Sud Hankonha asudziŭ miedyjamahnata i dysidenta Džymi Łaja da 20 hadoŭ źniavoleńnia
20 hadoŭ pazbaŭleńnia voli — taki prysud vynies u paniadziełak sud u Hankonhu 78‑hadovamu apazicyjnamu miedyjamahnatu Džymi Łaju. Jon byŭ pryznany vinavatym u parušeńni rezanansnaha zakona 2020 hoda ab nacyjanalnaj biaśpiecy Hankonha. Jaho sprava stała najbolš hučnym pracesam u hetaj śfiery i simvałam źmienaŭ, jakija prasoŭvaje Piekin, piša Bi-bi-si.

Za što sudzili Džymi Łaja
Prysud, jaki ŭ paniadziełak ahučyŭ sud Hankonha, staŭ kropkaj u pracesie, jaki doŭžyŭsia piać hadoŭ. U śniežni 2025 hoda 78‑hadovy Łaj byŭ pryznany vinavatym pa troch punktach: dva — ab zmovie z «zamiežnymi siłami» na padstavie rezanansnaha zakona Hankonha ab nacyjanalnaj biaśpiecy (NSL), jašče adzin — za publikacyju ŭ presie materyjałaŭ, jakija padbuchtorvajuć da miaciažu. Pa pieršych dvuch punktach zakon praduhledžvaje mahčymaść pažyćciovaha pazbaŭleńnia voli.
Sud paličyŭ, što Łaj vykarystoŭvaŭ svaju ciapier užo zakrytuju, a raniej vielmi papularnuju hazietu-tabłoid Apple Daily dla łabiravańnia intaresaŭ zamiežnych uradaŭ z metaj uviadzieńnia sankcyj suprać Hankonha i Kitaja.
Vysoki sud, jaki pryniaŭ tady rašeńnie pa spravie Łaja, zajaviŭ, što jon siłkavaŭ «šalonuju nianaviść» da Kamunistyčnaj partyi Kitaja i byŭ «apantany idejaj źmianić kaštoŭnaści partyi na kaštoŭnaści zachodniaha śvietu». Łaj admaŭlaŭ abvinavačvańni.
Džymi Łaj, jaki naradziŭsia ŭ macierykovym Kitai i źbieh u Hankonh jašče dziciem, byŭ upieršyniu aryštavany ŭ žniŭni 2020 hoda, nieŭzabavie paśla ŭstupleńnia ŭ siłu zakona ab nacbiaśpiecy. Łaj čakaŭ aryštu i admoviŭsia pakidać Hankonh, choć u jaho byŭ brytanski pašpart.
Jon pabudavaŭ miljardny biznes u Kitai, ale byŭ publičnym apanientam kamunistyčnaha režymu paśla padaŭleńnia pratestaŭ na piekinskaj płoščy Ciańańmeń u 1989 hodzie i sam udzielničaŭ u pratestach u Hankonhu. Jaho nazyvali adnym z samych dziejnych adkrytych prychilnikaŭ prademakratyčnaha ruchu Hankonha.
Abviaščajučy prysud, sudździa Ester Toch zajaviła, što «niama sumnievaŭ» u tym, što Džymi Łaj siłkavaŭ nianaviść da Kitajskaj Narodnaj Respubliki, spasyłajučysia na jaho «pastajannyja zakliki da ZŠA dapamahčy zrynuć urad KNR pad padstavaj dapamohi žycharam Hankonha». Heta akazała ŭpłyŭ na rašeńnie suda, cytuje jaje Reuters.
Kiraŭnik vykanaŭčaj ułady Hankonha Džon Li vitaŭ prysud, adznačyŭšy, što dziejańni Łaja «nanieśli škodu intaresam krainy i dabrabytu žycharoŭ Hankonha».
Hety praces staŭ samym hučnym spravaj ab parušeńni zakona ab nacyjanalnaj biaśpiecy Hankonha.
Mnohija prychilniki Łaja vystrailisia ŭ čarhu la budynka suda jašče ŭ piatnicu ŭviečary. Niekatoryja ličyli heta apošniaj mahčymaściu ŭbačyć Džymi Łaja.
Taksama la budynka suda prysutničała vialikaja kolkaść palicyi.
«Jon dapamoh usim zachodnim krainam zrazumieć sapraŭdnuju pryrodu Kamunistyčnaj partyi Kitaja. Jon ŭ adzinočku supraćstajaŭ hihantu. Navat kali jon prajhraje, u maich vačach jon zastaniecca hierojem», — cytujecca adzin z prychilnikaŭ Łaja.
U čym sutnaść zakona ab nacbiaśpiecy
Kitaj inicyjavaŭ pryniaćcie zakona ab nacyjanalnaj biaśpiecy ŭ 2020 hodzie ŭ adkaz na prademakratyčnyja pratesty, jakija ŭspychnuli ŭ Hankonhu hodam raniej.
Jon kryminalizavaŭ šyroki śpiektr dziejańniaŭ, jakija vyražajuć niazhodu z palitykaj uładaŭ, u tym liku ŭsio, što dziaržava ličyć sieparatyzmam, padryŭnoj dziejnaściu, teraryzmam i zmovaj z zamiežnymi siłami. Zakon taksama zrabiŭ mahčymym razhlad takich spraŭ nie ŭ Hankonhu, a na terytoryi macierykovaha Kitaja.
Krytyki zakona śćviardžali, što jon abmiežavaŭ aŭtanomiju Hankonha i sparadziŭ u im atmaśfieru strachu, ale ŭłady Piekina i Hankonha nastojvali, što jon byŭ nieabchodny dla zabieśpiačeńnia stabilnaści.
U 2024 hodzie ŭ Hankonhu ŭstupiła ŭ siłu inicyjatyva, jakaja pašyraje dziejańnie zakona ab nacbiaśpiecy, tak zvany Artykuł 23. Jana ŭklučaje zdradu, padbuchtorvańnie da miaciažu i t.p., i dazvalaje pravodzić sudovyja razbory takoha rodu ŭ zakrytym režymie, što šmatlikimi krytykami było rasceniena jak dalejšaje ŭščamleńnie hramadzianskich svabod.
Ciapier čytajuć
Halina Dzierbyš kazała prakuroru: «Jak pamru, budu da ŭsich vas nočču prychodzić». I žyćcio ŭžo dahnała jaje sudździu i śviedak. Historyja piensijanierki, jakoj dali 20 hadoŭ kałonii
Kamientary