Кіраўнікі Шатландыі, Уэльса і Паўночнай Ірландыі аб'ядноўваюцца для выхаду са складу Вялікабрытаніі
Неасцярожныя выказванні брытанскага прэм'ера справакавалі беспрэцэдэнтную кансалідацыю прыхільнікаў незалежнасці ў рэгіёнах. Палітычны крызіс пагражае разбурэннем дзяржавы, паколькі мясцовыя ўрады пачынаюць узгадняць супольныя крокі па аддзяленні.
Выданне The Telegraph паведамляе пра падрыхтоўку сумеснага мемарандума кіраўнікамі трох аўтаномных частак Злучанага Каралеўства. Першыя міністры Шатландыі Джон Суіні, Уэльса Рун ап Ёрверт і Паўночнай Ірландыі Мішэль О'Ніл сустрэнуцца ў Кардыфе для падпісання дэкларацыі з патрабаваннем права на правядзенне рэферэндумаў аб незалежнасці. Да перамоў таксама далучыцца прэзідэнтка Шын Фейн і лідарка ірландскай апазіцыі Мэры Лу Мак-Дональд.
Штуршком да актывізацыі сепаратысцкіх рухаў сталі нядаўнія заявы прэм'ер-міністра Эндзі Бёрнэма ў парламенце. Ён дапусціў магчымасць новага шатландскага рэферэндуму пры наяўнасці дакладнага кансенсусу, фактычна прыраўняўшы ўмовы для Шатландыі да палажэнняў Пагаднення Вялікай пятніцы для Паўночнай Ірландыі. Прадстаўнікі Шатландскай нацыянальнай партыі адзначылі, што кіраўнік урада не валодае базавымі ведамі пра пазіцыю ўласнай дзяржавы адносна захавання уніі. Сітуацыю ўскладніла ўмяшанне прэзідэнта ЗША Дональда Трампа, які падчас суботняга візіту ў Дублін публічна падтрымаў ідэю аб'яднання Ірландыі.
Упершыню ў гісторыі ўсе тры аўтаномныя ўрады ўзначальваюць прадстаўнікі партый, якія выступаюць за выхад з Вялікабрытаніі. Шатландская нацыянальная партыя захавала дамінантныя пазіцыі, валійская Plaid Cymru сфарміравала ўрад пасля майскіх выбараў, а Шын Фейн працягвае кіраваць у Паўночнай Ірландыі. Бакі плануюць узгадніць супрацоўніцтва ў сферах эканомікі, энергетыкі і міжнародных адносін. Стратэгія прадугледжвае вяртанне Шатландыі і Уэльса ў Еўрапейскі саюз як самастойных дзяржаў, а Паўночнай Ірландыі — у складзе Рэспублікі Ірландыя.
Акрамя палітычных мэт, рэгіянальныя лідары вылучаюць жорсткія фінансавыя ўмовы, аргументуючы гэта неэфектыўнасцю брытанскай эканамічнай мадэлі. Валійскі ўрад патрабуе перадачы даходаў ад зямель Кароны, уключаючы прыбыткі ад афшорных ветрапаркаў, а таксама дэцэнтралізацыі фінансавання чыгункі і паліцыі.
У адказ на нарастаючы крызіс Эндзі Бёрнэм накіраваў ліст Джону Суіні з катэгарычнай адмовай у правядзенні рэферэндуму да наступных парламенцкіх выбараў. Прэм'ер спаслаўся на перадвыбарчы маніфест Лейбарысцкай партыі 2024 года, які выключае падтрымку незалежнасці, і заявіў аб адсутнасці рэальнай большасці для прыняцця такіх рашэнняў у Шатландыі і Паўночнай Ірландыі.
Падпісанне мемарандума ў Кардыфе афармляе інстытуцыянальны раскол паміж цэнтральным урадам і рэгіёнамі. Далейшае ігнараванне Лонданам узгодненых патрабаванняў трох першых міністраў вядзе да канстытуцыйнага крызісу і блакуе рэалізацыю ўнутранай палітыкі Вялікабрытаніі.
Каментары