Druhoje dziesiacihodździe marazmu

Rubinaŭskaja reforma adukacyi zvodzicca da poŭnaha źniščeńnia humanitarnaj adukacyi ŭ krainie. Piša Andrej Pavač z Horadni.

Biełaruskija nastaŭniki pačuli niešta niadobraje ŭžo tady, kali krasavickim rankam u kabinietach zavučaŭ siarednich škoł pačali razdavacca telefonnyja zvanki i na druhim kancy drotu adkaznyja čynoŭniki z roznych RANA i HarANA pačali davać dyrektaram zadańnie – terminova, da 12 hadzin dnia, daviedacca, ci zadavolenyja nastaŭniki dvanaccacihadovym terminam navučańnia dziaciej u škole.

Mianie hetaja hulnia ŭ demakratyju adrazu naściarožyła, — kaža mnie znajomaja nastaŭnica fiziki z 20-cihadovym stažam školnaj pracy, — nikoli takoha nie było, kab u prostaha nastaŭnika z RANA niešta pytali. (Nastaŭniki łaskava nazyvajuć “pacučkami” tych kabinietnych inśpiektaroŭ, jakija lubiać vučyć mietadałohii vykładańnia i vychavańnia, chacia sami navat miesiaca nie adpracavali ŭ škole, a zajmajuć svaje pasady dziakujučy staromu, jak rasiejskaje samadziaržaŭje, błatu.) Jaŭna vyhladała na toje, — praciahvaje znajomaja nastaŭnica – što prosta chacieli pierakłaści pytańnie z chvoraj hałavy na zdarovuju.

Toje, što 12-hadovaja sistema školnaha navučańnia pachnie naftalinam i nikomu, pa sutnaści, nie była patrebnaja, viedali ŭsie i zaŭsiody. Hetaja sprava (taksama jak i 10-balnaja sistema acenki viedaŭ, jak i pahałoŭnaje teściravańnie) była nie bolš čym kaśmietyčnaj sprobaj zatynkavać tyja vializarnyja ščyliny, jakija ŭsio bolš i bolš robiać našu sistemu adukacyi zakładnicaj sacyjalna-ekanamičnaha stanovišča ŭ krainie. “Tolki čamu 10 hod tamu, kali dvanaccacihodka ŭvodziłasia, nichto ŭ nas nie papytaŭ, ci varta heta rabić” – aburajucca nastaŭniki. Dy nie papytaŭ by i zaraz, adnak užo paśla toj pieršaj viasieńniaj narady, kali stała jasna, što prezident 12-hadovaj sistemy navučańnia NIE CHOČA, uźnikła patreba prydać novaj łomcy biełaruskaj škoły bačnaść narodnaj inicyjatyvy.

Turbuje adno pytańnie, čamu, kali na praciahu 10 hadoŭ nastaŭniki i vučni prystasoŭvalisia da novaha paradku, jaki ŭ bolšaści im nie padabaŭsia, adnak dobrasumlenna pracavali, hadami vučyli biez padručnikaŭ i novych prahram, u čałavieka, jaki 14 hadoŭ kiruje krainaj, nie było času razabracca ŭ samym važnym, što ŭ krainie jość – u spravie vychavańnia moładzi, spravie vychavańnia budučych pakaleńniaŭ. Dziesiać hadoŭ nastaŭniki sami vyrašali svaje prablemy, vyrašali nasupierak pastajannamu ŭścisku z vyšejstajačych orhanaŭ i tolki zaraz, kali budučym “dvanaccacikłaśnikam” pryjšło iści ŭ 11 kłas, pačaŭsia verchał. I navat ciapier, kali 12-cihodku pačali niščyć, nichto nie pasprabavaŭ abaranić dziaciej, jakim zaraz za adzin hod treba prajści prahramu dvuch kłasaŭ, paralelna padrychtavacca da pastupleńnia ŭ VNU i heta va ŭmovach poŭnaj adsutnaści novych prahram, padručnikaŭ i padvojnaj kankurencyi pry pastupleńni (bo pastupać ciapier buduć i sapraŭdnyja adzinaccacikłaśniki i tyja, chto, mierkavałasia, pavinien byŭ vučycca dvanaccać hod). Što my atrymajem u vyniku? Stračanaje pakaleńnie ŭ sotniu tysiač čałaviek, tolki dziakujučy tamu, što drennuju, ale isnuju sistemu treba było rašuča złamać adnym podpisam!?

Apošniaja narada, paśla jakoj prezidentam byŭ padpisany ukaz ab admienie 12-hadovaha termina navučańnia, nasiła čysta farmalny charaktar. Pa pryčynie amal poŭnaj adsutnaści na naradzie śpiecyjalistaŭ minadukacyi (aproč. namministra) i prysutnaści ŭsich hubiernataraŭ, nahadvała jana chutčej padrychtoŭku da novaj “bitvy za ŭradžaj”. Najbolš uraziła vykazvańnie bieraściejskaha hubiernatara nakont taho, što jaho ŭnučku zamučyli praviłami nakštałt “ranienyj sołdat” i “raniennyj v ruku sołdat”. Maŭlaŭ, varta by i ruskuju movu krychu spraścić. Cikava, što na hetaje ŭzapraŭdy chamskaje vykazvańnie adkazali by akademiki ź instytuta ruskaj słaviesnaści Rasijskaj akademii navuk. Moža i sapraŭdy pačniem z časam pisać jakoj trasiankaj? Ujaviecie sabie na chvilinku atamnuju elektrastancyju pad Škłovam, na achoŭnym płakacie pierad jakoj budzie napisana: “NIE VCHADZIĆ. APASNA DLA ŽYŹNI”. Paśla takoha choć na kraj śvietu palaciš, adno, kab nie być kala takich śpiecyjalistaŭ. Ironija ironijaj, adnak aktyŭna prapahandavanaja Rubinavym i jaho kamandaj reforma adukacyi zvodzicca ŭ kančatkovym vypadku mienavita da poŭnaha źniščeńnia humanitarnaj navuki i adukacyi ŭ krainie. Dumajecie, što skaračeńnie školnych kursaŭ ź likvidacyjaj 12-ha kłasa budzie praparcyjanalnym? Nie. Skaračajucca historyja Biełarusi, suśvietnaja mastackaja litaratura (darečy, tolki ŭ hetym hodzie školniki ŭpieršyniu atrymali padručniki pa hetamu pradmietu), vysoŭvałasia navat prapanova sumiesnaha vyvučeńnia ruskaj i biełaruskaj litaratury, jakaja adnak pakul (zaŭvažcie, pakul!) nie prajšła. Dumajecca, što vyniščeńnie biełaruskaha – heta tolki viarchuška ajśbierha, pasutupova čarha dojdzie i da ruskaj movy i da ruskaj litaratury. Tolki ludzi z vyklučna chvoraj ambicyjaj, jakija ličać siabie roŭniaj Tałstomu i Dastajeŭskamu, mahli dadumacca da stvareńnia pry Instytucie litaratury AN RB siektara pa vyvučeńniu ruskamoŭnaj (!) biełaruskaj litaratury. Dy, pierakanany, čas adličvaje apošnija hady žyćcia takim humanitarnym navukovym ustanovam, jakija isnavali z savieckaha času, jak Instytuty historyi, mastactvaznaŭstva i sacyjałohii AN RB.

U adčajnaj nadziei choć niejak palepšyć svajo stanovišča, nastaŭniki Hrodna źviarnulisia ŭ Minadukacyi z prośbaj pakinuć u prahramach kurs Suśvietnaj mastackaj kultury, kurs, jakim pa pravie mahła hanarycca biełaruskaja sistema adukacyi. Zrazumieła, što ich prośby, taksama jak i minułahodnija damahańni nastaŭnikaŭ pakinuć vykładańnie historyi Biełarusi pa-biełarusku, ni na koha nie zrobiać nijakaha ŭražańnia. Taksama jak nijakaha ŭražańnia na ŭłady nie robiać razroźnienyja pratesty invalidaŭ, studentaŭ, pradprymalnikaŭ, abaroncaŭ historyka-kulturnaj spadčyny ci prostych nasielnikaŭ šmatpaviarchovikaŭ, u dvarach jakich budujuć bienzakałonki ci handlovyja centry. Akiency pa pryjmańni skarhaŭ nahłucha začynieny, usio ŭ poŭnym paradku.

❏

Vielmi prosim čytačoŭ, jakija čytajuć «NN» tolki ŭ internecie, dasyłać pryvatnyja achviaravańni z raźliku choć by 8000 na miesiac z paznakaj: «za Internet». Biaz hrošaj nia moža być sajtu.

U padziaku kožnamu z achviaradaŭcaŭ my možam prapanavać dostup da pdf-versii hazety na termin ad paŭhodu i bolej (zaležna ad pamieru achviaravańnia). U pdf-archivie znachodziacca numary z 2003 hodu.

U hrafie dla piśmovych paviedamleńniaŭ nieabchodna razborliva paznačyć elektronny adras dla kantaktaŭ.

Z pytańniami źviartajciesia na [email protected].

❏

Na jaki rachunak pieraličać hrošy?

Achviaravańnie možna pieravieści ŭ lubym adździaleńni banku, na luboj pošcie. Uličycie, što pry pierakazvańni hrošaj paštovym pieravodam pošta spahaniaje dadatkova 3 %, a pry pieravodzie hrošaj praź «Biełarusbank» pracentu nie biaruć.

Na bankaŭskaj kvitancyi ŭ hrafie «Vid płaciaža» treba paznačyć: «Za hazetu «Naša Niva».

U hrafie: «Atrymalnik płaciaža» treba pisać: PVUP «Surodzičy», UNP 190 786 828.

U hrafie «Najmienavańnie banku» treba pisać: «MHD AAT «Bielinviestbank», vuł.Kalektarnaja, 11, Minsk, kod 764».

U hrafie «Rachunak atrymalnika» — 3012 206 280 014. Pry pierasyłcy hrošaj pa pošcie toje samaje treba pisać u rubrykach «Kamu» i «Kudy».

Razdrukavać bankaŭskuju kvitancyju (pdf-fajł 38Kb, A4).

❏

Kali chto choča atrymlivać papiarovuju hazetu štotydzień, dasyłajcie adrasy i hrašovyja pierakazy.

Paviedamlać svaje adrasy možna praz telefon, faksam, praz poštu ci elektronnuju poštu.

Telefony: (017) 284-73-29, (029) 260-78-32 (MTS), (029) 618-54-84, e-mail: [email protected], [email protected], paštovy adras: a/s 537, 220050 Miensk.

U blanku bankaŭskaha paviedamleńnia ci paštovaha pierakazu, kali łaska, dakładna i razborliva paznačajcie vaš adras, u tym liku paštovy indeks i kod padjezdu.

Tyja, chto pierakaža 24 000 rubloŭ za raz, zabiaśpiečać vychad hazety na try miesiacy. Chto ž maje mahčymaść pierakazać 48 000 rubloŭ adrazu, zabiaśpiečać publikacyju «NN» adrazu na paŭhodu.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0