Гэты горад у Еўропе пасадзіў галубоў на супрацьзачаткавыя сродкі

Гарадскія галубы даўно сталі выклікам для многіх еўрапейскіх мегаполісаў. Іх памёт псуе фасады і помнікі, птушкі селяцца каля рынкаў і кавярняў, а чароды ў турыстычных месцах выклікаюць скаргі жыхароў і бізнэсу. У Барселоне, як і ў іншых буйных гарадах, праблема асабліва абвастрылася ў цэнтры і ў шчыльна заселеных кварталах.

Доўгі час улады спрабавалі кантраляваць колькасць галубоў традыцыйнымі метадамі — выкарыстоўвалі сеткі, пасткі, адлоў і іншыя спосабы фізічнага знішчэння. Але такія меры выклікалі ўсё больш крытыкі з боку абаронцаў жывёл, а іх эфект часта аказваўся часовым: папуляцыя хутка аднаўлялася.

Пошук гуманных альтэрнатыў пачаўся ў горадзе яшчэ ў 2017 годзе, калі Барселона запусціла пілотны праект па выкарыстанні птушыных кантрацэптываў. Гэты падыход атрымаў канчатковае прызнанне пасля прыняцця ў Іспаніі ў 2023 годзе новага закона аб абароне жывёл. Дакумент забараніў невыбіральны адлоў і забойства гарадскіх птушак, абавязаўшы мясцовыя ўлады аддаваць прыярытэт менавіта этычным і нелетальным метадам.

Такім чынам вопыт Барселоны па кантролі нараджальнасці стаў асноўнай стратэгіяй: замест знішчэння птушак стаўка цяпер робіцца на натуральнае і паступовае скарачэнне іх колькасці.

«Разумныя» кармушкі

Сёння ў Барселоне налічваецца звыш 40 спецыяльных дазатараў, падобных да смеццевых кантэйнераў. Кожную раніцу, роўна а восьмай гадзіне раніцы, убудаваны таймер выпускае пэўную колькасць кукурузы.

Але гэта не звычайны корм: кожнае зерне апрацавана нікарбазінам — прэпаратам, які дзейнічае як супрацьзачаткавы сродак для птушак. Дастаткова ўсяго 10 грамаў такой кукурузы ў дзень, каб галубы пачалі адкладаць яйкі, з якіх не вылупяцца птушаняты.

Пры гэтым эфект не лічыцца незваротным: калі птушка перастае атрымліваць прэпарат, фертыльнасць паступова вяртаецца.

Сам нікарбазін не быў распрацаваны спецыяльна для гарадскіх птушак. Яго ўжо каля 70 гадоў выкарыстоўваюць у птушкагадоўлі для прафілактыкі кокцыдыёзу — паразітарнай хваробы курэй. Прэпарат ужываюць і сёння, у тым ліку ў частцы бройлернай вытворчасці. Менавіта падчас шматгадовага выкарыстання заўважылі, што рэчыва ўплывае на размнажэнне птушак. Для іншых жывёл, якія не адносяцца да птушак, кантрацэптыўнага эфекту ў яго не выяўлена.

Кукурузу для барселонскай праграмы вырабляюць у Італіі. У кожнае зерне ўводзяць нікарбазін, пасля чаго пакрываюць яго сіліконам, каб рэчыва не вымывалася. Прэпарат прадаецца пад гандлёвай назвай Ovistop.

У Барселоне дазатары не стаяць на адным месцы пастаянна. Іх пераносяць туды, дзе колькасць птушак пачынае выклікаць найбольшую колькасць скаргаў. Напрыклад, дазатар, размешчаны ў парку Ла-Пегаса, штодня рассыпае каля 500 грамаў кукурузы — гэтага хапае прыкладна для пяцідзесяці галубоў.

Прыхільнікі праграмы падкрэсліваюць, што мэта не ў поўным знішчэнні галубоў. Паводле ацэнак, у Барселоне жыве каля 90 тысяч гэтых птушак, а кантрацэптыўныя кармушкі ўплываюць толькі на невялікую частку папуляцыі. Але ўлады спадзяюцца, што гэтага дастаткова, каб зменшыць шчыльнасць птушак у самых праблемных месцах.

Ці ёсць вынік?

Даследаванні даюць неадназначныя вынікі. У адным з іх, якое працягвалася тры гады і ахапіла 34 калоніі галубоў, было зафіксавана скарачэнне колькасці птушак больш чым на 55% дзякуючы выкарыстанню дазатараў з нікарбазінам.

Іншая навуковая праца паказала, што за восем гадоў у 24 гарадах Каталоніі метад кантрацэпцыі «значна скараціў мясцовую колькасць галубоў з мінімальным уздзеяннем на іншыя віды».

Але існуюць і даследаванні з супрацьлеглымі высновамі. Артыкул у часопісе Pest Management Science у 2020 годзе сцвярджаў, што выкарыстанне нікарбазіну не прывяло да прыкметнага скарачэння колькасці галубоў у буйных гарадах. Аўтары нават раілі не выкарыстоўваць гэты метад у мегаполісах.

Прыхільнікі сістэмы адказваюць, што праблема ў маштабах і працягласці назіранняў. На іх думку, адзін год — занадта кароткі тэрмін для ацэнкі вынікаў, бо галубы размнажаюцца цягам усяго года, а іх колькасць у горадзе пастаянна вагаецца з-за міграцыі паміж раёнамі.

Праблемы пераймання вопыту

Аднак, як адзначае The Telegraph, нават калі эфектыўнасць метаду будзе даказана, пераняць досвед Барселоны іншым краінам няпроста. Галоўная перашкода — складаны юрыдычны статус прэпарата.

У Еўрасаюзе нікарбазін зарэгістраваны найперш як кармавая дабаўка для птушкагадоўлі. Каб выкарыстоўваць яго для гарадскіх галубоў, кожнай краіне даводзіцца праходзіць праз асобныя працэдуры ўзгаднення.

Павялічыць

У Італіі і Бельгіі прэпарат дазволены праз нацыянальныя механізмы рэгістрацыі, а ў некаторых рэгіёнах Іспаніі — праз спецыяльную норму «тэрапеўтычнага выключэння», якая дзейнічае, калі для праблемы няма іншага афіцыйнага рашэння.

Падобныя бюракратычныя цяжкасці стрымліваюць укараненне метаду і ў Вялікабрытаніі: там пакуль не вызначыліся, як класіфікаваць такія сродкі — як ветэрынарныя лекі або як сродкі барацьбы са шкоднікамі.

Нягледзячы на гэтыя юрыдычныя і навуковыя спрэчкі цікавасць да «галубіных таблетак» у свеце толькі расце. Справа ў тым, што вопыт Барселоны — не ізаляваны эксперымент, а частка маштабнага глабальнага трэнду пад назвай «кантроль нараджальнасці дзікіх жывёл» (wildlife fertility control).

Сёння навукоўцы распрацоўваюць падобныя праграмы для самых розных відаў: ад шэрых вавёрак у Брытаніі да капібар у Бразіліі і нават сланоў у Афрыцы. Прэпараты на аснове нікарбазіну ўжо афіцыйна выкарыстоўваюць у ЗША, Канадзе, Аўстраліі і ААЭ.

Такая папулярнасць тлумачыцца зменай грамадскіх прыярытэтаў, дзе на першае месца выходзяць этыка і бяспека. У сучасным свеце людзі ўсё больш неахвотна прымаюць забойства жывёл як спосаб вырашэння праблем, нават калі гаворка ідзе пра шкоднікаў.

Акрамя таго, дыстанцыйная кантрацэпцыя лічыцца больш бяспечнай для навакольнага асяроддзя: у адрозненне ад атруты яна не патрапляе ў харчовы ланцужок і не нясе пагрозы хатнім сабакам або дзікім драпежным птушкам.

Барселонскі прыклад паказвае, што будучыня гарадской экалогіі можа грунтавацца не на знішчэнні, а на тэхналагічным і гуманным суіснаванні.

• 3
• 0
• 1
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0