Piša Anatol Sidarevič.
Na pačatku 2016 hoda ja skłaŭ byŭ taki sabie śpis-kalandaryk na dziejačaŭ biełaruskaha ruchu i ajčynnaje kultury, z dnia naradžeńnia jakich spaŭniałasia 125 hod. Cikava było, jak navukovaja i litaraturna-mastackaja hramadskaść, a taksama palityčny kłas krainy adznačać hetyja jubilejnyja daty. Skłaŭ ja i kalandaryk padziejaŭ, pra jakija biełarusu vart pamiatać štodzień.
Alaksandr Rypinski, Michaił Kajałovič, Ihar Marzaluk dy inšyja
Voś z hetych padziejaŭ, što adbylisia 125 hod tamu, badaj, i treba pačać. Hałoŭnaja padzieja — toje, što Alaksandr Ćvikievič nazvaŭ uźniknieńniem biełaruskaha nacyjanalna-kulturnaha adradžeńnia.
Z hetym uźniknieńniem prablema. Doktar historyi, były «sienatar» i ciapierašni deputat Ihar Marzaluk, prykładam, vyvodzić biełaruskuju ideju z zachodnierusizmu, a kali bolš kankretna — ź Michaiła Kajałoviča. Heta nie žart. Heta fakt, zafiksavany ŭ časopisie «Biełaruskaja dumka» (2014, №12).
Sam ža zachodnierusizm Marzaluk vyvodzić z mahiloŭskaha archibiskupa Stanisłava Bohuša-Siestranceviča, taho samaha, jaki svaimi i svaich padnačalenych pavodzinami šturchaŭ Iosifa Siamašku dy inšych unijackich śviataroŭ u kazionnaje pravasłaŭje.
Ja ž Bohuša-Siestranceviča zhadaŭ by tamu, što biełaruskuju ideju varta było b vyvieści ŭsio ž nie ź jaho, a ź jahonaha plamieńnika Vincenta Dunina-Marcinkieviča (čytajcie «Litaratarskija kłopaty», list da Uładzisłava Syrakomli, jaki papiaredničaje hetaj paemie, «Ščaroŭskija dažynki» dy «Chalimona na karanacyi» hetaha piśmieńnika). Vacłaŭ Łastoŭski ličyŭ Marcinkieviča baćkam novaha biełaruskaha piśmienstva, a Usievaład Ihnatoŭski adznačaŭ: «Zasłuha Marcinkieviča jość u tym, što jon pieršym pačaŭ ličyć siabie «dudarom» prostaha biełaruskaha narodu».
Pra Kajałoviča ž, syna ŭnijackaha śviatara z Kuźnicy Biełastockaj, dobra napisaŭ u svaim kłasičnym «Zapadnoruśsiźmie» ŭspomnieny tut Alaksandr Ćvikievič. Biełarusy dla Kajałoviča — katehoryja etnahrafičnaja, słaboje plemia ruskaha narodu, jakoje nie daśpieła ni da kulturnaj, ni da palityčnaj samastojnaści. Zrešty, na dumku Kajałoviča, biełarusam, jakija žyvuć u Zachodniaj Rasii i jakija jość častka ruskaha naroda, hetaja samastojnaść i nie patrebnaja. Samy ž vialiki hrech Kajałoviča — toje, što jon padzialiŭ naš narod pavodle kanfiesijnaj adznaki.
Darmo, što jon pryznavaŭ etnakanfiesijnaje pytańnie ciažkim. Kali adkinuć hetuju ahavorku, dyk u čystym asadku zastajecca toje, što Kajałovič nie pryznavaŭ katalikoŭ biełarusami i tym samym liŭ vadu na młyn polskaha šavinizmu. Kajałovičava razumieńnie biełarusaŭ daje zhuki navat ciapier. I tamu nie dziva, što praciahły čas Vincenta Dunina-Marcinkieviča na «pravasłaŭna-biełaruski ład» u savieckich knihach nazyvali Vikiencijem, a nam, školnikam 1950-ch i pačatku 1960-ch, navat nastaŭniki kazali, što biełarusy — heta pravasłaŭnyja, a ŭsie tutejšyja kataliki — palaki. Dziakuj bohu, chapiła rozumu zadumacca: a jak ža Janka Kupała, Francišak Bahuševič?
Kajałovič, kažučy słovami Ćvikieviča, spyniŭsia na miažy etnahrafizmu i nacyjanalizmu.
U tym hodzie, kali Kajałovič pieršy raz vydaŭ svaje «Čtienija po istorii Zapadnoj Rośsii», u Vilni na ešafot uzyšoŭ čałaviek, jaki źviarnuŭsia da svajho naroda ŭ jaho rodnaj movie i jakoha ŭžo možna nazvać aŭtanamistam. Praz 17 hod u Sankt-Pieciarburhu, ździajśniajučy prysud nad carom, zahinie jašče adzin śvietły čałaviek, a jašče praz try hady jahonyja adnadumcy vydaduć u stalicy impieryi časopis «Homon», u jakim zajaviać ab svaim žadańni bačyć Biełaruś aŭtanomnaj adzinkaj. Kalinoŭski dumaŭ pra aŭtanomiju Biełarusi ŭ składzie adnoŭlenaj polskaj dziaržavy, Rečy Paspalitaj, paśladoŭniki Ihnata Hryniavickaha — pra aŭtanomiju Biełarusi ŭ budučaj rasijskaj fiederatyŭnaj respublicy.
Kali vyjšaŭ pieršy numar «Homona», miescam jaho vydańnia i jaho redaktarami vielmi zacikaviŭsia prafiesar Kajałovič. U druhim numary redaktary časopisa raili ŭsim, chto maje asabistyja stasunki z Kajałovičam, «byť ostorožnieje». Takaja reputacyja Kajałoviča była ŭ tych, kaho ŭžo možna nazvać biełaruskimi nacyjanalistami.
Voś tak jano i było: biełaruski palityčny i vyzvolny ruch i zachodnierusizm, etnahrafizm isnavali paralelna. Niama śviedčańniaŭ, što biełaruskija revalucyjaniery štości zapazyčyli, byli za štości ŭdziačnyja zachodnierusistam. Maskvafiłam, jakija nastojvali, što jany taksama biełarusy, dziejačy vyzvolnaha ruchu dali adpaviednuju mianušku — «tožie biełorusy».
Niabačnaja suviaź
125 hod tamu — u 1891-m — Kajałovič pamior. Taksama data. Čamuści nie ŭšanavanaja našymi maskvafiłami, «zapadnorusami».
Sychodziačy ŭ mahiłu, Kajałovič, peŭna, užo nie pabačyŭ nadrukavanuju ŭ Krakavie knižku Franciška Bahuševiča «Dudka biełaruskaja» ź jaje znakamitaj pradmovaj — manifiestam kulturna-nacyjanalnaha adradžeńnia.
Aśmielusia skazać, što ŭ toj pradmovie da taje knižki, 125-ja ŭhodki vychadu jakoj vart było šyroka adznačyć, užo čytajecca i dumka pra dziaržaŭnaje adradžeńnie Biełarusi, bo tam i Vicień, i Hiedymin, i «adno silnaje karaleŭstva», jakoje raskinułasia «ad Bałtyckaha mora až da Čornaha» i ŭ jakim Biełaruś — «jak toje ziarno ŭ harechu».
Ci śćviardžaju ja, što Biełaruś dla Bahuševiča — nie tolki etnahrafičnaja, kulturna-nacyjanalnaja, ale i palityčnaja katehoryja? Peŭna ž.
Biełaruś jak palityčnuju katehoryju Anton Łuckievič uhledzieŭ užo ŭ tvorčaści Alaksandra Rypinskaha, u jahonaj knižcy «Białoruś» (1840). Rypinski — heta, kažu prafiesaru Marzaluku, papiarednik Kajałoviča. «Rypinski, — čytajem u Ihnatoŭskaha, — choča, kab biełaruski sielanin navučyŭsia raniej čytać, a potym i dumać pa-polsku, a Kajałovič choča, kab miljony prostych ukraincaŭ, biełarusaŭ i lićvinoŭ paznali i zrazumieli svoj kraj i samich siabie pa-rusku. I toj, i druhi choča vykasavać samabytnaść biełarusa i Biełarusi, adzin — na karyść Polščy, druhi — na karyść Rasii». Jak prafiesar Marzaluk dadumaŭsia vyvodzić biełaruskuju ideju z Kajałoviča — zahadka.
Historyja biełaruskaha vyzvolnaha ruchu charaktaryzujecca razryvami. Narodniki-homanaŭcy ani słovam nie zhadvajuć Vincenta Kanstancina Kalinoŭskaha.
Ludzi, jakija ŭ 1902—1903 hh. stvarali Biełaruskuju Sacyjalistyčnuju Hramadu, ničoha nie viedali ni pra Kalinoŭskaha, ni pra Alaksandra Marčanku, Chaima Ratniera dy inšych homanaŭcaŭ. Ale palityčnaja śviadomaść hetych maładych revalucyjanieraŭ u paraŭnańni sa śviadomaściu ich papiarednikaŭ istotna pasunułasia napierad, i ŭ narysie pieršaj prahramy BSH (1903) my čytajem, što jany chacieli bačyć Biełaruś jak «niezaležnuju respubliku demakratyčnuju».
Praŭda, realna acaniŭšy mahčymaści, kadravy patencyjał vyzvolnaha ruchu, u druhoj prahramie (1906) biełaruskija sacyjalisty pastavili sabie za metu dasiahnieńnie aŭtanomii Biełarusi ŭ składzie Rasijskaj demakratyčnaj fiederatyŭnaj respubliki — tuju ž metu, jakuju ŭ 1884 h. stavili pierad saboju homanaŭcy. Pry hetym naŭviecie miełasia, što aŭtanomija — stupieńka da niezaležnaści.
A. Łuckievič uspaminaŭ, što, ich maładych sacyjalistaŭ-biełarusaŭ ź Vilenščyny i Mienščyny, jakija ŭvosień 1902 h. sustrelisia na pieciarburhskim bruku, abjadnali imiony Bahuševiča i Marcinkieviča, a nie Kajałoviča dy inšych zachodnierusistaŭ.
Z druhoha boku, Alaksandr Ułasaŭ pisaŭ, što Jan Łuckievič byŭ vučniem mienskaha archieołaha Hienryka Tatura, jakoha palaki mienavali biełaruskim nacyjanalistam.
Cikaŭny da historyi, Ja. Łuckievič, peŭna ž, nie tolki słuchaŭ apaviadańni Tatura. Jon jašče i čytaŭ. A čytać užo było što. Soram, ale naša hramadstva niejk zabyła, što 125 hod tamu, u 1891-m, vyjšła nie tolki «Dudka biełaruskaja» — śviet ubačyła kniha Mitrafana Doŭnar-Zapolskaha «Očierk istorii Krivičskoj i Driehovičskoj ziemiel do konca CHII stoletija». Ci nie z hetaje knihi biare pačatak naša nacyjanalnaja histaryjahrafija? Viedama, u 1890-m u «Kalendarie Sieviero-Zapadnoho kraja» była apublikavana praca Doŭnara-Zapolskaha «Očierk po istorii Biełoruśsii. Ot načała do śmierti Vładimira Monomacha (1125 h.)». Heta, možna skazać, i kanśpiekt knihi, nadrukavanaj u 1891-m, i pravobraz brašury «Asnovy dziaržaŭnaści Biełarusi» (1919), ź jakoju staršynia Rady Ministraŭ BNR Łuckievič jechaŭ na Paryžskuju mirnuju kanfierencyju adstojvać intaresy svajoj krainy. A kali ŭziać pad uvahu «Historyju Smalenskaj ziamli da pačatku XV st.» Piatra Hałuboŭskaha (1895) i «Narys historyi Połackaj ziamli da kanca XIV stahodździa» Vasila Danileviča (1896)? Było što čytać i biez Kajałoviča.
Doŭnar-Zapolski, Hałuboŭski, Danilevič, jak i Michajła Hrušeŭski, aŭtar fundamientalnaj «Historyi Ukrainy-Rusi» (1895—1933), — vučni kijeŭskaha prafiesara Uładzimira Antanoviča, aŭtara «Narysu historyi Vialikaha Kniastva Litoŭskaha da pałaviny XV stahodździa» (1878).
Kali my havorym pra biełaruskuju ideju, biełaruski ruch pačatku XX st., ukrainski čyńnik prost abaviazany ŭličvać. Zasnavalniki BSH pilna ŭhladalisia, što robicca ŭ paŭdniovych susiedziaŭ.
I nazva prajektavanaj u 1902 hodzie Vacłavam Ivanoŭskim Biełaruskaj revalucyjnaj partyi pierahukajecca z nazvaj raniej stvoranaj Revalucyjnaj ukrainskaj partyi, adnym z zasnavalnikaŭ jakoj byŭ syn U. Antanoviča.
I słova «hramada» trapiła ŭ nazvu pieršaj biełaruskaj partyi ci nie pad upłyvam ukraincaŭ (zhadajma «Kijeŭskuju Hramadu» Antanoviča-baćki, Mikoły Łysienki, Michajły Staryckaha, baćki ŭkrainskaha sacyjalizmu Michajły Drahamanava dy inšych). A jašče, pisaŭ A. Łuckievič, nie abyšłosia i bieź litoŭskaha ŭpłyvu. A nam kažuć pra niejkich Kajałoviča, zachodnierusistaŭ…
Ravieśniki «Dudki biełaruskaj»
1891 hod pamiatny nie tolki «Dudkaj…», knihaj Doŭnar-Zapolskaha ci sychodam u lepšy śviet Michaiła Kajałoviča. 1891 hod daŭ Biełarusi šerah vydatnych dziejačaŭ vyzvolnaha ruchu i kultury.
Amal u samym kancy hoda, 17 śniežnia, spoŭniłasia 125 hod z dnia naradžeńnia pakutnika za Chrysta i Biełaruś, siabra Rady BNR archimandryta Andreja Cikoty.
Było cikava, ci adznačać hetuju datu ŭ katalickich chramach i ŚMI. Nie adznačyli. A dumałasia, što ŭ hreka- i ryma-katalikoŭ lepšaja pamiać, čym u sacyjał-demakrataŭ, jakija nie spramahlisia na dobrym uzroŭni ŭšanavać pamiać aŭtara pieršaj prahramy biełaruskaj sacyjał-demakratyi, adnaho z ajcoŭ BNR Arkadzia Smoliča.
I tut nielha nie skazać dobraje słova pra našych hieohrafaŭ. U Mahilovie, va ŭniviersitecie imia Arkadzia Kulašova, praviali sieminar u honar 125-hodździa čałavieka, jaki adkryvaŭ biełarusam Biełaruś, a ŭ Miensku, u BDU, prajšoŭ mižvuzaŭski sieminar, byŭ adčynieny kabiniet ekanamičnaj hieahrafii Biełarusi imia prafiesara Smoliča.
Smolič, nahadaju, naradziŭsia ŭ adnym hodzie sa svaim siabram i tavaryšam Maksimam Bahdanovičam.
I całkam zrazumieła, što jubilej vydatnaha hieohrafa i ekanamista adznačaŭ taksama litaraturny muziej Maksima Bahdanoviča. A što da jubileju paeta, dyk navat Ekzarchat Ruskaj Pravasłaŭnaj Carkvy nie ŭtrymaŭsia i vyrašyŭ prademanstravać prynaležnaść paeta (nota bene: praŭnuka ŭnijackaha śviatara) da hetaj kanfiesii.
Pry žadańni Ekzarchat moh by ŭšanavać taksama i staršyniu pieršaha ŭradu Biełarusi, Jazepa Varonku, jaki sadziejničaŭ viartańniu ŭ Zachodniuju Biełaruś pravasłaŭnaha duchavienstva, jakoje ŭ 1915-m evakujavałasia ŭ Rasiju, a ŭ 1918-m sutyknułasia z usimi «radaściami» balšavickaha režymu. Darečy, chryścili Varonku ŭ Kuźnicy Biełastockaj — u toj samaj, dzie śviatarom słužyŭ baćka Kajałoviča.
Vučyŭsia ž Varonka ŭ Biełastockim realnym vučyliščy — tym samym, dzie vučyŭsia Hryniavicki.
Jahonaje ž 125-hodździe prajšło niezaŭvažna dla ajčynnaje publiki — jak levaje, tak i pravaje.
Dy što tut kazać, kali naša palityčnaja emihracyja nie moža pakazać, dzie znachodzicca mahiła Varonki. Nibyta čałavieka rasstralali, jak narodnaha kamisara aśviety, pravadnika palityki biełarusizacyi Antona Balickaha ci Mikałaja Krasinskaha, jaki byŭ i nastaŭnikam Vilenskaj biełaruskaj himnazii (VBH), i carkoŭnym dy teatralnym dziejačam u Zachodniaj Biełarusi, a ŭ BSSR pracavaŭ i ŭ Instytucie biełaruskaj kultury, i dyrektaram 2-ha Biełaruskaha dziaržaŭnaha teatra ŭ Viciebsku. Ni našy aśvietniki, ni našy teatrały, ni našy carkoŭniki nie zhadali imiony hetych ludziej u ich jubilejny hod.
Niešta ja nie pamiataju, kab byli niejkija publikacyi ci akademii i z nahody 125-ch uhodkaŭ pasła na Sojm Polskaj Respubliki i dziejača Sialanska-rabotnickaj Hramady Paŭła Vałošyna, ci biełaruskaha pasła na Sojm u 1922—1935 hh. Fabijana Jaremiča, abo piśmieńnika, aŭtara «Našaj Nivy» Lavona Hmyraka (Miečysłava Babroviča), ci litaraturaznaŭcy, prafiesara Michajły Pijatuchoviča, abo dziejača vyzvolnaha ruchu Piotry Iljučonka, nastaŭnicy VBH Alony Lekant-Sakałovaj, abo takoj trahičnaj postaci, jak lekar, dziejač navuki i kultury Ivan Ćvikievič (brat taho samaha Ćvikieviča).
Mohuć skazać: heta ŭžo nie pieršaradnyja postaci našaj historyi. Mažliva.
Ale voś Kłaŭdzij Duž-Dušeŭski, Makar Kraŭcoŭ i Jan Stankievič — dziejačy prykmietnyja. Jak i Jazep Łahinovič (Pavieł Korčyk), palityčny sakratar Kamunistyčnaj partyi Zachodnaj Biełarusi (KPZB) i siabar palitbiuro Kamunistyčnaj partyi Polščy, ci jašče adzin dziejač biełaruskaha kamunistyčnaha ruchu — Michał Huryn-Marazoŭski. I ich 125-hodździe prajšło amal nieprykmietna.
Jość spadziavańnie
Niešta robicca z nami. Jak byccam upali ŭ biaspamiactva i esdeki, i nacyjanał-demakraty z BNF, i chadeki, i kamunisty, i carkoŭniki.
I ŭsio ž u mianie jość spadziavańnie, što ŭ 2017 hodzie ja budu słuchać śviatočny kancert charavoj kapeły imia Šyrmy, bo ŭ nastupnym hodzie spaŭniajecca 125 hod z dnia naradžeńnia niezabyŭnaha Ryhora Ramanaviča.
I jość spadziavańnie, što Nacyjanalnaja biblijateka Biełarusi razam ź biblijatekaj BDU naładziać sapraŭdnaje śviata knihaznaŭcam i historykam biblijatečnaj spravy ŭ 125-ja ŭhodki pieršaha dyrektara NBB Iosifa Simanoŭskaha. Chaciełasia b, kab archivisty (a zaadno esdeki i piśmieńniki) nie zabyli pra jubilej Michasia Mialeški, a teatrały — pra Zyhmunta Abramoviča, aktora Pieršaj biełaruskaj trupy Ihnata Bujnickaha. Kali my tut zhadali imia Bujnickaha, dyk nielha nie ŭspomnić i pra 125-hodździe jahonaha ziacia Michała Nikifaroŭskaha.
Čamuści ŭpeŭnieny, što našy fiłołahi nie praihnarujuć 125-hodździe Branisłava Taraškieviča, što hetuju datu zhadajuć i ŭ Akademii navuk, i ŭ piedahahičnym univiersitecie imia Maksima Tanka.
I kamunistam vart było b zhadać. I esdekam, bo aŭtar kłasičnaj biełaruskaj hramatyki, pierš čym stać siabram KPZB, byŭ sacyjał-demakratam.
Cikava budzie panazirać u 2017-m pavodziny vyšejšych uładnych kołaŭ. Ci zhadajuć jany pra 125-hodździe Alaksandra Čarviakova? Ci uspomniać pra hetuju datu kamunisty? I jak da jaje pastaviacca esdeki? Abo voś jašče adzin test dla kamunistaŭ: 125-hodździe biełaruskaha paeta Alesia Hurło. Što 100-hodździe kastryčnickaha pieravarotu kamunisty adznačać — sumnieńnia niama. A ci ŭšanujuć jany pamiać aktyŭnaha ŭdzielnika tych padziej — pytańnie.
Ciažka ŭhadać, jak kamunisty i ŭłady pastaviacca da 125-hadovaha jubileju Siarhieja Karpa, jaki ŭ 1920-ja hh. uznačalvaŭ haspadarčyja i płanavyja orhany BSSR, a z 1929 h. byŭ staršynioju Dziaržpłana Rasii. Mo habrejskaja supolnaść Biełarusi ŭšanuje pamiać hetaha čałavieka, bo Karp da ŭstupleńnia ŭ balšavickuju partyju byŭ sijanistam-sacyjalistam. I čamuści vierycca, što kataliki i chadeki nie zabuduć pra 125-hodździe Adama Stankieviča, bo takoje biaspamiactva było b zaličana im jak hrech. Zaadno im vart było b pryhadać i jubilej śviatara Michała Boryka.
Z usich jubilaraŭ nastupnaha hodu apošnim časam najbolš ušanoŭvajecca Zośka Vieras.
Mabyć, tamu, što jaje spadčynu, jak i spadčynu Łarysy Hienijuš, aktyŭna publikuje i prapahanduje Michaś Skobła. Cikava, jakimi publikacyjami paraduje nas Michaś i jak adznačyć hety jubilej Sajuz biełaruskich piśmieńnikaŭ? A ci ŭšanuje SBP 125-hadavinu z dnia śmierci Fieliksa Tapčeŭskaha, znakamitaha Jurki, aŭtara «Panskaha ihryšča»? (Što 100-hodździe z dnia śmierci Maksima Bahdanoviča budzie ŭšanavana, u tym ja nie sumniavajusia.)
Było b cikava pačytać u jubilejny dla ich hod novyja materyjały pra žyćcio i dziejnaść Paŭła Aleksiuka i Silviestra Vajavudskaha, jakija, što b ni kazali pra ich, adyhrali peŭnuju rolu ŭ historyi našaj krainy. Było ž u ich dziejnaści i niešta stanoŭčaje. I nichto nie budzie admaŭlać toje stanoŭčaje, što zrabiŭ za svajo karotkaje žyćcio nastaŭnik, vajskovy i hramadska-palityčny dziejač Andrej Jakubiecki.
Dumajučy pra jubilei 2017-ha, ja pradbaču ideałahičnyja sutyčki i ŭ suviazi z sotaj hadavinaj Vialikaj revalucyi ŭ Rasii, jakuju balšaviki nazvali Lutaŭskaj, i ŭ suviazi z 100-j hadavinaj balšavicka-levaeseraŭskaha pieravarotu, jaki balšaviki nazvali vialikaj, a ŭ dadatak jašče i sacyjalistyčnaj revalucyjaj. Nie mienšyja sprečki buduć i vakoł 100-ch uhodkaŭ pačatku palityčnaj Biełaruskaj nacyjanalnaj revalucyi, pamiatnymi padziejami jakoj stali Źjezd biełaruskich nacyjanalnych arhanizacyj (sakavik) i Usiebiełaruski źjezd (śniežań).
A voś vakoł dźviuch dataŭ, peŭna, nijakich sprečak užo nie budzie, bo navat rymski biskup addaje naležnaje Marcinu Lutaru. Biez vyviešanych im 31 kastryčnika 1517 hoda 95 tezisaŭ, ź jakich pačałasia Refarmacyja, byli b niemahčymyja i Katalickaja Refarmacyja, i Bieraściejskaja unija, i sučasnaja Jeŭropa, i Złučanyja Štaty Amieryki.
A jašče raniej — 6 žniŭnia 1517 hoda — u Prazie Češskaj u lekarskich navukach doktar Francišak Skaryna sa słaŭnaha horada Połacka «Bohu ka čci i ludziam paspalitym k dobramu navučeńniu» vydaŭ Psałtyr. Pakazalna i pavučalna, što ŭ XVII st. unijacki mitrapalit Antonij Sialava paraŭnoŭvaŭ (staviŭ na adnu došku) našaha pieršadrukara ź Lutaram.
Dobra było b, kali b ułada prysłuchałasia da hołasu intelihiencyi i abviaściła 6 žniŭnia Dniom biełaruskaha druku, a imia Skaryny nadała Nacyjanalnamu aeraportu. Hety akt byŭ by ŭspryniaty hramadstvam całkam stanoŭča, bo ciapier, praz 5 stahodździaŭ, Skarynu, byccam i nie niščyli jahonyja knihi, chvalać i pravasłaŭnyja, i kataliki, a niekatoryja śvieckija asoby navat chočuć, kab jaho kananizavali. Na maju ž dumku, Skaryna, jak i Jeŭfrasińnia Połackaja, jak i Kiryła Turaŭski, i biez kananizacyi ŭžo staŭ ikonaj Biełarusi, kultavaj asobaj.
Pamierła Śviatłana Kurs. U jaje tvorach spałučalisia mahija žyvoha žyćcia i biaźlitasny psichałahizm. A ŭ publičnych vystupach i FB — rezki antyimpieryjalizm i elehantny liryzm15
Pamierła Śviatłana Kurs. U jaje tvorach spałučalisia mahija žyvoha žyćcia i biaźlitasny psichałahizm. A ŭ publičnych vystupach i FB — rezki antyimpieryjalizm i elehantny liryzm
Statkievič ab pratestach va Ukrainie: Kali vy abrali z takoj pieravahaj prezidenta i adnačasova Viarchoŭnaha hałoŭnakamandujučaha, to dajcie jamu kiravać2727
Kamientary