Гэта фактычна адзінае згадванне пра рэпрэсіўную палітыку СССР у Беларусі на абодва тамы падручніка. Пры гэтым нават тут аўтары дапаможніка перакладаюць адказнасць з партыйнага кіраўніцтва, якое стварыла гэтую сістэму, на радавых выканаўцаў («з-за самавольства мясцовых уладаў»). Падчас калектывізацыі з Беларусі былі выселены 15 724 сям'і — 73 415 чалавек.

У падручніку таксама прыніжаецца роля Вялікабрытаніі і ЗША ў Другой сусветнай вайне (і ў прынцыпе дэманізуецца Захад), чакана не згадваецца развіццё беларускага нацыянальнага руху, а распад СССР трактуецца як катастрофа.

Фрагмент падручніка для 11‑га класа «Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветнай гісторыі» (Мінск, 2025). Крыніца: adu.by

Стары фэйк пра Лукашэнку

Больш за палову падручніка прысвечана падзеям пасля 1991 года. Гэтыя раздзелы ператвораны ў панегірык Аляксандру Лукашэнку. Паўтараецца стары фэйк пра тое, што ён адзіны галасаваў супраць Белавежскіх пагадненняў, хоць даўно вядома, што гэтым чалавекам быў Валерый Ціхіня.

Аўтары даходзяць да таго, што сцвярджаюць: «Рэальнае набыццё суверэнітэту, фарміраванне яго атрыбутаў, такіх як незалежная ўнутраная і знешняя палітыка, харчовая, ваенная і энергетычная бяспека, адбывалася з сярэдзіны 1990‑х гадоў і было звязана з увядзеннем інстытута прэзідэнцтва». Гэта значыць з 1991 па 1994 год наша краіна нібыта не была па-сапраўднаму незалежнай.

У рэальнасці ўсё было наадварот: Беларусь здабыла дэмакратычныя органы ўлады, зацвердзіла галоўную ролю беларускай мовы, гістарычныя дзяржсімвалы, наладзіла дыпламатычныя адносіны з усім светам, прыняла Канстытуцыю, пачала будаваць сваю рыначную эканоміку.

Дарэчы, аўтары, кажучы пра новыя дзяржсімвалы на пачатку 90-х, прымудраюцца нават не патлумачыць, што імі тады сталі нацыянальныя бела-чырвона-белы сцяг і герб «Пагоня».

Фота: LookByMedia

У падручніку ачарняюць масавыя мірныя пратэсты 2020 года, трактуючы іх як «спробу мяцяжу з мэтай захопу канстытуцыйнай улады» (са спасылкай на Лукашэнку).

Таксама абвінавачваюць Захад у гібрыднай вайне супраць Беларусі і Расіі, хваляць Пуціна,

ухваляюць анексію Крыма, стварэнне самаабвешчаных «ЛНР» і «ДНР», а таксама расійскую агрэсію супраць Украіны з 2022 года. Вінаватым у вайне называюць зноў жа Захад, які нібыта «свядома сарваў дыпламатычнае вырашэнне канфлікту, абнуліўшы міратворчыя намаганні Расіі, Беларусі, краін Глабальнага Поўдня і іншых суб'ектаў, зацікаўленых у міры ва Украіне».

Хто напісаў падручнік

Новы падручнік напісаў калектыў пад кіраўніцтвам Аляксандра Каханоўскага. З 2016 года ён з'яўляецца дэканам гістарычнага факультэта БДУ, удзельнічаў у адлічэнні студэнтаў па палітычных прычынах. Сярод аўтараў падручніка — сам Каханоўскі, а таксама чацвёра яго падначаленых — кіраўнікі кафедраў:

  • гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў — Сцяпан Цемушаў,

  • гісторыі Беларусі новага і навейшага часу — Ганна Маскевіч,

  • гісторыі новага і навейшага часу — Уладзімір Кошалеў,

  • крыніцазнаўства — Сяргей Ходзін.

Таксама сярод аўтараў Алена Мох, якая ўдзельнічала ў стварэнні падручнікаў пра генацыд, дэкан факультэта гісторыі і міжкультурных камунікацый Гомельскага дзяржуніверсітэта Мікалай Мязга і прарэктар па ідэалагічнай і выхаваўчай рабоце Полацкага дзяржуніверсітэта Алеся Корсак.

Навуковым кансультантам выступіў вядомы айчынны прапагандыст, гісторык Ігар Марзалюк.

Каментары14

  • No
    27.10.2025
    Ануляваная гісторыя. Рэжым здзейсніў сувярэннае самагубства краіны.
    Расея будзе задаволена гэтым.
  • Бацькам
    27.10.2025
    Бацькі — уся адказнасць за праўду на вас. Настаўнікам, якія забяспечваюць "выбары", даверу няма.
  • Dr. Klopp
    27.10.2025
    Зато теперь страна знает своих «хероев» - гнать этих «специалистов» из универов надо грязной метлой и не подпускать к студентам на пушечный выстрел!

Цяпер чытаюць

На канцэрт Кадышавай у Мінску ў какошніках прыйшлі нават мужчыны85

На канцэрт Кадышавай у Мінску ў какошніках прыйшлі нават мужчыны

Усе навіны →
Усе навіны

Ва Украіне 14‑гадовая школьніца нарадзіла ад 60‑гадовага мужчыны. Яна кажа, што ён добры бацька, і прасіла не караць яго28

Таксіста і былога ахоўніка «Еўраопта» з Баранавічаў абвінавачваюць па палітычным артыкуле3

УСУ ўдарылі па Крымскім мосце. Рух транспарту спынены15

Турысты накідалі ў фантан Трэві амаль на 200 тысяч еўра менш пасля таго, як падыход да яго зрабілі платным4

Кітайскі маркетплэйс Temu сам прапанаваў беларусцы супрацоўніцтва, але зліўся, калі даведаўся яе грамадзянства13

Мінабароны расказала, як над Беларуссю збіваюць заблукалыя дроны2

З Янам Памедорам Рэуцкім развіталіся ў Варшаве

Канкурэнт Starlink страціў 40 спадарожнікаў: ракета не даляцела да арбіты

Сабаленка адкацілася на трэцяе месца ў сусветным рэйтынгу

больш чытаных навін
больш лайканых навін

На канцэрт Кадышавай у Мінску ў какошніках прыйшлі нават мужчыны85

На канцэрт Кадышавай у Мінску ў какошніках прыйшлі нават мужчыны

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць