Šaŭčuk pra Ukrainu: Nie chaču padkidać droŭ u połymia, dzie ŭsie možam zhareć
Lidar DDT raspavioŭ pra budučy albom i pra toje, jak «Trieťja mirovaja budiet łobovaja», a taksama atrymaŭ na pamiać dysk «Kramy».
«Stamilisia my z darohi, tamu nie kryŭdujcie, što my takija kvołyja», — ad pačatku paprabačaŭsia lidar DDT Juryj Šaŭčuk pierad žurnalistami. Maŭlaŭ, tur hetym razam u ich surjozny: jak pačali z Tbilisi, a potym adzin za adnym kancerty ŭ Maskvie, Talinie, Smalensku, try kancerty ŭ Biełarusi — stamilisia. Praŭda, na žartaŭlivuju repliku z zała, što «pytańnie pra rok-piensiju paŭstaje», hetak ža žartaŭliva adkazvaje: «U rokieraŭ piensii nievialikija — nie vyžyviem».
Pieršaje ž pytańnie tyčyłasia prahramy, ź jakoj 26 lutaha DDT vyjdzie na scenu «Minsk-areny».
«Budziem śpiavać toje, što ŭ hałavu pryjdzie, što paličym patrebnym», — supakojvaje Šaŭčuk.
Uvohule, napačatku Juryj Šaŭčuk sprabavaŭ nie toje, kab uchilicca ad adkazaŭ na vostryja ci pravakacyjnyja pytańni, ale… zamaskiroŭvaŭ svaju pazicyju pa peŭnych aktualnych pytańniach fiłasofskimi razvahami. Tak, u muzykanta pacikavilisia, jak tak atrymałasia, što jon napisaŭ takija prarockija słovy «Čto žie stało s rodinoj i s nami?»
«Na žal, šmat jakija pieśni aktualny ciapier… Uvohule, ja nie skažu, što my niejkim hłybokim mastactvam zajmajemsia, ale tak jość, što mastactva stavić pytańni, a žyćcio na ich adkazvaje. Što ž tut kazać — pastaŭlenaje pytańnie kruta. I ŭ vyniku ŭsie pamierli ŭ hetaj pieśni, faktyčna ŭsie. Što ž skazać…» — razvodzić rukami Šaŭčuk.
Zadajuć muzykantam pytańnie pra na pałovu novy skład hurta: čamu adbyłasia takaja hruntoŭnaja źmiena?
«Jany ad nas sami pajšli, — pryznajecca Šaŭčuk. — U ich svaja muzyka. Niechta rytm-end-bluz lubić, a my chacieli hrać inšu muzyku. Ja pamiataju, jak da nas «Docyk» padychodziŭ i kazaŭ: «Chłopcy, šukajcie inšaha bubnača — ja hetuju vašu fihniu hrać nie źbirajusia». Voś i sabraŭsia inšy kalektyŭ, pad novyja zadačy: my vyrašyli hrać aktualny rok, bolš ciažki».
U Talinie DDT vystupili sumiesna ź miascovym mužčynskim akademičnym choram. Šaŭčuk tłumačyć heta tym, što ŭ inšych krainach jany vymušanyja zajmacca «narodnaj dypłamatyjaj»: ciažkija časy, składanyja adnosiny pamiž byłymi krainami vymušajuć.
«My časta ŭ roznych krainach takim čynam vystupajem. Mnie padajecca, heta vielmi dobra, kali i kultura jašče budzie… Kali my budziem admianiać kancerty artystaŭ, to my ŭvohule zvalimsia ŭ jaminu nianaviści i złości. A mastactva, kultura abjadnoŭvajuć. Ja nie skažu, što my niejkaja značnaja kultura, ale tym nie mienš… Tym nie mienš, zaŭždy sprabujem havaryć toje, što nas chvaluje. Ciažkija časy, ciažkija… Što kazać? Vy viedajecie ŭsio lepš za nas. Tamu my šmat jeździm, vystupajem, kažam, što zrabić krok da lubovi bolš składana, čym pieramahčy ŭ vajnie».
I znoŭ sprabuje žartavać: «Ja zaŭždy kažu, što jość raznosčyki kultury, a jość — nośbity. I ja da hetaha času dumaju: «A chto ž my sami?» Ale stomlenaść ad darohi nie adpuskaje i vidavočna, što navat sproby «raskačaharyć siabie z dapamohaj žartaŭ, nie vielmi dapamahajuć lidaru DDT.
Nie chaciełasia zadavać muzykantu vostrych palityčnych pytańniaŭ, tamu hłabalnyja temy daviałosia abyści. Ale zrabiła Jeŭraradyjo heta jak zmahło…
Jeŭraradyjo: Časam byvaje, što viedaješ ludziej šmat hadoŭ, siabruješ, ale potym niešta zdarajecca ŭ krainie ci śviecie i čałaviek raskryvajecca ŭ novym śviatle. Ty hladziš na jaho i dumaješ: «Nu, ty i… nie charošy čałaviek!» Z vami takoha nie było z-za apošnich padziej?
Juryj Šaŭčuk: U takija časy, kali vielmi šmat złości naŭkoł, a minuły hod byŭ uvohule vielmi surjozny ŭ hetym sensie dla ŭsich dla nas, i ŭ Rasii, šmat dzie adbyłosia takoje dzialeńnie. Navat na ŭzroŭni siemjaŭ, dzie adno adnamu takoje słova kaža: žonka mužu, dzieci baćkam i naadvarot. I tut jašče niečaha dadavać… Ja starajusia bolš spakojna stavicca, vielmi starajusia nie sudzić. Sprabuju vyznačyć pryčyny. Tak, u nas padzialilisia i muzykanty, i dziejačy kultury: adny «za», inšyja «suprać». Ale ja starajusia z samoha siabie pačynać. Nie viedaju… Niejak nadta šmat złości… Padkidać jašče trochu droŭ u heta połymia, u jakim my ŭsie možam zhareć, nie chočacca. My razmaŭlajem sa sceny ź ludźmi pra toje, što nam važna — nam śpiavać nie zabaraniajuć. My hetamu vielmi radyja, bo šmat ludziej da nas prychodzić, a my ź imi razmaŭlajem vielmi ščyra. Ja navat ŭ błohach ciapier starajusia pisać jak maha mienš. Zatoje piesień bolš pišacca — u nas užo na pałovu novaha alboma napisana. Pryčym, mienavita pra padziei, što adbyvajucca. My ich vypuścim i vy ich pasłuchajecie…
Jeŭraradyjo: Vy davali intervju Jeŭraradyjo ŭ 2012 hodzie, kali ŭ vas «admianialisia» kancerty ŭ Rasii. Ciapier vy pišacie albom pra apošnija padziei — nie baiciesia paŭtoru 2012 hoda?
Juryj Šaŭčuk: Ničoha my nie baimsia. Kali nas zakryjuć, budziem dumać, jak žyć dalej. Pakul nas nie puskajuć asobnyja hubiernatary ŭ asobnych rehijonach. Ale my pracujem, za kožny kancert my «rubimsia» pa poŭnaj. Nas ŭžo šmat razoŭ i zabaraniali, i dazvalali — heta žyćcio, i ja pa-fiłasofsku da hetaha staŭlusia. Ale ž ja nie źmianiajusia, svaich mierkavańniaŭ nie mianiaju. Nu, moža, starajusia być mienš radykalnym. Viedajecie, ciapier možna nie toje što paranić słovam čałavieka — zabić prosta. Ja ciapier staŭ dla siabie bolš patrabavalnym, i heta, mnie padajecca, nie drenna. Heta nie aznačaje, što ja niečaha bajusia. I kancerty jość. A siarod novych piesień jość «chiciara», ale strašnavaty taki… Jana krychu ździeklivaja, tam prypieŭ taki: «Trieťja mirovaja budiet łobovaja». Nie chočacca karkać, ale… Tak što, u novym albomie budzie šmat i sacyjalnaha, i taho, i inšaha, ale hałoŭnaje, kab vajny nie było. Tamu my jaje (pieśniu «Vajna» — Jeŭraradyjo) ciapier nie śpiavajem. Heta nie śviedčańnie pra niejkuju ŭnutranuju cenzuru, ale ciapier stolki hetaj roźni! Jana nie toje, kab nas pałochała, ale hetak rukami razvodzim: «Joŭ, bačyš, kudy ŭsio kocicca»… I tamu paŭsiul pra mir kažam. Niachaj žyvie cudoŭnaje siabroŭstva Ukrainy, Rasii i Biełarusi, našych brackich narodaŭ. My heta zaŭždy kazali i kazać budziem — heta ciapier samaje važnaje. Pacichu mirnaje žyćcio pojdzie, i my z usim pacichu raźbiaromsia.
Jeŭraradyjo: Z kancertam u Kijeŭ nie chacieli b zaraz pryjechać?
Juryj Šaŭčuk: My dumajem pra heta. U 2013 hodzie my dali kancerty ŭ 20 haradach, i apošnija našy kancerty byli napiaredadni hetych padziej na Majdanie. My prajechali ad Lvova da Łuhanska.
Jeŭraradyjo: I što, banderaŭcy ŭ Lvovie vas nie źjeli žyŭcom?!
Juryj Šaŭčuk: Nie źjeli nidzie! (narešcie śmiajecca Juryj Šaŭčuk) U Lvovie ŭ nas byŭ vielmi surjozny kancert u Opiernym teatry, sabrałasia sapraŭdnaja intelihiencyja. I ŭ Łuhansku my hrali, i Daniecku. I paŭsiul my kryčali:»Ukraina i Rasija — braty-siostry!» I paŭsiul nam u adkaz kryčali «Ura — braty-siostry!» I paŭsiul my kazali: «Palityki svarać nas, a my nie zdadzimsia!» I paŭsiul było ŭ adkaz: «Nie zdadzimsia!». A potym — babach! I taki kašmar pačaŭsia. A ty siadziš i dumaješ: «A ŭvohule mastactva, pieśnia — jana niejak upłyvaje choć na niešta? Na čałavieka, jaki prosta maryć zabivać? I tut hetyja pytańni šekśpiraŭskija paŭstajuć mahutna pierad taboj. «A treba jano ŭvohule?» Ale potym razumieješ, što treba naturalna. I treba rabić toje, što treba, i śpiavać pra mir, i rubicca za čałavieka da apošniaha. Bo inakš zusim kranty buduć.
Na pres-kanfierencyi Juryju Šaŭčuku zrabili dva «kulturnyja» biełaruskija padarunki: Siarhiej Šapran raskazaŭ lidaru DDT, što teksty jaho piesień nie tolki pierakłali na biełaruskuju movu, ale i nadrukavali ŭ časopisie «Dziejasłoŭ». I padaravaŭ muzykantu hety časopis, uziaŭšy «abiacańnie», što da nastupnaha kancerta ŭ Biełarusi Šaŭčuk vyvučyć i vykanaje biełaruskamoŭny varyjant adnoj sa svaich piesień. A Jeŭraradyjo, u adkaz na raspovied pra jaho cikaŭnaść da tvorčaści biełaruskich kaleh, padaravała Šaŭčuku dysk hurta «Krama» z albomam «Biełaja vada». «Voś, za heta vialiki dziakuj, — uzradavaŭsia muzykant. — Abaviazkova, jak budzie volny čas, pasłuchaju. Razam z albomami inšych vašych muzykantaŭ».
Kamientary