Uźlublenyja archipastyry, pastyry, manachi
i ŭsie viernyja dzieci Biełaruskaj Pravasłaŭnaj Carkvy!
U dni Rastva Chrystovaha my z asablivaj jasnotaj uśviedamlajem, što naradžeńnie ŭ čałaviečym śviecie Hospada našaha Iisusa Chrysta — heta śviata vialikaha aśviatleńnia čałaviečaha rodu Śviatłom Iściny.
Čamu ŭ našaj movie słova «iścina», jak i słova «śviatło», zvyčajna nie ŭžyvajecca ŭ množnym liku? Tamu što jana nie byvaje dvaistaj, bo Iścina — zaŭsiody ad Boha. Heta ab praŭdzie kažuć, što jana, maŭlaŭ, u kožnaha svaja. I tamu raznadumstvy i supiarečnaści raździrajuć čałaviečuju supolnaść, niby staruju šatu.
U Rastvie Syna Božaha Iisusa Chrysta ažyćciaviłasia šmatviekavaja mara ludziej, jakaja zadoŭha da hetaj padziei była pradkazanaja ŭ Psałtyry: «Miłaść i iścina sustrenucca, praŭda i mir pacałujucca, — abviaščaje Starazapavietnaje Pisańnie, — iścina ŭźniknie ź ziamli, i praŭda prychilicca ź nieba» (Ps. 84: 11—12).
Praŭda Božaja prychiliłasia ź nieba ŭ dzień Dabravieščańnia Viečnadzievy Maryi, i Bažestviennaja Iścina ŭźnikła ź ziamli — ź Viflejemskaj piačory, u jakoj, pavodle śviedčańnia Anhieła Haspodniaha miascovym pastucham, «naradziŭsia… u horadzie Davidavym Spasiciel, Jaki jość Chrystos Haspodź» (Łk. 2: 11).
Upieršyniu praroctva pra Śviatło, Jakoje prychodzić u śviet, zapisaŭ prarok Isaija, jakoha narakli ctarazapavietnym jevanhielistam: «Narod, jaki chodzić u ciemry, ubačyć śviatło vialikaje; na tych, što žyvuć u krainie cieniu śmiarotnaha, śviatło zaźziaje» (Is. 9: 2).
I tut pryhadvajucca słovy adnaho z psałmoŭ, jakija apisvajuć stan niekali pałanionaha naroda: «Jany siadzieli ŭ ciemry i cieni śmiarotnym, skavanyja horam i žalezam; bo nie byli pakornymi słovam Božym i nie dbali pra volu Usiavyšniaha» (Ps. 106: 10—11).
Kali my budziem sumlennymi ŭ adnosinach da samich siabie, to niepaźbiežna zrazumiejem, što i našym prodkam, i našym sučaśnikam, dy i nam samim znajomy taki «skavany» stan dušy i rozumu, kali zabyvajecca Iścina, kali vyhaniajecca Boh, kali zahłušajecca sumleńnie, jakoje jość nie što inšaje, jak hołas Božy ŭ dušy kožnaha čałavieka.
Siońnia, u dzień śviatkavańnia Rastva Chrystovaha, davajcie nahadajem adzin adnamu pra iścinnaje značeńnie i źmiest taho, što my nazyvajem «aśvietaju». Navučajučy našych dziaciej asnovam navuk i pavyšajučy ŭzrovień svaich viedaŭ, my dobra robim. Ale kali my nie dbajem pra sumleńnie i pra takija asnovatvornyja kaštoŭnaści suśvietnaj cyvilizacyi, jak luboŭ da Boha i luboŭ da bližniaha, — my dalokija ad iścinnaha razumieńnia taho, što jość adukavany čałaviek.
Cełaja epocha ŭ historyi jeŭrapiejskaj kultury była nazvana «epochaj Aśvietnictva». Ale heta byŭ taksama i čas samanadziejnaha i spakuślivaha admaŭleńnia vučonaha rozumu ad Bažestviennaj Iściny, čas hanieńniaŭ, uźniatych suprać Hospada Iisusa Chrysta, suprać Jevanhiella lubovi i suprać Božaha Zakonu žyćcia.
Mienavita tady viedy i rozum pačali supraćpastaŭlać viery i sercu, niby jany — nieprymirymyja vorahi. I što ž sparadziła hetaja hanarlivaja epocha? Nie, nie roskvit narodaŭ, nie mir i nie dabrabyt. Jana vyklikała da žyćcia takija hramadzianskija smuty i krovapralićci, takija vojny i histaryčnyja katastrofy, jakija dahetul adhukajucca złaviesnym recham u rozumie ludskim.
Strašny vopyt pieražyvaje čałaviek, nazapasiŭšy mnohija viedy, vałodajučy prahresiŭnymi pohladami i šyrokimi praktyčnymi navykami, — ale nie aśvietleny śviatłom Bažestviennaj Iściny. Raniej ci paźniej jon uśviedamlaje, što jon nie svabodny, što jon skavany adzinotaj i biezvychodnaściu, što jon pakryty cieniem zabyćcia, i navokał — pusteča…
Da samych hłybinnych schovaŭ čałaviečaha serca źviernuta jevanhielskaje pytańnie Chrysta Zbaŭcy: «Dyk voś, kali śviatło, jakoje ŭ tabie, — ciemra, tady jakaja ž sama ciemra?» (Mf. 6: 23). I kali čałaviek pasprabuje sumlenna adkazać svajmu Tvorcu i samomu sabie na hetaje pytańnie, to jon abaviazkova pažadaje sapraŭdnaj, paŭnavartasnaj, iścinnaj aśviety.
Dyk z čaho ž jana składajecca — aśvieta čałavieka, nacyi, usiaho čałaviečaha rodu? Jana składajecca z taho, kab «dać zrazumieć narodu… spasieńnie ŭ prabačeńni hrachoŭ»; u tym, kab «aśviatlić tych, što siadziać u ciemry i cieni śmierci, skiravać nohi… na šlach miru» (Łk. 1: 76—80).
Hetaje aznačeńnie naležyć śviaščeńniku Zacharyi, jaki pramoviŭ jaho nad svaim novanarodžanym synam Iaanam — budučym Prarokam, Pradciečam i Chryścicielem Hospodnim. I kali prajšło šeść miesiacaŭ paśla pramaŭleńnia hetych słoŭ, tady zimovaj nočču ŭ horadzie Davidavym, u piačory dla aviečaha statku, Tvarec aśviatliŭ śviet Rastvom Syna Božaha — Syna Čałaviečaha, Bohadziciaci Iisusa.
I z toj pary, pavodle słova apostała i jevanhielista Matfieja, jaki śviedčyć pra ździajśnieńnie staražytnych praroctvaŭ, «narod, što siadzić u ciemry, ubačyŭ śviatło vialikaje, i ŭsim, chto siadzić u krainie i cieni śmierci, zaźziała śviatło» (Mf. 4: 14—16).
Uźlublenyja braty i siostry! My šmat razvažajem i havorym pra toje, jak pravilna vychavać razumnych i dobrych dziaciej, jak lepš ukłaści ŭ małady rozum patrebnyja i karysnyja viedy. I kali hetaja zadača bolš‑mienš vyrašanaja, nas asabliva chvaluje prablema taho, kab usie hetyja nazapašanyja skarby nie stali dla ich ciažaram, miortvym u svajoj biaspłodnaści.
I tut chryścijanie paklikany nahadać svaim słovam i spravaj, svajoju pracaju i ŭsim žyćciom svaim, što tolki ŭ Śviatle Bažestviennaj Chrystovaj Iściny pasiejanyja ziarniaty sahrejucca, i prarastuć, i raspuściać liście, jakoje ŭściešyć serca, i pryniasuć dobryja płady.
«Śviatło Chrystova aśviatlaje ŭsich»! Mienavita chryścijanie ŭ hetym śviecie paklikanyja być śvietačami, kab aśviatlać šlach iściny i žyćcia Śviatłom Chrysta Spasiciela.
Tak, razvažajučy pra padziei bolš jak dvuchtysiačahadovaj daŭniny, my dumajem pra siabie, pra sučasnaje hramadstva, pra našuju asabistuju i ahulnuju historyju. I siońnia, kali my ŭstupili ŭ novy hod hramadzianskaha letaźličeńnia, my z radaściu pierakonvajemsia, što šmatviekavy letapis našaha histaryčnaha byćcia nie pierarvaŭsia. Jon bačna prysutničaje ŭ ciapierašnim časie, i my praciahvajem jaho napisańnie — tut i ciapier.
Sioleta spaŭniajecca 100 hadoŭ z dnia pieraniasieńnia z Kijeva ŭ Połack moščaŭ śviatoj apiakunki Biełaj Rusi prapadobnaj maci našaj Jeŭfrasińni. Pryhadajem, što hetaj hadavinie na praciahu dvuch dziesiacihodździaŭ papiaredničała adradžeńnie samoj Połackaj abicieli, adnaŭleńnie duchoŭnaha simvała biełaruskaj ziamli — Kryža prapadobnaj Jeŭfrasińni, vyrab siarebranaj raki dla jaje śviatych moščaŭ, adkryćcio fresak u chramie XII stahodździa, pierad jakimi Prapadobnaja pravodziła ŭ malitvie da Boha svajo žyćcio, i, narešcie, dobraŭparadkavańnie i roskvit samoha horada Połacka.
U naš čas usio heta i mnohaje inšaje źjaŭlajecca praciaham toj aśvietnickaj dziejnaści, jakuju kniazioŭna‑ihumieńnia pačała vosiem stahodździaŭ tamu. I hetaja misija nieadjemnaja ad Śviatoj Carkvy, jakaja paklikana ŭsimi siłami trymacca zapavietu svajho Zasnavalnika i Hałavy Hospada Iisusa Chrysta: «Tak niachaj śviecić śviatło vaša pierad ludźmi, kab jany bačyli vašy dobryja ŭčynki i prasłaŭlali Ajca vašaha Niabiesnaha» (Mf. 5: 16).
Zamykajučy łancužok histaryčnych padziej nie tolki XX stahodździa, ale ŭsich vaśmi stahodździaŭ, što prajšli z času ziamnoha słužeńnia prapadobnaj Jeŭfrasińni, nam naležyć ździejśnić uspamin jaje vialikaha šeścia z Kijeva ŭ Połack, jakoje aśviaciła ziemli bratnich narodaŭ napiaredadni ich vohniennych vyprabavańniaŭ.
Viartajučy ŭ naša sučasnaje žyćcio ludskija imiony i dziejańni minułych dzion, my addajom našym prodkam i papiarednikam daninu ŭdziačnaj pamiaci. I razam z tym my prymajem na siabie paŭnatu duchoŭnaj adkaznaści za ciapierašnija i budučyja časy. Tamu nadychodziačaje śviatkavańnie 100‑hodździa viartańnia prapadobnaj Jeŭfrasińni ŭ Połack źviernuta nie tolki ŭ minułaje, ale, pierš za ŭsio, — u budučyniu našych maładych i junych pakaleńniaŭ, u Žyćcio Viečnaje, dzie «ŭsio i va ŭsim Chrystos» (Koł. 3: 11).
Voś čamu siońnia, u dni śviatkavańnia Ratva Chrystovaha, my adzinymi vusnami i adzinym sercam paŭtarajem słovy staražytnaha Psałtyra, skiravanyja da Zbaŭcy, Jaki prychodzić u śviet: «U Ciabie krynica žyćcia; u śviatle Tvaim my ŭbačym śviatło» (Ps. 35: 10). Amiń.
- Rastvo Chrystova,
2009 / 2010 h.,
Minsk
Vialikaja hutarka ź Lesiaj Rudnik pra seksizm, muža-reślera, zarobak doktarki navuk u Šviecyi, apazicyju i pamyłku Jeŭrasajuza19
Kamientary