Najnoŭšaja pazacenzurnaja satyra zavajoŭvaje Internet

Padziei sakavickaj vybarčaj kampanii dali šturšok dla novych satyryčnych tvoraŭ pra isnuju ŭładu. Aśviatleńnie padziejaŭ u dziaržaŭnych ŚMI i źniknieńnie prezydenta z teleekranaŭ stalisia asnoŭnymi abjektami dla žartaŭ publiki. Za spravu z novym impetam uzialisia jak prafesijanały, hetak paspality lud. Najpierš źvierniemsia da tvoraŭ, zroblenych z dapamohaj najnoŭšych technalohijaŭ.

Pačniem ź internetu, jaki na siońnia zastajecca hałoŭnaj infarmacyjnaj prastoraj biez cenzury.

Sajt belzhaba.com prapanuje niekalki dziasiatkaŭ kalažaŭ, pryśviečanych temie prezydenta, dziaržaŭnych ŚMI i siłavych struktur. Svojeasablivaja karcinnaja halereja – dajdžest z usioj internet-prastory, z samych roznych resursaŭ, prafesijnych i samatužnych.

Stvaralnik papularnaha internet partału Akavita.by Fiodar Karalenka:

(Karalenka: ) «Ja baču, što aktyŭnaść vielmi ŭzrasła. Stała našmat bolej ludziej u Internecie. Raniej było na paradak mieniej. Adsiul, kaniečnie, i vynik: čym bolš ludziej, tym bolš niešta robicca. Heta lahična. Jość statystyka – nia mienš za 2 miljony biełarusaŭ karystajucca ciapier Internetam. Kali brać pracazdolny viek – kožny treci biez sumnievu».

Fiodar Karalenka ćvierdzić, što kožny moža stacca aŭtaram internet-tvoraŭ, kali maje talent da tvorčaści:

(Karalenka: ) «Jość davoli bahatyja pa mahčymaściach prahramy. Ale treba bačyć, jak heta bačać mastaki-dyzajnery. Jak i ŭ muzycy, i ŭ inšym vidzie mastactva. Što tyčycca palityčnaha ściobu, toje, što ja bačyŭ, robicca na amatarskim uzroŭni, entuzijastami. Zaraz stała dastatkova šmat sajtaŭ, i błohaŭ asabliva».

Aktyŭny internet-karystalnik Vital miarkuje, što satyra musić nieści pazytyŭny zarad, a nie raspalvać nianaviść:

(Vital: ) «Śmiech – heta kruta, heta novaje myśleńnie. Prosta super. Tak i treba rabić dalej. Kab jany byli śmiešnyja. Satyra musić być viasiołaj, bo kampramat možna znajści na kožnaha z nas».

Vielmi raspaŭsiudžany pryjom – uziać jaki-niebudź saviecki ci nacyscki plakat dy pamianiać u im tvary hierojaŭ i nadpisy. Bolšaść takich siužetaŭ nielha ahučvać u medyjach, bo ryzykuješ być pryciahnutym pa artykule za abrazu honaru i hodnaści prezydenta. Hetak, jak šmat chto zaścierahajecca ahučvać publična žarty, anekdoty pra prezydenta:

(Spadar: ) «Ja paaścierahusia kazać takoje na pracy. U nas usie za Łukašenku».

(Spadarynia: ) «Suprać mianie ničoha nia zrobiać, ale raspaviadać paaścierahusia, bo ŭ nas usie bajacca, i budzie niepryjemnaja atmasfera».

Kali viartacca z reału ŭ virtuał, źvierniemsia da inicyjatyvy «Maładoha frontu», jaki zrabiŭ prajekt pad nazvaj «idealahičny pryviet». Za asnovu ŭziatyja plakaty «Za Biełaruś», vykarystanyja dziaržaŭnymi ideolahami pierad vybarami. Ich možna pabačyć i ciapier: inžynery pobač z ahrehatam – «Za intelektualnuju Biełaruś», albo bochan chleba ŭ spracavanych rukach «Biełaruś – za dastatak» i h.d.

Maładafrontaŭcy pa-svojmu skarystali słohan «Za Biełaruś». Kali na aficyjnych plakatach tolki pazytyŭnyja momanty žyćcia krainy, dyk na alternatyŭnych advarotny bok žyćcia: staryja korpajucca ŭ śmietnikach, alkaholiki śpiać na prypynkach transpartu. I adpaviedny podpisy: «Za śvietłuju budučyniu», «Za haścinnuju Biełaruś». Albo bolš viasioły varyjant: viadomaja savieckaja karcina, dzie tvar Juryja Haharyna zamienieny tvaram mužčyny, jaki nahadvaje pieršaha prezydenta Respubliki Biełaruś. I podpis – «Za kaśmičnuju Biełaruś».

Čaściakom vykarystoŭvajucca pryjomy aficyjnaj prapahandy. Tak, u niekatorych dakumentalnych filmach BT možna pabačyć kadar z sučasnym apazycyjnym lideram, a nastupny – z hitleraŭskim akupantam. Nibyta naŭprostavaj suviazi miž kadrami niama, ale ŭ hledača vobrazy źlivajucca ŭ adzin. Samatužnyja amatary pierahortvajuć aficyjny sensavy šerah naadvarot.

Jašče adna krynica natchnieńnia – cytaty z pramovaŭ Alaksandra Łukašenki Naprykład, pra vučobu Francyska Skaryny ŭ Piciery. U adnym z kalažaŭ ź viadomaj konnaj skulptury prybrali rasiejskaha cara Piatra I, a na kania pasadzili pomnik Francišku Skarynu.

A jašče ŭ internecie ŭsio čaściej vyviešvajuć cytaty ŭ hukavym varyjancie. Niekatoryja mikšujuć, kab było śmiašniej, a niekatoryja dajuć jak jość. Pra taho ž Skarynu. Zrešty, ad 1995 hodu entuzijasty robiać cełyja dy-žej miksy z pramovaŭ Alaksandra Łukašenki.

Taksama adzin z pryjomaŭ – ilustravać jakuju-niebudź viadomuju piesieńku. Naprykład, na dziciačuju pra «nastajaščaha kata havaraščaha», dzie ŭ videašerahu iduć kadry z aficyjnaj prapahandy z udziełam prezydenta.

U Internecie asabliva papularnyja kamputarnyja mulciki u farmacie Flash, a praściej kažučy – fłeški. Tearetyčna, ich moža rabić kožny, chto avałodaje admysłovaj kamputarnaj prahramaj.

Taksama sioleta źjaviłasia pieršaja videa-karcina. 20-chvilinnaja palityčnaja satyra pad nazvaj «Hud baj, baćka!»

Hałoŭny redaktar začynienaj hazety «Navinki», adzin z kiraŭnikoŭ prajektu Paŭluk Kanavalčyk havoryć, što kali volnuju presu ckujuć, praściej, i navat bolš efektyŭna, zajmacca tvorčaściu z vykarystańniem sučasnych kamputarnych technalohijaŭ.

(Kanavalčyk: ) «My źbirajemsia radavać našych hledačoŭ jak maha čaściej našymi tvorami. Tvory kštałtu «Hud baj, Baćka!» my źbirajemsia rabić niekalki na hod. Hety žanr možna akreślić jak videakomiks. Kali raniej my stasavalisia z adkrytym hramadztvam jak redakcyja, albo redakcyjny kalektyŭ hazety «Navinki», to zaraz heta tvorčy kalektyŭ studyi «Navinki» home video».

Mahčyma, kamuści tvorčaść maładych ludziej z tvorčaha asiarodku «Navinak» padasca ŭtapičnaj, a mahčyma praročaj. U kožnym vypadku, pakul nia budziem całkam raspaviadać pra siužet filmu «Hud baj, Baćka!», jaki nieŭzabavie musić źjavicca ŭ niezaležnym raspaŭsiudzie.

Na dumku historyka kultury Vacłava Areški, satyra nabyła masavy charaktar adrazu paśla vybaraŭ-2006:

(Areška: ) «Tyja padziei, jakija adbylisia, nia tolki ja, heta šmat chto adznačaje, jany prabili mur strachu. I strach, i zmročnaść sychodziać z našaha žyćcia. Peŭny peryjad – ź 2001 pa 2006 nia šmat było takich voś źjavaŭ. Bo heta było nia śmiešna. Zdavałasia, što heta na ŭsio žyćcio, a nad ułasnaj śmierciu nia kožny śmiajecca».

Vacłaŭ Areška analizavaŭ drukavany zbornik žartaŭ i satyry «Idyjot samy nastajaščy», pryśviečany pieršaj asobie krainy. Zbornik achoplivaŭ peryjad 1994 – 2001 hadoŭ, i padavaŭsia Vacłavu Arešku značnym jak histaryčny dakument:

(Areška: ) «Peryjad 1994 – 2001 charaktaryzujecca tym, što tam pracavali najpierš prafesijanały. Ciapier tvory zbolšaha amatarskija, jakija naradzilisia pa chodu padziejaŭ. I voś siarod hetaj kučy źjaŭlajucca cikavyja perły, cikavyja dumki. Mnie zdajecca, što heta apošni peryjad tvorčaści. Hety peryjad našaj historyi zakančvajecca. Kali jon zakončycca, usio heta chutka adamre, i pierastanie być cikavym».

Vacłaŭ Areška pryvodzić, naprykład, anekdoty pra Lenina i Brežnieva, jakija niezrazumiełyja sučasnaj moładzi.

Ale pakul masy stvarajuć novyja šedeŭry. Niahledziačy na raźvićcio sučasnych technalohijaŭ, niaźmiennaj zastajecca vusnaja narodnaja tvorčaść, a taksama vieršavany humar.

Radyjo Svaboda

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0