«Pakul ja ŭ Biełarusi, ja ŭ stanie abaraniać Sajuz palakaŭ». Pačobut patłumačyŭ, čamu choča viarnucca ŭ Biełaruś

— Sutnaść spravy takaja, što tak zvanaja maja kryminalnaja sprava, usio heta [što adbyłosia sa mnoj] — sprava nie tolki va mnie va ŭsim hetym, — skazaŭ Pačobut.

— Sprava ŭ Sajuzie palakaŭ, sprava ŭ palakach, sprava ŭ polskaj mienšaści ŭ Biełarusi. Ja tam patrebny.

— I jak dapamožaš? — spytała jaho žurnalistka Arleta Bojkie.

— Prašu źviarnuć uvahu na fakt, što z usich [hramadskich niedziaržaŭnych] arhanizacyj, jakija dziejničali ŭ Biełarusi [da pačatku masavych represij], vyžyŭ tolki Sajuz palakaŭ. Čamu? Tamu što ludzi nie vyjechali, a zastalisia, zastałosia kiraŭnictva. My admovilisia z Anžalikaj [Borys, eks-kiraŭnicaj Sajuza palakaŭ] vyjazdžać, budučy za kratami, inšyja siabry admovilisia vyjazdžać i nie paddalisia represijam, budučy tam. To-bok, kali tam jość ludzi, jakija hatovyja achviaravać svajoj svabodaj u imia taho, kab hetaja arhanizacyja isnavała, kab mahła dziejničać, heta prynosić vynik. Tamu treba tak heta razumieć. Nie varta hladzieć na maju spravu tolki praz pryzmu majho asabistaha losu.

— A kali znoŭ trapiš za kraty?

— Znoŭ-taki, heta pozirk na situacyju z punktu hledžańnia majho asabistaha losu. A kali pahladzieć na spravu ŭ kantekście polskaj mienšaści, Sajuza palakaŭ u Biełarusi i hetak dalej… Ja śviata pierakanany, što praz toje, što ja viadomy ŭ Polščy, u śviecie, u mianie bolšaja abarona ŭ Biełarusi. Mienš u dačynieńni da mianie mohuć sabie dazvolić, čym u dačynieńni da našych šerahovych siabroŭ, asabliva tych, chto pracuje «na ziamli». I pakul ja ŭ Biełarusi — niavažna, za kratami ci nie — ja ŭ stanie abaraniać Sajuz palakaŭ.

— A možaš patłumačyć tym, chto nie razumieje, što ty tam chočaš zrabić? Tabie zdajecca, što možna niešta zrabić pry tym režymie, jaki tam zaraz kiruje, jaki zaraz jašče bolš žorstki, čym tady, kali ciabie sadžali za kraty?

— Ja ŭžo skazaŭ, heta [maja prysutnaść] užo spracavała, tamu što Sajuz palakaŭ isnuje. Niama ničoha, nivodnaja struktura nie vyžyła, i heta byŭ vynik mienavita taho, što my byli za kratami. Sajuz palakaŭ ni na adzin dzień nie spyniŭ svaju dziejnaść, nie źviartajučy ŭvahi na ŭsie hetyja represii. Tak, jany byli abmiežavanyja. Było, skažam, 8 tysiač dziaciej, jakija vučylisia ŭ škole [na polskaj movie] — zaraz, moža być, tysiača, moža, mienš, dakładnyja danyja možna daviedacca.

Ale hetyja dzieci vučacca polskaj. Heta adzinaja mahčymaść ciapier u Biełarusi navučycca polskaj movie. Z polskaj mienšaściu moža paŭtarycca situacyja, jakaja była pierad 1988 hodam na hetych terytoryjach — kali nie było naohuł nijakaha vyvučeńnia polskaj movy, ničoha nie było. <…>

Usie zapałochanyja. Kali b my vyjechali ŭ 2021 hodzie, paviercie, nie było b arhanizacyi, ničoha b nie zastałosia. A tak jość. Niachaj i abmiežavanaja, heta nie taja dziejnaść, jakaja była pierad 2020 hodam. Prakreśleny čyrvonyja linii vakoł Sajuza, i nie daj boh ty vyjdzieš za ich — mohuć nastupić represii. Razumieńnie hetaj raŭnavahi jość, takoj ciažkaj situacyi.

Maja prysutnaść tam patrebnaja ŭsim tym ludziam, jakija śviadoma ryzykujuć, i toje, što ja byŭ u źniavoleńni, taksama dadavała im padtrymki — toje, što ja nie zdajusia, i jany nie pavinny zdavacca.

Ja vieru, što na takim pryncypie heta budzie pracavać. A kali mianie aryštujuć, to značna bolš budzie ŭvahi da hetaj historyi, čym da łakalnych aktyvistaŭ. Akramia taho, ja maralna i psichična hatovy da taho, što moža mianie čakać, a čałaviek, u jakoha niama takoha vopytu, jon u bolš ciažkaj situacyi.

— A za kratami za ŭsie hetyja piać hadoŭ ty kali-niebudź byŭ blizka da taho, kab zdacca?

— Absalutna nie, nie-nie. Nie było takoha navat u samych ciažkich situacyjach. Ja, chutčej, byŭ u situacyi, kali dumaŭ, što zdaroŭje nie vytrymaje i što mahu zahinuć. Što mahu nie vyjści z turmy. Takija dumki byli, ale zdavacca — nie.

28 krasavika 2026 hoda na polska-biełaruskaj miažy adbyŭsia abmien źniavolenymi pa formule «piać na piać». Siarod tych, chto vyjšaŭ na volu ź biełaruskaj kałonii, apynuŭsia žurnalist, aktyvist polskaj mienšaści Andrej Pačobut. Jon adrazu ž zajaviŭ pra svajo žadańnie viarnucca ŭ Biełaruś.

• 4
• 0
• 1
• 2
• 0
• 3
• 0
• 0