Пасля шматгадовай і надзвычай складанай рэстаўрацыі ўратаваны старадаўні абраз пакаяння святога апостала Пятра. Неўзабаве твор зойме сваё месца ў касцёле ў Новым Свержані. Знаходка ўражвае не толькі майстэрствам рэстаўратара, які літаральна выцягнуў жывапіс з таго свету, але і сваёй нетыповай іканаграфіяй, якая знаходзіцца толькі ў Італіі.
Пра завяршэнне працы паведаміла парафія Святога Казіміра ў Стоўбцах, на чале якой стаіць ксёндз Ігар Лашук. Над аднаўленнем палатна шмат гадоў працаваў беларускі рэстаўратар Аляксандр Лагуновіч. Мяркуючы па фотаздымках «да», твор знаходзіўся ў катастрафічным стане: аўтарскі жывапіс панёс вялікія страты.
Нетыповы Пётр і сімвал пеўня
Сюжэт абраза адсылае да вядомага евангельскага эпізоду, які ў заходнееўрапейскім мастацтве часта называюць Gallicantu (ад лацінскага — «спеў пеўня»). Ён ілюструе момант найвышэйшага духоўнага пералому апостала Пятра, які тройчы адрокся ад Хрыста да таго, як заспяваў певень, а пасля, успомніўшы прароцтва Настаўніка, горка заплакаў.
Аднак найбольшую цікавасць уяўляе не сам сюжэт, бо ён быў даволі папулярны ў эпоху барока, а кампазіцыйнае рашэнне. Звычайна ў мастацтве таго часу, напрыклад, на вядомай карціне Жэрара Сегерса, Пятра малявалі ў класічнай позе малітоўнага экстазу: прыпалым на калена або са счэпленымі ў малітве рукамі, паднятымі да грудзей.
На свержанскім жа абразе мы бачым зусім іншага, максімальна чалавечага і нават нефармальнага Пятра. Ён сядзіць, закінуўшы нагу за нагу, яго рукі не ў малітве, а счэпленыя проста на голай назе. Твар святога, пакрыты маршчынамі, звернуты ўгару, у вачах — нямое пытанне да Нябёсаў.
Балонская школа
Парафія зважанае на тое, што падобны па іканаграфіі абраз ёсць у сталіцы Славеніі — Любляне. Сапраўды, у Нацыянальнай галерэі Славеніі захоўваецца палатно першай паловы XVII стагоддзя «Пакаянне святога Пятра», аўтарства якога прыпісваюць невядомаму майстру Балонскай школы, імаверна, паслядоўніку Ладавіка Карачы або Алесандра Тыярыні.
Пры параўнанні славенскага экспаната і свержанскага абраза іх сваяцтва становіцца відавочным. Супадае і агульная канцэпцыя: фігура святога ў плашчы, які сядзіць з аголенымі нагамі, счэпленыя ў замок пальцы рук.
Але што самае цікавае, дык гэта твар апостала Пятра: нахіл галавы, выраз вачэй, форма барады, гульня светлацені на шчоках і на шыі — на беларускім палатне яны амаль ідэнтычныя італьянскаму арыгіналу, быццам змаляваныя з яго.
Адрозненні палягаюць толькі ў дэталях кампазіцыі. На балонскай карціне Пётр закінуў нага на нагу інакш, а певень сядзіць на абломку калоны злева, а не ў ценю справа, як на беларускім палатне. Таксама змянілася драпіроўка адзення.
Такія падабенствы — не выпадковасць, але гэта не значыць, што ў Новым Свержані вісіць арыгінал італьянскага майстра. У XVII—XVIII стагоддзях гэты сюжэт мог патрапіць у Вялікае Княства Літоўскае праз гравюры, зробленыя па італьянскіх палотнах. Але рэдкасць менавіта такога варыянту паставы апостала наводзіць на думку, што ў выпадку з абразом з Новага Свержаня пераемнасць магла быць без графічных пасярэднікаў.
Дзякуючы працы рэстаўратара Аляксандра Лагуновіча твор вярнуў свае першапачатковыя колеры і выразныя рысы і неўзабаве вернецца ў касцёла Святых Пятра і Паўла ў Новым Свержані.
«Наша Нiва» — бастыён беларушчыны
ПАДТРЫМАЦЬ
Каментары
[Зрэдагавана]